Liberalizm ve Neoliberalizm
366 soru
Cumhuriyetçi Liberalizm geleneği ve Demokratik Barış Teorisi'nin "kurumsal/yapısal" (institutional/structural) açıklama modeline göre; demokratik devletlerin dış politika kararlarında savaş seçeneğine başvururken otoriter rejimlere kıyasla daha ihtiyatlı davranmalarını sağlayan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?
Robert Keohane ve Joseph Nye tarafından geliştirilen "Karmaşık Karşılıklı Bağımlılık" (Complex Interdependence) kuramına göre; bir devletin dışsal bir değişime (örneğin enerji fiyatlarındaki artışa) karşı gösterdiği ilk tepkinin hızı ve doğrudan etkisi "duyarlılık" (sensitivity) olarak tanımlanır. Ancak, bu dışsal değişimin yarattığı maliyetlere katlanma kapasitesi ve alternatif politikalar geliştirerek durumu telafi etme imkânı farklı bir kavramla açıklanır.
Keohane ve Nye'ın bu teorik çerçevesine göre, karşılıklı bağımlılık ilişkisi içerisindeki taraflardan birinin diğerine karşı siyasi bir üstünlük veya koz (leverage) elde etmesini sağlayan temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Uluslararası ilişkiler teorisinde ’li yıllarda şekillenen "Neo-Neo Tartışması" (Neorealizm - Neoliberal Kurumsalcılık), rasyonel devlet varsayımı ve anarşik sistem yapısı üzerinde ortaklaşsa da iş birliğinin doğası konusunda ayrışmaktadır. Neoliberal Kurumsalcılığın öncüsü Robert Keohane, "After Hegemony" eserinde iş birliğini (cooperation), aktörlerin çıkarlarının kendiliğinden örtüştüğü "uyum" (harmony) durumundan ayırarak tanımlar.
Buna göre Neoliberal yaklaşıma göre, uluslararası sistemde "iş birliği"nin gerçekleşebilmesi için gereken temel süreç aşağıdakikten hangisidir?
Karmaşık karşılıklı bağımlılık (complex interdependence) kuramına göre, uluslararası gündemi oluşturan meseleler arasında belirgin bir hiyerarşinin bulunmaması durumu, devletlerin dış politika pratiklerinde aşağıdaki sonuçlardan hangisini beraberinde getirir?
Dünya Savaşı'nın ardından uluslararası ilişkiler disiplininin kurucu paradigması haline gelen ve Woodrow Wilson'un "14 İlkesi" ile özdeşleşen İdealist (Ütopik Liberal) yaklaşım, dünya barışını kalıcı olarak tesis etmek için aşağıdakilerden hangisini temel yöntem olarak savunmuştur?
Robert Keohane tarafından geliştirilen kurumsal liberalizm (neoliberal kurumsalcılık) yaklaşımında, uluslararası sistemin anarşik yapısı ve devletlerin rasyonel-bencil (egoist) aktörler olduğu varsayımları kabul edilmektedir. Bu kuramsal çerçevede, devletler arasındaki rasyonel etkileşim süreçleri bağlamında "işbirliği" (cooperation) ile "uyum" (harmony) kavramları arasındaki temel fark ve kurumların bu süreçteki işleviyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Kurumsal liberalizm (neoliberal kurumsalcılık), uluslararası kurumların devletler arasındaki işbirliğini rasyonel bir temelde kolaylaştıran işlevsel yapılar olduğunu savunur. Bu yaklaşıma göre, kurumlar sadece bilgi akışı sağlamakla kalmaz, aynı zamanda farklı politika alanlarındaki pazarlıkları birbirine bağlayarak devletlerin karşılıklı taviz vermesini (side-payments) mümkün kılar. Teorik literatürde bu stratejik uygulama aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılmaktadır?
Sosyolojik Liberalizm’in öncülerinden Karl Deutsch tarafından geliştirilen İletişim Kuramı (Transactionalism) çerçevesinde; devletlerin siyasal bağımsızlıklarını korumalarına rağmen aralarındaki uyuşmazlıkları barışçıl yollarla çözeceklerine dair uzun vadeli bir beklenti içine girmelerini sağlayan 'çoğulcu güvenlik topluluklarının' (pluralistic security communities) oluşumundaki temel belirleyici faktör aşağıdakilerden hangisidir?
Uluslararası ilişkiler literatüründe Michael Doyle tarafından sistemleştirilen Demokratik Barış Teorisi'nin "normatif (kültürel) modeli" esas alındığında; demokratik devletlerin diğer demokrasilerle barış içinde yaşarken demokratik olmayan devletlerle çatışmaya girmelerini açıklayan temel argüman aşağıdakilerden hangisidir?
Klasik realizmin uluslararası sistemi, birbirine çarpan ve dış müdahalelere kapalı sert birimlerden oluşan bir yapı şeklinde tasvir etmesine karşılık; Sosyolojik Liberalizm yanlıları, toplumlar arasındaki çok katmanlı etkileşimlerin devlet sınırlarını aşan ağlar oluşturduğunu savunurlar. John Burton tarafından geliştirilen ve uluslararası ilişkilerin sadece devletler arası bir çatışma alanı değil, sınır ötesi grupların oluşturduğu karmaşık bir iletişim ağı olduğunu simgeleyen bu model aşağıdakislerden hangisidir?
