Bitkisel ve Hayvansal Toksinler

Evindeki tuzlu su akvaryumunu temizlediği sırada 'Zoanthid' türü yumuşak mercanların (soft corals) parçalanması sonucu ortaya çıkan aerosollere maruz kalan $32$ yaşındaki bir erkek hastada; maruziyetten kısa bir süre sonra şiddetli göğüs ağrısı, solunum sıkıntısı, yaygın miyalji ve miyoglobinüri gelişmiştir. Laboratuvar tetkiklerinde belirgin lökositoz ve aşırı yüksek kreatin kinaz ($CK$) düzeyleri saptanmıştır. Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan toksinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Doğada yetişen $Amanita$ $phalloides$ türü mantarların tüketilmesiyle ortaya çıkan ve ağır karaciğer hasarı ile seyreden zehirlenmelerde, ana toksin olan amatoksinlerin temel moleküler etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Geleneksel bir Japon yemeği olan 'fugu' (balon balığı) tüketen bir hastada hızla gelişen asendan flask paralizi ve solunum yetmezliği tablosuna rağmen, kardiyak monitorizasyonda belirgin bir iletim kusuru izlenmemiştir.

Tetrodotoksin zehirlenmesi olduğu bilinen bu vakada, miyokardın toksik etkilere karşı dirençli olmasını sağlayan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Evindeki deniz akvaryumunu temizleyen $34$ yaşındaki bir erkek hasta, akvaryumdaki "Zoanthid" türü yumuşak mercanlara müdahale ettikten kısa süre sonra gelişen şiddetli göğüs ağrısı, miyalji, dispne ve EKG'de saptanan sivri $T$ dalgaları (hiperkalemi bulguları) ile acil servise başvuruyor. Laboratuvar tetkiklerinde belirgin bir kreatin kinaz ($CK$) yüksekliği ve rabdomiyoliz tablosu saptanıyor.

Bu hastadaki klinik tabloya neden olan palitoksinin temel moleküler etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

42 yaşında bir erkek hasta, yanlışlıkla striknin içeren bir kemirgen zehiri tükettikten yaklaşık 30 dakika sonra jeneralize tetanik kasılmalar ve opistotonus (vücudun yay şeklinde arkaya gerilmesi) tablosuyla acil servise getiriliyor. Hastanın bilincinin tamamen açık olduğu ancak en ufak bir ses veya dokunma uyarısıyla şiddetli kas spazmlarının tetiklendiği gözleniyor. Bu klinik tablonun patofizyolojisinden sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Bir tatil kasabasında akşam yemeğinde büyük bir mercan kayalığı balığı (barrakuda) tüketen $45$ yaşındaki erkek hastada, yemekten yaklaşık $6$ saat sonra şiddetli karın ağrısı, bulantı, kusma ve diyare başlıyor. Şikayetlerine ek olarak hastada perioral parestezi ve özellikle soğuk nesnelere dokunulduğunda "yanma" hissi (soğuk allodinisi/paradoksal sıcaklık algısı) geliştiği gözleniyor. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan toksinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Karayipler'de tatil yapan ve yerel bir restoranda büyük bir resif balığı (barakuda) tüketen $42$ yaşında bir kadın, yemekten birkaç saat sonra şiddetli bulantı, kusma ve karın ağrısı şikayetleriyle acil servise başvuruyor. İlerleyen saatlerde hastada perioral parestezi gelişiyor ve en dikkat çekici bulgu olarak soğuk bir cisme dokunduğunda veya soğuk su içtiğinde şiddetli bir yanma ve acı hissettiğini (soğuk allodinisi / sıcaklık duyusu inversiyonu) ifade ediyor.

Buna göre, hastanın nörolojik kliniğinden sorumlu olan toksinin hücresel düzeydeki primer etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Karadeniz seyahati sırasında yöresel bir bal (deli bal) tüketen $50$ yaşındaki kadın hasta; belirgin hipotansiyon, bradikardi ve baş dönmesi şikayetleriyle acil servise getiriliyor. Hastanın semptomlarından sorumlu olan grayanotoksinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Doğada topladığı yabani mantarları yedikten yaklaşık $10$ saat sonra şiddetli karın ağrısı, bulantı, kusma ve sulu diyare şikayetleri başlayan $42$ yaşındaki erkek hasta acil servise başvurur. İlk müdahale ve destek tedavisi sonrası semptomları gerileyen hastanın $48$. saatteki takibinde karaciğer enzimlerinde ($AST$, $ALT$) belirgin artış ve fulminan karaciğer yetmezliği bulguları saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan toksinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Spinal korddaki inhibitör etkili glisin reseptörlerini selektif olarak bloke ederek; jeneralize kas kasılmaları, "risus sardonicus" (alaycı gülüş) ve "opistotonus" ile karakterize konvülsiyonlara yol açan bitkisel kaynaklı toksin aşağıdakilerden hangisidir?

Doğa fotoğrafçılığı yaparken bir yılan tarafından ısırılan $34$ yaşındaki erkek hasta, acil servise ısırık bölgesinde hafif bir ödem ve parestezi şikayetiyle başvurmuştur. Takibinde hastada yaygın kas fasikülasyonları, hiperrefleksi ve jeneralize nöbetler gözlenmiştir. Yapılan ileri incelemelerde, bu tablonun yılan zehrindeki bir toksinin sinir uçlarındaki voltaj bağımlı potasyum kanallarını ($K_v1.1$ ve $K_v1.2$) selektif olarak bloke etmesi sonucu, aksiyon potansiyeli süresinin uzamasına ve presinaptik uçtan aşırı asetilkolin salınımına neden olduğu belirlenmiştir. Bu hastadaki klinik tablodan sorumlu olan toksin aşağıdakilerden hangisidir?

