Stres yanıtı sırasında hipotalamo-hipofizer-adrenal (HPA) aksın aktivasyonunda rol oynayan… — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı

Stres yanıtı sırasında hipotalamo-hipofizer-adrenal ( $HPA$ ) aksın aktivasyonunda rol oynayan hücresel ve moleküler mekanizmalar düşünüldüğünde, paraventriküler çekirdek ( $PVN$ ) ve adenohipofiz arasındaki fonksiyonel ilişki ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Paraventriküler çekirdekten salınan $CRH$ adenohipofizdeki kortikotrof hücrelerde $cAMP$ yolunu kullanırken; aynı çekirdekten salınan vazopressin ( $ADH$ ) $IP_3/Ca^{2+}$ yolunu kullanarak $ACTH$ salınımını sinerjik olarak artırır.Cevap
B
Arkuat çekirdekten salınan pro-opiomelanokortin ( $POMC$ ), hipotalamo-hipofizer portal dolaşım yoluyla ön hipofize ulaşarak doğrudan $ACTH$ üretimini uyarır.
C
Kortizolün adenohipofizdeki kortikotrof hücrelerden $ACTH$ sekresyonunu baskılaması, tipik bir 'kısa döngü' (short-loop) negatif geri bildirim mekanizmasıdır.
D
Periventriküler çekirdekten salınan somatostatin, kortikotrof hücreler üzerindeki özgül reseptörleri aracılığıyla $ACTH$ salınımını bazal seviyelerin altına indirerek stres yanıtını sonlandırır.
E
Supraoptik çekirdekten salınan $CRH$ ve oksitosin, portal sistem üzerinden laktotrof hücreleri etkileyerek $ACTH$ sekresyonunu dolaylı yoldan baskılar.

Cevap

Doğru yanıt, paraventriküler çekirdekten salınan CRH'nın cAMP yolunu, vazopressinin ise IP3/Ca2+ yolunu kullanarak ACTH salınımını sinerjik olarak artırdığını belirten seçenektir.

Paraventriküler çekirdekten (PVN) salınan CRH, kortikotrof hücrelerde Gs-protein-cAMP yolunu kullanır. Stres durumunda PVN'den CRH ile birlikte salınan vazopressin (ADH) ise, V1b reseptörleri aracılığıyla Gq-protein-IP3/kalsiyum yolunu aktive eder. Bu iki farklı sinyal iletim yolunun aynı anda uyarılması, ACTH salınımını sadece CRH'nın yapabileceğinden çok daha güçlü bir şekilde (sinerjik olarak) artırır.

Adım Adım Çözüm

ACTH

salınımını kontrol eden hipotalamik çekirdeği belirle.

Paraventriküler çekirdek (

PVN

) parvosellüler nöronları.

HPA

aksının merkezi kontrolü

PVN

'dedir.

ACTH

salınımını uyaran mediyatörleri ve etkileşimlerini analiz et.

CRH

ana uyarandır;

ADH

(

V1b

reseptörü) ise bu etkiyi potansiyalize eder.

Stres sırasında

ADH

CRH

birlikte salınarak sinerjik etki gösterir.

Hücresel sinyal iletim yollarını karşılaştır.

CRH \rightarrow AC \rightarrow cAMP \rightarrow PKA

;

ADH \rightarrow PLC \rightarrow IP_3 \rightarrow Ca^{2+}

Farklı ikinci haberci sistemlerinin aktivasyonu yanıtın gücünü artırır.

Geri bildirim (feedback) terminolojisini doğrula.

Kortizol etkisi 'uzun döngü'dür.

Periferik bezden kaynaklanan feedback 'uzun' olarak tanımlanır.

Anahtar Kavram

Hipotalamo-hipofizer-adrenal aksın düzenlenmesinde CRH ve ADH'nın sinerjik etkisi ve ikinci haberci yolakları.

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru