Klasik Marksist literatürde kapitalizmin en yüksek ve son aşaması olarak kavramsallaştırılan emperyalizm olgusu, serbest rekabetçi dönemden tekelci döneme geçişi temsil eden belirli iktisadi dönüşümlerle karakterize edilir. Bu teorik çerçeveye göre, tekelci aşamanın ortaya çıkışıyla birlikte gözlemlenen aşağıdaki durumlardan hangisi emperyalist evrenin temel özelliklerinden biri değildir?
- AÜretim ve sermaye birikiminin, ekonomik hayatta belirleyici rol oynayan tekelleri yaratacak kadar yüksek bir yoğunlaşma düzeyine ulaşması
- BBanka sermayesi ile sanayi sermayesinin iç içe geçmesi sonucu finans kapitalin ve mali bir oligarşinin egemenlik kurması
- CMeta (mal) ihracının önemini korumasına rağmen, sermaye ihracının (capital export) iktisadi ilişkilerde tayin edici ve öncelikli bir nitelik kazanması
- Piyasa mekanizmasının devletten tamamen bağımsızlaşarak serbest rekabetin mutlak bir hakimiyet kazanmasıCevap
- EBüyük kapitalist güçlerin ve uluslararası tekelci birliklerin yeryüzü topraklarını ve nüfuz alanlarını nihai olarak paylaşmış olması
Cevap
Piyasa mekanizmasının devletten tamamen bağımsızlaşarak serbest rekabetin mutlak bir hakimiyet kazanması ifadesi yanlıştır; çünkü emperyalist aşama serbest rekabetin yerini tekelci yapıların almasıyla tanımlanır.
Emperyalizm teorisi (özellikle Lenin'in yaklaşımı), kapitalizmin 'serbest rekabetçi' döneminin sona erdiğini ve yerini üretimin yoğunlaştığı 'tekelci' döneme bıraktığını savunur. Bu nedenle, serbest rekabetin hakimiyet kazanması emperyalizmin bir özelliği değil, aşılmakta olan bir önceki evrenin özelliğidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Tekelci Kapitalizm ve Finans Kapital
Daha Fazla Pratik
Lenin'in emperyalizm teorisi ile Hobson'un liberal emperyalizm eleştirisi arasındaki 'reform edilebilirlik' farkını incelemek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:1m 15s