Klasik emperyalizm teorileri literatüründe, sömürgeci genişlemenin iktisadi itici güçleri üzerine yapılan analizler, emperyalizmin kapitalist sistemin 'yapısal bir zorunluluğu' mu yoksa 'düzeltilebilir bir politika sapması' mı olduğu tartışmasında ayrışmaktadır. Özellikle liberal bir iktisatçı olan J.A. Hobson ile Marksist bir lider olan V.I. Lenin, sömürgeciliğin kaynağını benzer şekilde sermaye fazlasına dayandırsalar da bu sürecin aşılması konusunda taban tabana zıt argümanlar sunmuşlardır.
Buna göre, J.A. Hobson’ın emperyalizm çözümlemesini Lenin’in 'Emperyalizm: Kapitalizmin En Yüksek Aşaması' eserindeki temel tezinden ayıran asli kuramsal fark aşağıdakilerden hangisidir?
- AEmperyalizmin, banka ve sanayi sermayesinin bütünleşmesiyle oluşan 'finans kapital' egemenliğinin kaçınılmaz bir sonucu olduğu iddiası
- BKapitalist üretimin devamlılığı için sistemin mutlaka kapitalist olmayan coğrafyalara (pre-kapitalist katmanlara) yayılmasının yapısal bir zorunluluk arz etmesi
- Emperyalizmin, 'eksik tüketim' (underconsumption) nedeniyle ortaya çıkan bir 'politika tercihi' olduğu ve iç pazarda gelir dağılımı reformlarıyla sistem dışına itilebileceği savunusuCevap
- DUluslararası sistemin anarşik yapısı nedeniyle devletlerin göreli kazançlarını ve güvenliklerini maksimize etmek için sömürgeleşmeye yönelmeleri
- EBüyük kapitalist güçlerin kendi aralarındaki çatışmaları sonlandırarak dünyayı sömürmek için kurdukları 'ultra-emperyalist' bir iş birliği düzeninin ortaya çıkışı
Cevap
Doğru yanıt, emperyalizmin 'eksik tüketim' kaynaklı bir politika tercihi olduğunu ve gelir dağılımı reformlarıyla düzeltilebileceğini savunan seçenektir.
J.A. Hobson, 1902 tarihli 'Imperialism: A Study' eserinde, emperyalizmin temel nedenini işçi sınıfının satın alma gücünün düşüklüğü (eksik tüketim) sonucu oluşan sermaye fazlasına bağlar. Ona göre, eğer devlet gelir dağılımını adilleştiren reformlar yaparsa, sermaye dışarıya (sömürgelere) akmak yerine iç pazarda değerlendirilebilir. Bu durum emperyalizmi sistemin bir 'zorunluluğu' değil, parazit finans çevrelerinin dayattığı bir 'politika tercihi' yapar. Lenin ise Hobson'ın verilerinden yararlanmasına rağmen, emperyalizmin kapitalizmin yapısal ve kaçınılmaz bir evresi olduğunu savunarak reformist çözümü reddeder.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Emperyalizmin 'Eksik Tüketim' (Underconsumption) ve 'Politika Tercihi' Kavramsallaştırması
Daha Fazla Pratik
Hobson ve Lenin arasındaki bu tartışma, günümüzdeki 'küreselleşmenin reforme edilebilirliği' tartışmalarının tarihsel kökenini oluşturmaktadır.
Tahmini Süre:2m 30s