Soru

Zorluk: ZorDuyu Reseptörleri ve Genel İlkeler

Duyu reseptörlerinde uyarılma süreci, reseptör (jeneratör) potansiyeli özellikleri ve duyusal bilgilerin sinir liflerinde kodlanmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Jeneratör potansiyeli, uyaran şiddeti eşik seviyeye ulaştığında "ya hep ya hiç" kuralına uyarak afferent sinir lifi boyunca dekreman (azalma) göstermeden yayılır.
  2. B
    Sinir sisteminde uyaran şiddeti kodlanırken, afferent sinir lifindeki her bir aksiyon potansiyelinin genliği (voltajı) uyaran şiddetindeki artışla doğru orantılı olarak artış gösterir.
  3. Weber-Fechner yasasına göre, reseptör potansiyeli genliğindeki artış uyaran şiddetinin logaritması ile yaklaşık orantılıdır ve bu durum sistemin çok geniş bir şiddet aralığını işlemesine olanak tanır.Cevap
  4. D
    Dokunma duyusuna duyarlı reseptörlerden Meissner cisimciği tonik (yavaş adapte olan) özellik gösterirken, Merkel diskleri fazik (hızlı adapte olan) karakterdedir.
  5. E
    Fazik reseptörlerin hızlı adaptasyon göstermesinin temel nedeni, uyaran devam etse dahi afferent sinir lifindeki iyon kanallarının kalıcı olarak mutlak refrakter döneme girmesidir.

Cevap

Duyusal sistemlerde uyaran şiddetinin kodlanması, reseptör potansiyeli genliğinin uyaran şiddetinin logaritmasıyla orantılı artması (Weber-Fechner Yasası) prensibine dayanır.
Duyu sistemlerinde uyaranın fiziksel şiddeti ile algılanan şiddet veya oluşan reseptör potansiyeli arasındaki ilişki genellikle logaritmiktir. Weber-Fechner yasası olarak bilinen bu durum, reseptörün çok geniş bir enerji aralığında (örneğin 1 ile 100.000 birim arası şiddet) duyarlılığını kaybetmeden ve doygunluğa (saturasyon) ulaşmadan bilgi iletmesini mümkün kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Reseptör potansiyeli (jeneratör potansiyeli) doğasını belirle.
Reseptör potansiyeli dereceli (graded), yerel ve eşik değerden bağımsız olarak uyaran şiddetiyle genliği değişen bir potansiyeldir.
Aksiyon potansiyeli ile farkını anlamak için genlik-şiddet ilişkisi kritiktir.
2
Şiddet kodlama mekanizmasını analiz et.
Uyaran şiddeti arttıkça reseptör potansiyelinin genliği logaritmik olarak artar; bu genlik artışı afferent lifte aksiyon potansiyeli frekansına dönüştürülür.
Weber-Fechner yasası, duyu fizyolojisinde şiddet algısının temel matematiksel modelidir.
3
Adaptasyon ve reseptör tiplerini karşılaştır.
Fazik reseptörler (Pacini, Meissner) hızlı adapte olup değişim hızını, tonik reseptörler (Merkel, Ruffini, Kas iğciği) yavaş adapte olup uyaranın devamlılığını kodlar.
Reseptörlerin fonksiyonel ayrımını yapmak tanısal ve fizyolojik açıdan önemlidir.

Anahtar Kavram

Weber-Fechner Yasası ve Reseptör Potansiyeli Özellikleri
Bu soruyu puanla