Doku Onarımı ve İyileşme

$50$ yaşında bir erkek hastaya yapılan kolesistektomi operasyonunun $12$. gününde, insizyon hattında kollajen birikimi ve doku yeniden şekillenme (remodelling) süreci hız kazanmıştır. Bu evrede, ekstrasellüler matriks sentezini indükleyen ve doku metalloproteinazlarını (MMP) inhibe ederek skarın stabilize olmasını sağlayan temel sitokin aşağıdakilerden hangisidir?

$24$ yaşında bir erkek hastada, inguinal herni (kasık fıtığı) operasyonu sonrası cerrahi insizyon hattındaki iyileşme süreci izlenmektedir. Yaralanmadan sonraki $3.$ haftadan itibaren yara yatağındaki granülasyon dokusunun yerini skar dokusuna bıraktığı, bu süreçte tip $III$ kollajenin yıkılarak yerine tip $I$ kollajenin geçtiği ve dokunun gerilme direncinin giderek arttığı saptanmıştır. Bu remodeling (yeniden şekillenme) sürecinde, hem kollajen sentezini uyararak hem de matriks metalloproteinazların (MMP) aktivitesini inhibe edip doku inhibitörlerini (TIMP) artırarak fibrozisi kontrol eden en kritik büyüme faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

$25$ yaşında bir hastanın apandektomi operasyonu sonrası cerrahi kesisinde normal iyileşme süreci devam etmektedir. Bu süreçte fibroblastların yara bölgesine göçünü uyaran, kollajen sentezini artıran ve ekstraselüler matris yıkımını baskılayarak skar gelişimini sağlayan en kritik büyüme faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir trafik kazası sonrası bacağında geniş bir doku kaybı ve düzensiz yara kenarları olan bir hastada; yaranın cerrahi olarak dikilemediği, iyileşmenin büyük oranda myofibroblastlarca sağlanan kontraksiyon (büzülme) ve yoğun granülasyon dokusu oluşumu ile tamamlandığı görülmektedir. Bu hastadaki iyileşme süreci aşağıdakilerden hangisi ile tanımlanır?

Deri yaralanmasını takip eden $3-5$. günlerde yara yatağında izlenen, yeni damarlanma (anjiyogenez) ve fibroblast proliferasyonu ile karakterize olan 'granülasyon dokusu' içeriğinde aşağıdakilerden hangisinin bulunması beklenmez?

$45$ yaşında bir erkek hastada, geçirilmiş bir abdominal cerrahi operasyondan $4$ gün sonra yara yatağından alınan biyopsi örneğinde yoğun granülasyon dokusu ve aktif anjiyogenez (yeni damar oluşumu) gözlenmektedir. Bu süreçte damar filizlenmesinin (sprouting) kontrolsüz ve düzensiz bir şekilde gerçekleşmesini engelleyerek, yeni damarların organize bir ağ yapısı oluşturmasını sağlayan "Notch" sinyal yolunun temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında bir kadın hastada, kolundaki şüpheli bir deri lezyonundan biyopsi alınmıştır. İşlemden $3$ hafta sonra yapılan kontrolde, yara bölgesindeki başlangıçta saptanan yoğun damarlı granülasyon dokusunun yerini, daha soluk ve mekanik olarak dirençli bir bağ dokusunun (skar) aldığı gözlenmiştir. Bu yeniden şekillenme (remodeling) sürecinde, kollajen sentezini uyarırken matriks metalloproteinazların ($MMP$) aktivitesini baskılayarak doku onarımının kalıcı bir skar dokusuna dönüşmesinde en temel rolü oynayan büyüme faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

$62$ yaşında erkek hastada, geniş bir yumuşak doku travması sonrası iyileşme süreci izlenmektedir. Yaralanmadan sonraki $3.$ haftada yapılan moleküler analizlerde, granülasyon dokusundaki yüksek vaskülarizasyonun azalmaya başladığı ve Tip $III$ kollajenin yerini büyük oranda Tip $I$ kollajene bıraktığı saptanmıştır. Bu süreçte, ekstraselüler matriks proteinlerinin yıkımını gerçekleştiren matriks metalloproteinazların ($MMP$) aktivitesini baskılayarak fibrozis sürecini baskın hale getiren ve aynı zamanda inflamasyonu sonlandırıcı etki gösteren temel büyüme faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

42 yaşında bir erkek hastanın abdominal cerrahi sonrası yara iyileşmesi takip edilmektedir. Operasyondan sonraki 3. haftada yara bölgesinde yoğun bir ekstraselüler matriks birikimi ve skar dokusu gelişimi gözlenmektedir. Bu süreçte fibroblastların kolajen ve fibronektin sentezini en güçlü şekilde uyaran, aynı zamanda matriks metalloproteinazlarını ($MMP$) inhibe ederek doku onarımını stabilize eden temel büyüme faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

Doku hasarını takip eden onarım sürecinde, inflamasyon fazından proliferasyon ve granülasyon dokusu oluşumu fazına geçişte kritik bir 'orkestra şefi' rolü üstlenen, alternatif yoldan aktive olmuş makrofajların ($M2$) doku onarımındaki temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

28 yaşında bir kadın hastada, sezaryen operasyonundan 10 gün sonra yara dudaklarının birleştiği, ancak doku direncinin (tensile strength) henüz orijinal cildin yaklaşık %10-20'si kadar olduğu saptanmıştır. İlerleyen haftalarda yara yerindeki gerilme kuvvetinin belirgin şekilde artmasını sağlayan temel biyokimyasal değişiklik ve bu süreci yöneten en önemli büyüme faktörü aşağıdakilerin hangisidir?

