Examkin

Soru

Zorluk: ZorAjan-Yapı (Fail-Yapı) Sorunu ve Karşılıklı Kuruluş

Uluslararası ilişkiler teorisinde 'fail-yapı' (agent-structure) sorunsalı, aktörlerin mi yoksa sistemin mi öncelikli olduğu tartışmasını merkezine alır. Alexander Wendt’in sosyal inşacı yaklaşımı, rasyonalist teorilerin (neorealizm ve neoliberalizm) aksine bu ilişkiyi 'karşılıklı kuruluş' (mutual constitution) ilkesiyle açıklar. Buna göre, inşacı perspektifte fail ve yapı arasındaki ilişkiye dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Uluslararası yapının (anarşi), devletlerin kimlik ve tercihlerinden bağımsız, maddi ve değişmez bir gerçeklik olarak devlet davranışlarını tek yönlü ve zorunlu olarak tayin etmesi.
  2. B
    Devletlerin önceden belirlenmiş, nesnel ve sabit çıkarlara sahip rasyonel aktörler olarak, uluslararası yapıyı kendi bireysel amaçları doğrultusunda araçsal olarak inşa etmesi.
  3. C
    Fail ve yapının birbirini dışlayan ayrı ontolojik birimler kabul edilmesi ve aralarındaki ilişkinin sadece davranışsal düzeydeki dışsal bir etkileşimden ibaret kalması.
  4. Yapının faillerin kimlik ve çıkarlarını kurucu bir biçimde tanımlarken, faillerin de sosyal pratikleri aracılığıyla yapıyı sürekli olarak yeniden üretmesi veya dönüştürmesi.Cevap
  5. E
    Uluslararası sistemin yapısının sadece devletlerin sahip olduğu toplam askeri ve ekonomik gücün dağılımı tarafından belirlenmesi ve sosyal unsurların bu yapı üzerinde etkisiz olması.

Cevap

Yapının faillerin kimlik ve çıkarlarını kurucu bir biçimde tanımlarken, faillerin de sosyal pratikleri aracılığıyla yapıyı sürekli olarak yeniden üretmesi veya dönüştürmesidir.
Alexander Wendt'e göre fail ve yapı arasındaki ilişki ontolojiktir. Bu, yapının faillerin kimliğini ve dolayısıyla çıkarlarını kurduğu (constitutive effect), faillerin ise sosyal pratikleri (eylemleri) yoluyla bu yapıyı sürekli olarak yeniden ürettiği veya dönüştürdüğü (reproductive/transformative effect) anlamına gelir. Karşılıklı kuruluş, bu döngüsel ve iç içe geçmiş süreci ifade eden en kapsamlı tanımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Ontolojik konumlandırmanın analizi
İnşacılıkta fail (devlet) ve yapı (uluslararası sistem) birbirine ontolojik olarak bağımlıdır; biri olmadan diğeri tanımlanamaz.
Rasyonalist teorilerin aksine, inşacılık ne yapıyı ne de faili birbirine önceler.
2
Karşılıklı kuruluş mekanizmasının belirlenmesi
Yapı (sosyal normlar ve kurallar), devletlere 'kim olduklarını' (kimlik) ve 'ne istediklerini' (çıkar) söyler; devletler ise eylemleriyle bu yapıyı var eder.
Karşılıklı kuruluş, yapının kimlik inşa edici rolü ile failin yapıyı yeniden üretme gücü arasındaki döngüsel ilişkiyi ifade eder.
3
Sonuç sentezi
Sosyal pratikler, fail ve yapının arasındaki köprüdür; bu pratikler sayesinde yapı sabit kalmaz, değişebilir ve dönüşebilir.
Wendt'in 'anarşi devletlerin ondan ne anladığıdır' tezi, bu karşılıklı kuruluşun bir sonucudur.

Anahtar Kavram

Karşılıklı Kuruluş (Mutual Constitution)

Daha Fazla Pratik

Alexander Wendt'in 'Anarşi Devletlerin Ondan Ne Anladığıdır' makalesindeki kimlik inşası süreçlerini incelemek, karşılıklı kuruluşun pratiğe nasıl döküldüğünü anlamaya yardımcı olur.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Ajan-Yapı (Fail-Yapı) Sorunu ve Karşılıklı Kuruluş

Bu konudan daha fazla soru