İdealist (Ütopik Liberal) düşünürler, Dünya Savaşı’nın çıkışını devletler arasındaki güç dengesi (balance of power) sisteminin bir başarısızlığı olarak değerlendirmiş ve bu sistemin savaşı engelleyemediğini savunmuşlardır. Bu başarısızlığın yerine, uluslararası düzenin hukuk ve ortak ahlaki normlar temelinde yeniden inşa edilmesi gerektiğini ileri sürmüşlerdir. Buna göre, İdealizmin (Ütopik Liberalizm) iki savaş arası dönemde barışı kalıcı hale getirmek için sunduğu temel kurumsal çözüm aşağıdakilerden hangisidir?
Neoliberal kurumsalcılığın öncü ismi Robert Keohane, "iş birliği" (cooperation) kavramını, aktörlerin politikalarının herhangi bir müdahale olmaksızın birbirini desteklediği "uyum" (harmony) durumundan ayırır. Keohane'e göre gerçek anlamda bir iş birliğinin ortaya çıkabilmesi için aktörlerin davranışlarında bir değişim yaşanması gerekmektedir.
Buna göre, neoliberal kurumsalcılık perspektifinden uluslararası iş birliğinin gerçekleşmesi için temel şart aşağıdakilerden hangisidir?
Neo-Neo Tartışması kapsamında Neorealizm ve Neoliberal Kurumsalcılık, uluslararası kurumların (rejimlerin) sistem içindeki rolü ve etkisi konusunda derin bir görüş ayrılığı yaşamaktadır. Neorealistler uluslararası kurumları, devletler arasındaki güç dağılımının bir sonucu ve güçlü devletlerin çıkarlarını yansıtan 'bağımlı değişkenler' (dependent variables) olarak nitelerken; Neoliberal Kurumsalcılık bu kurumları aşağıdakilerden hangisi gibi tanımlayarak onlara farklı bir kuramsal statü kazandırmıştır?
Uluslararası sistemde, iki farklı devletin çevre bakanlıklarının sınır aşan kirlilik konusunda dışişleri bakanlıklarından bağımsız olarak doğrudan protokoller imzalaması veya merkez bankası yetkililerinin küresel finansal istikrarı sağlamak amacıyla eş güdümlü politikalar üretmek üzere sürekli iletişim halinde olması durumu; Karmaşık Karşılıklı Bağımlılık ( ) modelinin aşağıdaki varsayımlarından hangisiyle en iyi şekilde açıklanabilir?
Robert Keohane ve Joseph Nye tarafından geliştirilen 'Karmaşık Karşılıklı Bağımlılık' (Complex Interdependence) kuramında devletler arasındaki güç ilişkileri; aktörlerin dışsal değişimlerden etkilenme düzeyi ve bu etkilere karşı alternatif geliştirme kapasiteleri üzerinden analiz edilmektedir.
Bu bağlamda; enerji ihtiyacının 'ini ithal eden Devleti, küresel bir kriz anında enerji fiyatlarındaki artıştan hızla ve yüksek oranda etkilenmekte ancak sahip olduğu teknolojik altyapı ve mali kaynaklarla kısa sürede farklı enerji türlerine (nükleer, yenilenebilir vb.) geçiş yapabilmektedir. Buna karşın, ihtiyacının sadece 'sini ithal eden Devleti, bu kaynağın ikamesi bulunmadığı için tedarik zincirindeki en küçük bir aksamada sanayi üretimini durdurmak zorunda kalmaktadır.
Kuramsal çerçeve dikkate alındığında, bu iki devletin durumuyla ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi doğrudur?
Kurumsal liberalizm (neoliberal kurumsalcılık) yaklaşımına göre, uluslararası örgütlerin ve rejimlerin devletler arasındaki işbirliğini rasyonel bir temelde kolaylaştırmadaki en temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?
Neoliberal kurumsalcılık, uluslararası sistemin anarşik yapısını ve devletlerin rasyonel-çıkarcı aktörler olduğu varsayımını Neorealizm ile paylaşmasına rağmen, iş birliğinin mümkün ve sürdürülebilir olduğunu savunur. Robert Keohane gibi kuramcılar tarafından geliştirilen bu teorik çerçeveye göre; uluslararası kurumların devletler arası iş birliğini kolaylaştırmadaki temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?
Immanuel Kant, 'Ebedi Barış' (Perpetual Peace) adlı eserinde barışın tesisi konusunu sadece devlet adamlarının ahlaki iradesine bırakmaz; aksine 'doğanın garantisi' (guarantee of nature) altında bu sürecin teleolojik (amaçsal) bir ilerleyiş olduğunu savunur. Kant'ın bu yaklaşımına göre, devletleri bencil çıkarlarına ve çatışma potansiyellerine rağmen barışçıl bir dünya düzenine ve nihayetinde bir 'barış federasyonu'na (foedus pacificum) yönelten temel sosyo-ekonomik dinamik aşağıdakilerden hangisidir?
Uluslararası ilişkiler teorisinde Sosyolojik Liberalizm (Plüralizm) yaklaşımına göre, küresel siyaseti anlamak için devletlerin resmi otoriteleri arasındaki ilişkilerden ziyade toplumlar, grupler ve bireyler arasındaki sınır ötesi etkileşimlerin analiz edilmesi gerektiği savunulur. Bu bağlamda, Karl Deutsch tarafından geliştirilen ve Sosyolojik Liberalizm'in temelini oluşturan "Güvenlik Toplulukları" (Security Communities) kavramı ile ilgili aşağıdaki temel varsayımlardan hangisi doğrudur?
Klasik liberalizmin felsefi temellerini atan John Locke’un 'doğa durumu' (state of nature) kavrayışını, realizmin temelini oluşturan 'herkesin herkesle savaşı' varsayımından ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?