$22$ yaşında bir kadın hastanın yüzünde bir ev kazası sonucu oluşan yüzeysel abrazyon (sıyrık), herhangi bir iz bırakmadan epitelizasyon ile iyileşmektedir. Bu onarım sürecinde keratinositlerin proliferasyonunu ve migrasyonunu uyaran, etkisini tirozin kinaz reseptörü olan $ERBB1$ üzerinden gösteren temel büyüme faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

$68$ yaşında tip $2$ diyabetik erkek hastanın ayak tabanında üç aydır kapanmayan, kronik bir ülser mevcuttur. Yapılan biyopsi ve moleküler analizlerde; yara yatağındaki makrofajların yoğun şekilde $CD86$ ve $iNOS$ eksprese ettiği, ancak $CD163$, $Arjinaz-1$ ve $CD206$ ekspresyonunun saptanmadığı izlenmiştir. Ayrıca bölgedeki yara sıvısında $TNF$ ve $IL-1\beta$ seviyeleri yüksek iken $TGF-\beta$ ve $IL-10$ seviyeleri saptanabilir düzeyin oldukça altındadır.

Buna göre, bu hastada doku onarımının gerçekleşmemesinden sorumlu olan temel hücresel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Acil servise delici kesici alet yaralanmasıyla başvuran $24$ yaşındaki bir erkek hastada, derin bir deri kesisinin onarım süreci takip edilmektedir. Yaralanmayı izleyen $4.$ günde yara yatağından alınan örnekte; yeni oluşmakta olan kılcal damarlar, aktif fibroblastlar ve ödemli bir matriks yapısı (granülasyon dokusu) gözlenmiştir. Bu evrede, fibroblastların ve vasküler düz kas hücrelerinin yaralanma odağına göçünü (kemotaksis) ve proliferasyonunu en güçlü şekilde indükleyen, hem aktive makrofajlar hem de trombositlerin $\alpha$-granülleri tarafından salınan temel mediyatör aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında erkek hasta, ateşli silah yaralanması sonrası uyluk bölgesinde oluşan geniş doku kaybı nedeniyle ikincil iyileşmeye (sekonder intansiyon) bırakılmıştır. Yaralanmanın üzerinden $6$ hafta geçtikten sonra yapılan muayenede, yara yatağının belirgin şekilde küçüldüğü, granülasyon dokusunun yerini soluk renkli ve sert bir skar dokusunun almaya başladığı gözlenmiştir. Bu matürasyon ve yeniden şekillenme (remodelling) sürecinde, Transforming Growth Factor-beta ($TGF-\beta$)'nın ekstraselüler matris (ECM) proteinlerinin net birikimini sağlamadaki temel moleküler etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

$42$ yaşında kadın hasta, bir ay önce geçirdiği abdominal cerrahi sonrası yara iyileşmesi sürecindedir. Bu evrede yapılan histopatolojik değerlendirmede yaralanma bölgesinde granülasyon dokusunun gerilediği, damar sayısının azaldığı ve dokunun gerilme direncinin (tensile strength) giderek arttığı saptanmıştır. Buna göre, bu aşamada doku direncindeki artıştan sorumlu olan temel moleküler değişim aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında bir kadın hastada kolesistektomi operasyonundan $3$ hafta sonra cerrahi yara bölgesinde granülasyon dokusunun küçüldüğü ve yerini daha soluk, mekanik olarak dayanıklı bir skar dokusuna bıraktığı izlenmektedir. Bu evrede Tip III kolajenin yıkılarak Tip I kolajen ile yer değiştirmesini ve ekstraselüler matris (ECM) bileşenlerinin yeniden organize edilmesini sağlayan, çinko bağımlı temel enzim grubu aşağıdakilerden hangisidir?

$35$ yaşında bir kadın hastada cerrahi bir insizyonun iyileşme süreci takip edilmektedir. Yaralanmayı takip eden ilk haftanın sonunda yara gerilme direncinin (tensile strength) orijinal dokunun yaklaşık $\%10$'u kadar olduğu saptanmıştır. Takip eden aylarda ise bu direncin hızla arttığı gözlenmiştir. Bu hastada, iyileşme sürecinin ilerleyen dönemlerinde yara direncinin artmasını sağlayan temel yapısal değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında bir erkek hastada, trafik kazası sonrası oluşan derin deri laserasyonunun sekonder iyileşme süreci takip edilmektedir. Yaralanmadan sonraki ikinci haftada, yara yerinde kolajen birikimini ve ekstraselüler matris (ECM) stabilitesini artırmak amacıyla fibroblastlardan kolajen ve fibronektin sentezini stimüle eden, aynı zamanda matriks metalloproteinazların ($MMP$) üretimini baskılayan temel sitokin aşağıdakilerden hangisidir?

$48$ yaşında erkek hastada, uyluk bölgesindeki derin bir laserasyonun iyileşme süreci takip edilmektedir. Yaralanmadan $20$ gün sonra yapılan histopatolojik incelemede, granülasyon dokusunun matur skara dönüştüğü ve ekstraselüler matrisin ($ESM$) yeniden şekillendiği ($remodeling$) saptanmıştır. Bu remodeling sürecinde, matris metalloproteinazların ($MMP$) sentezini inhibe ederken, doku metaloproteinaz inhibitörlerinin ($TIMP$) sentezini artırarak $ESM$ birikimini ve fibrozisi stimüle eden en önemli sitokin aşağıdakilerden hangisidir?