yaşında bir erkek hastada, geçirilmiş bir abdominal cerrahi operasyondan gün sonra yara yatağından alınan biyopsi örneğinde yoğun granülasyon dokusu ve aktif anjiyogenez (yeni damar oluşumu) gözlenmektedir. Bu süreçte damar filizlenmesinin (sprouting) kontrolsüz ve düzensiz bir şekilde gerçekleşmesini engelleyerek, yeni damarların organize bir ağ yapısı oluşturmasını sağlayan "Notch" sinyal yolunun temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?
- AVasküler endotelyal büyüme faktörü (VEGF) ekspresyonunu indükleyerek endotel hücre proliferasyonunu başlatmak
- Uç (tip) hücrelerindeki ligandlar aracılığıyla komşu gövde (stalk) hücrelerinde VEGF reseptör yanıtını baskılamakCevap
- CPerisitlerin damar duvarına göçünü uyararak yeni oluşan kapillerlerin bazal membran stabilizasyonunu sağlamak
- DHücreler arası sıkı bağlantıları (tight junctions) çözerek plazma proteinlerinin geçici matriks oluşturmasına izin vermek
- EMatriks metalloproteinazlarını (MMP) aktive ederek mevcut damar bazal membranının yıkılmasını sağlamak
Cevap
Anjiyogenez sırasında Notch sinyal yolu, uç (tip) hücrelerinden salınan ligandlar aracılığıyla komşu gövde (stalk) hücrelerindeki VEGF reseptör yanıtını baskılayarak düzenli damar yapısını sağlar.
Anjiyogenez sürecinde VEGF uyarısıyla seçilen bir 'uç hücresi' (tip cell), filopodları ile önden ilerlerken üzerinde yoğun olarak DLL4 (Delta-like ligand 4) eksprese eder. Bu ligand, hemen arkadaki 'gövde hücreleri' (stalk cells) üzerindeki Notch reseptörlerini aktive eder. Notch aktivasyonu, bu gövde hücrelerinde VEGF reseptörlerinin (özellikle VEGFR-2) ekspresyonunu baskılar. Bu sayede gövde hücreleri VEGF uyarısına körleşir, uç hücresine dönüşmeleri engellenir ve damar yapısı kontrolsüz bir şekilde filizlenmek yerine düzenli bir lümen oluşturarak ilerler.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Anjiyogenezde Notch Sinyal Yolunun Lateral İnhibisyon Rolü