Orion ve Lyra devletlerinin dışişleri bakanları, deniz aşırı bir bölgede bulunan bağımsız ve egemen komşu devlet Nova'yı ortaklaşa işgal ederek topraklarını kendi aralarında paylaşmayı öngören gizli bir 'Stratejik Bölüşüm Antlaşması' hazırlamış ve metni usulüne uygun olarak imzalamışlardır. İki devletin anayasasına göre de uluslararası antlaşmaların bağlayıcılık kazanabilmesi için yetkili yasama organlarının onayı (ratifikasyon) şarttır. Orion devleti antlaşmayı kendi parlamentosunda derhal onaylamış, ancak Lyra parlamentosu henüz onay sürecini sonuçlandırmamıştır.
1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin kuralları dikkate alındığında, bu antlaşmanın hukuki durumu ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Antlaşmanın konusu, kuvvet kullanma yasağı gibi genel uluslararası hukukun emredici kurallarına (jus cogens) açıkça aykırı olduğundan, onay (ratifikasyon) süreci tamamlansa dahi yapıldığı andan itibaren (ab initio) kesin olarak hükümsüzdür.Cevap
- BAntlaşma henüz Lyra parlamentosu tarafından onaylanmadığı için doğrudan bir bağlayıcılığı yoktur; ancak imza aşamasını geçtiği için devletlere sadece antlaşmanın konu ve amacını bozan eylemlerden kaçınma yükümlülüğü yükler.
- CDışişleri bakanlarının başka bir devletin topraklarını paylaşmak üzere imza atması devletin yetkisini aşan (ultra vires) bir işlem sayıldığından, imzalanan metin devletlere isnat edilemez ve antlaşma sadece bu usulü nedenle geçersiz olur.
- DAntlaşmanın içerdiği işgal planı uluslararası hukuka aykırı görülse de, gelecekteki uluslararası yargı kararları ve bilimsel öğreti (doktrin) gibi yardımcı kaynaklar aracılığıyla hukuka uygun bir norm niteliği kazanabilir.
- EAntlaşmanın geçerliliği ve hukuka uygunluğu, ancak ileride uyuşmazlığın Uluslararası Adalet Divanı'na taşınması halinde tarafların rızasına bağlı hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) kuralı çerçevesinde incelenebilir.
Cevap
Söz konusu antlaşma, kuvvet kullanma yasağı gibi jus cogens (emredici hukuk) kurallarına doğrudan aykırı olduğu için yapıldığı andan itibaren batıldır.
1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 53. maddesi uyarınca, yapılışı sırasında genel uluslararası hukukun emredici bir kuralı (jus cogens) ile çatışan her antlaşma kesin olarak hükümsüzdür (batıldır). Bir başka devletin işgal edilmesi ve topraklarının paylaşılması, uluslararası hukuktaki kuvvet kullanma yasağı (jus cogens) kuralının en ağır ihlallerinden biridir. Bu tür antlaşmalar, devlet yetkililerince usulüne uygun imzalansa veya parlamentolarca onaylansa dahi, hukuken 'ölü doğmuş' kabul edilir ve yapıldığı andan itibaren (ab initio) hiçbir hukuki sonuç doğurmaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Jus Cogens'e (Emredici Kurallar) Aykırı Antlaşmaların Mutlak Butlanı
Tahmini Süre:1m 15s