Selektif siklooksijenaz-2 (COX-2) inhibitörlerinin (koksibler), geleneksel non-steroid anti-inflamatuvar ilaçlara (NSAİİ) göre gastrointestinal yan etkileri daha az olmasına rağmen kardiyovasküler trombotik olay (miyokard enfarktüsü, inme) riskini artırdığı bilinmektedir.
Bu pro-trombotik etkinin temel biyokimyasal mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
- Endotel hücrelerinde COX-2 kaynaklı prostasiklin () sentezinin baskılanması, ancak trombositlerdeki COX-1 kaynaklı tromboksan () sentezinin etkilenmemesiCevap
- BTrombositlerde bulunan COX-2 enziminin geri dönüşümsüz inhibisyonu sonucu, kompanzatuvar olarak COX-1 aktivitesinin ve sentezinin artması
- CAraşidonik asit metabolizmasının lipoksijenaz yoluna kayması (shunting) sonucu damar duvarında biriken lökotrienlerin güçlü vazokonstriksiyon yapması
- Dİlacın vasküler endotelde Annexin-1 (lipokortin) sentezini indükleyerek fosfolipaz enzimini tümüyle bloke etmesi
- EEndotel hücrelerinde sentaz enziminin selektif inhibisyonu sonucu, vasküler düz kaslarda siklik AMP (cAMP) düzeylerinin patolojik olarak yükselmesi
Cevap
Endotel hücrelerinde COX-2 tarafından üretilen anti-trombotik sentezinin azalması, ancak trombositlerde COX-1 tarafından üretilen pro-trombotik sentezinin devam etmesi, vasküler dengeyi tromboz lehine bozar.
Doğru yanıt, damar duvarındaki endotel hücrelerinin (prostasiklin) üretmek için COX-2'yi kullanmasına dayanır. Selektif COX-2 inhibitörleri bu yolu bloke ederken, trombositlerde bulunan ve trombozu tetikleyen 'yi üreten COX-1 enzimini etkilemezler. Bu durum, agregasyonu önleyen koruyucu mekanizmanın kaybına ve pıhtılaşma eğiliminin artmasına yol açar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Vasküler homeostazda COX-1 (trombosit/TXA2) ve COX-2 (endotel/PGI2) dengesi.