Examkin

Soru

Zorluk: OrtaHücre Zarında Madde Taşınma Mekanizmaları

Bir biyofizik laboratuvarında, özdeş iki hücre zarından geçebilen Madde XX ve Madde YY'nin taşınma hızları ile konsantrasyon gradiyentleri arasındaki ilişki bir grafik üzerinde incelenmiştir. Yapılan ölçümlerde Madde XX için taşınma hızının konsantrasyon gradiyenti ile doğrusal olarak arttığı (V∝ΔCV \propto \Delta C), Madde YY için ise taşınma hızının başlangıçta hızlı artarken belirli bir konsantrasyondan sonra doygunluğa ulaştığı ve sabitlendiği (VmaxV_{max} noktası) saptanmıştır.

Buna göre, Madde YY'nin taşınma mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Taşıma işlemi için mutlaka metabolik enerji (ATP) harcanması zorunludur.
  2. Madde, hücre zarı üzerinde bulunan spesifik taşıyıcı proteinler aracılığıyla taşınmaktadır.Cevap
  3. C
    Taşınma hızı, sadece maddenin lipid tabakasındaki çözünürlük katsayısına bağlıdır.
  4. D
    Madde, her zaman elektrokimyasal gradiyentinin tersi yönünde (yokuş yukarı) taşınır.
  5. E
    Bu taşınma süreci, Fick Yasası'ndaki difüzyon prensiplerine tam uyum gösteren bir basit difüzyon örneğidir.

Cevap

Madde Y, bir doygunluk noktasına (Vmax) sahip olduğu için hücre zarındaki spesifik taşıyıcı proteinler aracılığıyla taşınmaktadır.
Madde Y'nin taşınma hızının belirli bir konsantrasyondan sonra sabitlenmesi (doygunluk/Vmax), bu maddenin zarın her yerinden değil, sadece belirli sayıda bulunan taşıyıcı proteinler (carrier) üzerinden geçtiğini kanıtlar. Bu durum taşıyıcı aracılı taşıma mekanizmalarının (kolaylaştırılmış difüzyon veya aktif taşıma) en karakteristik özelliğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Madde X ve Madde Y'nin kinetik özelliklerini karşılaştırın.
Madde X doğrusal (sınırsız) artarken, Madde Y bir üst sınıra (Vmax) ulaşmaktadır.
Bu fark, taşınma sırasında bir aracının (protein) kullanılıp kullanılmadığını belirler.
2
Vmax (doyurulabilirlik) kavramının hangi taşıma türlerine özgü olduğunu belirleyin.
Kolaylaştırılmış difüzyon, primer aktif taşıma ve sekonder aktif taşıma doyurulabilirdir.
Taşıyıcı proteinlerin sayısı sınırlıdır; tüm proteinler maddeyle bağlandığında hız artık artamaz.
3
Taşıyıcı aracılı taşımanın genel kuralını seçeneklerle eşleştirin.
Hangi spesifik tür (aktif vs. pasif) olduğu bilinmese de, hepsinde ortak olan 'taşıyıcı protein kullanımı' kesin bir çıkarımdır.
Kesinlik sorulduğu için sadece doygunluktan çıkarılabilecek temel özellik aranmalıdır.

Anahtar Kavram

Taşıyıcı aracılı taşınma (kolaylaştırılmış difüzyon ve aktif taşıma), basit difüzyondan farklı olarak doyurulabilirlik (Vmax), özgüllük ve rekabet özelliklerine sahiptir.

İpuçları

1
Grafikteki doğrusal artış (Madde X) ile doygunluk eğrisi (Madde Y) arasındaki farkın nedenini düşünün.
2
Eğer zar üzerinde sınırlı sayıda kapı/taşıyıcı varsa, madde miktarı çok arttığında ne olur?
3
Vmax kavramı enzimlerde olduğu gibi taşıyıcılarda da 'tüm bağlanma bölgelerinin dolu olması' anlamına gelir.

Daha Fazla Pratik

Aktif taşıma ile kolaylaştırılmış difüzyonu birbirinden ayırt etmek için hangi ek bulguya (inhibisyon, yön vb.) ihtiyaç duyulacağını araştırın.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Hücre Zarında Madde Taşınma Mekanizmaları

Bu konudan daha fazla soru