Doğada topladığı mantarları tükettikten yaklaşık $10$ saat sonra şiddetli karın ağrısı, bulantı ve sulu diyare şikayetleriyle acil servise başvuran $45$ yaşındaki kadın hastanın fizik muayenesinde dehidratasyon bulguları saptanıyor. Destek tedavisi ile semptomları ilk gün gerileyen hastada, takibinin $3$. gününde sarılık ve karaciğer enzimlerinde ($ALT$, $AST$) belirgin yükselme izleniyor.

Bu klinik tabloya neden olan temel toksinin etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kırsal alanda odun toplarken sağ bacağından bir eklembacaklı tarafından sokulan $28$ yaşındaki erkek hasta, yaklaşık $1$ saat sonra başlayan şiddetli kas ağrıları, terleme ve karın bölgesinde 'tahta karın' olarak tabir edilen belirgin bir rijidite ile acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde hipertansiyon ve taşikardi saptanıyor. Bu hastadaki klinik tabloya neden olan toksinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Uzak Doğu seyahati sırasında bir restoranda fugu (balon balığı) tüketen $38$ yaşındaki bir erkek hastada, yemekten yaklaşık $30$ dakika sonra dudak ve ağız çevresinde uyuşma, parmak uçlarında parestezi, ilerleyici kas güçsüzlüğü ve solunum güçlüğü gelişiyor. Bu klinik tabloya neden olan toksinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Akdeniz sahillerinde yakaladığı ve 'balon balığı' ($fugu$) türü olduğu bilinen bir balığı tükettikten yaklaşık $30$ dakika sonra ağız çevresinde parestezi, parmak uçlarında uyuşma, ataksi ve ilerleyici kas güçsüzlüğü şikayetleriyle acil servise başvuran bir hastada, bu tabloya neden olan tetrodotoksinin temel etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Uygun saklama koşullarında tutulmayan bayat orkinos tüketen $28$ yaşındaki bir erkek hastada, tüketimden yaklaşık $20$ dakika sonra yüzde ve boyunda ani kızarıklık (flushing), şiddetli baş ağrısı, çarpıntı, ürtiker benzeri döküntüler ve abdominal kramplar gelişiyor. Hastanın özgeçmişinde bilinen bir gıda alerjisi bulunmamaktadır. Acil serviste uygulanan antihistaminik tedavi ile semptomların hızla gerilediği gözleniyor. Bu hastadaki klinik tablodan (Skombroid zehirlenmesi) sorumlu olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Güney Amerika'ya özgü zehirli ok kurbağalarının (*Phyllobates* türleri) derisinden izole edilen ve saptanmış en güçlü nörotoksinlerden biri olan batrakotoksin (batrachotoxin), voltaj bağımlı sodyum kanalları ($Na_v$) üzerindeki seçici etkileriyle bilinir. Bu toksin, kanallara yüksek afinite ile bağlanarak aktivasyon eşiğini (threshold) belirgin şekilde daha negatif voltaj değerlerine kaydırır ve kanalın kapanma (inaktivasyon) mekanizmasını ortadan kaldırır.

Batrakotoksinin bu hücresel etkileri sonucunda hedef hücrede gözlenmesi beklenen temel elektrofizyolojik değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Kırsal kesimde yaşayan $35$ yaşındaki bir erkek hasta, eski bir odunluğu temizlerken kolunda ani bir iğne batması hissi tarif ediyor. Yaklaşık bir saat sonra göğüs ve karın bölgesinde şiddetli, kramp tarzında ağrılar başlıyor. Acil servise getirildiğinde hastanın terli ve ajite olduğu, kan basıncının $170/105\text{ mmHg}$ ve kalp hızının $115\text{ atım/dk}$ olduğu saptanıyor. Fizik muayenesinde karın kaslarında "tahta gibi" (rijit) sertlik tespit ediliyor ancak rebaund veya defans gibi gerçek peritonit bulguları gözlenmiyor. Isırık bölgesinde belirgin bir nekroz veya ülserasyon izlenmiyor.

Bu hastanın klinik tablosundan sorumlu olan toksinin primer etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Sahil şeridinde deniz suyunun kızıl bir renk aldığı (red tide) dönemde, kıyıdan topladığı midye ve istiridyeleri tüketen $28$ yaşındaki bir kadın hastada; yemekten yaklaşık $1$ saat sonra perioral parestezi, ekstremitelerde uyuşma, dizartri ve ilerleyici kas güçsüzlüğü tablosu gelişmiştir. Yapılan değerlendirmede hastanın 'Paralitik Deniz Ürünü Zehirlenmesi' (PSP) tablosunda olduğu saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan saksitoksinin moleküler etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

*Ricinus communis* (Hint yağı bitkisi) tohumlarında bulunan, ökaryotik hücrelerde $60S$ ribozomal alt birimindeki $28S$ rRNA yapısını modifiye ederek (depürinasyon) protein sentezini durduran toksin aşağıdakilerden hangisidir?