Soru

Zorluk: OrtaYağ Asidi Sentezi (Lipogenez)

DeDe novonovo yağ asidi sentezi (lipogenez), hücrenin enerji durumuna ve hormonal sinyallere göre hassas bir şekilde düzenlenen anabolik bir süreçtir. Bu sürecin hız kısıtlayıcı basamağını katalizleyen enzim, metabolik ihtiyaçlara göre polimerize veya depolimerize olarak aktivite gösterir. Hücrede gerçekleşen yağ asidi sentezi süreci ve bu sürecin regülasyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Asetil-CoA karboksilaz (ACCACC), sitrat artışıyla polimerize olarak aktive olurken; palmitoil-CoA gibi uzun zincirli açil-CoA'lar ile depolimerize olup inhibe olur.Cevap
  2. B
    İnsülin, asetil-CoA karboksilazı fosforilleyerek aktifleşmesini sağlar ve böylece lipogenez hızını artırır.
  3. C
    Sentez döngüsünde indirgeyici güç olarak kullanılan NADPHNADPH molekülleri, temel olarak mitokondrideki laktat dehidrogenaz reaksiyonu ile üretilir.
  4. D
    Sentezlenen yağ asitlerinin yıkımını önlemek amacıyla malonil-CoA, karnitin palmitoil transferaz-1 (CPT1CPT-1) enzimini güçlü bir şekilde aktive eder.
  5. E
    Asetil-CoA üniteleri, mitokondriden sitozole karnitin mekik sistemi aracılığıyla taşınarak sentez basamaklarına aktarılır.

Cevap

Asetil-CoA karboksilaz (ACCACC), sitrat artışıyla polimerize olarak aktive olurken; palmitoil-CoA gibi uzun zincirli açil-CoA'lar ile depolimerize olup inhibe olur.
Doğru olan ifadeye göre, yağ asidi sentezinin hız kısıtlayıcı enzimi olan Asetil-CoA karboksilaz (ACCACC), sitrat varlığında inaktif dimerik formdan aktif polimerik forma geçer. Aksine, sentezin son ürünü olan palmitoil-CoA (veya diğer uzun zincirli açil-CoA'lar) enzimi depolimerize ederek inaktif hale getirir. Bu, tipik bir son ürün inhibisyonu ve substrat/enerji aktivasyonu mekanizmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hız kısıtlayıcı enzimin ve regülasyon mekanizmasının belirlenmesi.
Lipogenezin hız kısıtlayıcı enzimi Asetil-CoA karboksilazdır (ACCACC).
Bu enzim, asetil-CoA'yı malonil-CoA'ya çevirerek sentezi başlatır ve en sıkı düzenlenen basamaktır.
2
Allosterik düzenleyicilerin etkisinin analizi.
Sitrat pozitif allosterik (polimerizasyon), uzun zincirli açil-CoA negatif allosterik (depolimerizasyon) etki yapar.
Hücrede yüksek enerji (sitrat) varsa sentez başlar, ürün (açil-CoA) birikirse sentez durdurulur.
3
Hormonal ve transport mekanizmalarının doğrulanması.
İnsülin defosforilasyonla aktive eder, taşıma sitrat mekiğiyle yapılır, NADPH sitozol kaynaklıdır.
Sentez sitozolik bir süreçtir ve oksidasyonla çakışmaması için karşıt regülasyon (CPT-1 inhibisyonu) gereklidir.

Anahtar Kavram

Asetil-CoA Karboksilaz (ACC) Regülasyonu
Bu soruyu puanla