Ökaryotik bir hücrede, hatalı katlanmış sitozolik proteinlerin yıkımı ile yeni polipeptitlerin sentez süreçleri birlikte değerlendirildiğinde, bu süreçlerde görev alan organel ve komplekslerin fonksiyonel özellikleri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Proteazomlar, hedef proteinin 20S çekirdek ünitesine alınması için gereken yapısal açılma (unfolding) işlemi sırasında ATP enerjisi tüketirken; ribozomlarda peptit bağı oluşumu eksternal bir ATP/GTP hidrolizi gerektirmez.Cevap
- BDüz endoplazmik retikulum (DER) yüzeyindeki ribozomlar salgı proteinlerini sentezlerken, proteazomlar sadece lizozom içindeki proteinlerin yıkımını gerçekleştirir.
- C26S proteazomun 20S katalitik ünitesi, proteinlerin hidrolizinde görev alan asit hidrolaz enzimlerini içeren ve ubiquitin moleküllerini tanıyan bölümdür.
- DÖkaryotik ribozomların 40S alt birimi peptidil transferaz aktivitesi ile polipeptit zincirini uzatırken, 60S alt birimi genetik kodun okunduğu mRNA bağlanma bölgelerini içerir.
- EHücre içindeki proteinlerin proteazomal yıkımı bazofilik boyanan nükleolus içerisinde başlar ve asidofilik özellik gösteren mitokondri matriksinde tamamlanır.
Cevap
Proteazomlar protein yapısını çözmek için ATP kullanırken, ribozomlarda peptit bağı oluşumu doğrudan eksternal enerji hidrolizi gerektirmeden gerçekleşir.
Proteazomlar, özellikle 19S düzenleyici kompleksindeki ATPazlar aracılığıyla, yıkılacak proteinin üçüncül yapısını çözmek için ATP harcar. Ribozomlarda ise polipeptit zincirinin uzaması sırasında GTP (elongasyon faktörleri için) harcanmasına rağmen, asıl peptit bağı oluşumu aşaması aminoasil-tRNA bağındaki potansiyel enerjiyi kullandığı için o an dışarıdan enerji girişi gerektirmez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Proteazomal yıkımın ATP bağımlılığı ve ribozomal peptidil transferaz aktivitesinin enerji kaynağı.