Soru

Zorluk: OrtaBitkisel ve Hayvansal Toksinler

Kırsal alanda odun toplarken sağ bacağından bir eklembacaklı tarafından sokulan 2828 yaşındaki erkek hasta, yaklaşık 11 saat sonra başlayan şiddetli kas ağrıları, terleme ve karın bölgesinde 'tahta karın' olarak tabir edilen belirgin bir rijidite ile acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde hipertansiyon ve taşikardi saptanıyor. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan toksinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Sinaps öncesi uçta kalsiyumdan bağımsız olarak masif nörotransmitter salınımına neden olmasıCevap
  2. B
    Voltaj bağımlı sodyum kanallarını açık konumda tutarak depolarizasyonu uzatması
  3. C
    Asetilkolinesteraz enzimini fosforile ederek kolinerjik krize yol açması
  4. D
    Presinaptik terminallerde vezikül ekzositozundan sorumlu olan SNARE proteinlerini parçalaması
  5. E
    Postsinaptik nikotinik reseptörler üzerinde irreversibl antagonizma yapması

Cevap

Hastadaki klinik tablo Karadul örümceği (LatrodectusLatrodectus mactansmactans) sokmasına bağlı gelişen 'latrodektizm' olup, sorumlu toksin olan alfa-latrotoksinin presinaptik uçtan masif nörotransmitter salınımına neden olmasıyla açıklanır.
Hastada tarif edilen 'tahta karın' tablosu, Karadul örümceği sokması sonrasında salınan alfa-latrotoksinin, sinir uçlarında porlar oluşturarak başta asetilkolin ve glutamat olmak üzere nörotransmitterlerin masif ve kalsiyumdan bağımsız salınımını tetiklemesi sonucu oluşur. Bu durum şiddetli kas spazmlarına ve sistemik sempatik aktivasyon bulgularına (hipertansiyon, terleme) yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguların analizi
Kas ağrısı, terleme ve özellikle abdominal rijidite (tahta karın) varlığı saptandı.
Bu bulgular Karadul örümceği zehirlenmesi (latrodektizm) için patognomoniktir.
2
Sorumlu toksinin tanımlanması
Karadul örümceği zehrindeki ana bileşenin Alfa-latrotoksin olduğu belirlendi.
Memeli sinir sisteminde etkili olan temel hayvansal toksindir.
3
Etki mekanizmasının eşleştirilmesi
Alfa-latrotoksinin presinaptik membranlarda por oluşturarak Ca2+Ca^{2+} girişinden bağımsız masif ekzositoza yol açtığı bilgisi hatırlandı.
Kontrolsüz asetilkolin ve glutamat salınımı şiddetli kas kasılmalarına ve rijiditeye yol açar.

Anahtar Kavram

Alfa-latrotoksin (Karadul örümceği), presinaptik uçta porlar oluşturarak nörotransmitterlerin (ACh, Glutamat vb.) kontrolsüz ve masif salınımına neden olur.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla