Bronşiyal astım ve kronik rinosinüzit öyküsü olan 35 yaşındaki bir kadın hasta, postoperatif ağrı kontrolü amacıyla yüksek doz aspirin kullandıktan yaklaşık 1 saat sonra şiddetli dispne, hırıltılı solunum ve ürtiker şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Samter Triadı (Aspirin ile tetiklenen solunum yolu hastalığı) tanısı konulan bu hastada gelişen bronkospazmın temel biyokimyasal mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
- Siklooksijenaz-1 enziminin geri dönüşümsüz inhibisyonu sonucu araşidonik asidin lipooksijenaz yolağına kayması ve sisteinil lökotrien sentezinin artmasıCevap
- BFosfolipaz enziminin aspirin tarafından allosterik aktivasyonu sonucu membran fosfolipidlerinden aşırı miktarda serbest araşidonik asit salınması
- CTrombositlerdeki siklooksijenaz-2 enziminin selektif inhibisyonuna bağlı olarak gelişen tromboksan ve prostasiklin dengesizliği
- D5-Lipooksijenaz enziminin aspirin metabolitleri tarafından uyarılması sonucu kemotaktik etkili lökotrien sentezinin bronşlarda birikmesi
- EVasküler endotelde sentezlenen prostasiklin () miktarının artması sonucu gelişen vazodilatasyonun akciğer ödemini tetiklemesi
Cevap
Aspirin kullanımı sonrası gelişen bronkospazmın temel nedeni, siklooksijenaz (COX-1) enziminin irreversibl inhibisyonu sonucu araşidonik asit metabolizmasının lipooksijenaz (LOX) yolağına kayması (shunting) ve bu yolla sentezlenen güçlü bronkokonstriktör sisteinil lökotrienlerin (LTC4, LTD4, LTE4) miktarının artmasıdır.
Aspirin, siklooksijenaz-1 (COX-1) enzimini irreversibl olarak inhibe ettiğinde, eikozanoidlerin sentezinde kullanılan araşidonik asit siklooksijenaz yolağında kullanılamaz. Bu durum, substratın lipooksijenaz yolağına 'kaymasına' (shunting) neden olur. Sonuç olarak, bronşiyal düz kaslarda vazokonstriksiyon, bronkospazm ve vasküler permeabilite artışına yol açan sisteinil lökotrienlerin (LTC4, LTD4, LTE4) üretimi dramatik şekilde artar. Bu klinik tablo 'Aspirin ile Tetiklenen Astım' olarak bilinir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Metabolik Kayma (Shunting) Fenomeni