Duyu fizyolojisinde, dış dünyadan gelen fiziksel veya kimyasal enerjinin sinir sistemi tarafından işlenebilecek elektriksel sinyallere dönüştürülmesine 'transdüksiyon' adı verilir. Transdüksiyon sürecinde oluşan reseptör (veya jeneratör) potansiyeli ile uyarılma özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Uyaran şiddetindeki artışa paralel olarak reseptör potansiyeli genliğinin logaritmik bir artış sergilemesi (duyusal sıkıştırma), reseptörün duyarlılığını kaybetmeden çok geniş bir şiddet aralığını kodlayabilmesine olanak tanır.Cevap
- BTüm duyu reseptörlerinde jeneratör potansiyeli, uyarana yanıt olarak hücre membranındaki iyon kanallarının açılması ve buna bağlı olarak gelişen lokal depolarizasyon şeklinde ortaya çıkar.
- CFazik reseptörlerde (örneğin Pacini cisimciği) görülen hızlı adaptasyonun temel mekanizması, uyaran devam ederken reseptör membranındaki voltaj kapılı sodyum kanallarının inaktivasyonudur.
- DJeneratör potansiyelinin genliği eşik değeri aştığında, afferent sinir lifinde oluşan aksiyon potansiyellerinin hem genliği hem de frekansı uyaran şiddetiyle doğru orantılı olarak artar.
- EMüeller'in 'Spesifik Sinir Enerjileri Yasası'na göre, bir reseptörün uyarılmasıyla algılanan duyunun niteliği, reseptörü uyaran fiziksel enerjinin tipine (ışık, ısı veya basınç) bağlıdır.
Cevap
Uyaran şiddeti ile reseptör potansiyeli arasındaki logaritmik ilişki (duyusal sıkıştırma), geniş bir şiddet aralığının algılanmasını sağlar.
Reseptör potansiyelinin genliği, uyaran şiddetinin logaritmasıyla orantılı olarak artar. Bu durum 'duyusal sıkıştırma' olarak adlandırılır ve sistemin çok geniş bir uyaran spektrumunda (örneğin 1 lüksten 100.000 lükse kadar ışık şiddeti) duyarlılığını korumasını sağlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Logaritmik Uyaran-Yanıt İlişkisi ve Duyusal Sıkıştırma
Daha Fazla Pratik
Reseptör potansiyeli (lokal) ile aksiyon potansiyeli (yayılan) arasındaki farkları ve 'konaklama' (accommodation) kavramını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 45s