Astım ve Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) tedavisinde kullanılan adrenerjik reseptör agonistlerinin moleküler farmakolojisi, reseptör regülasyonu ve klinik kullanım prensipleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Formoterol, tam (full) agonist aktivite göstermesi ve orta dereceli lipofilik yapısı sayesinde reseptörün aktif bölgesine hızlı erişebilmesi nedeniyle, uzun etki süresine rağmen hızlı bir bronkodilatör etki başlatır.Cevap
- BSalmeterol'ün etki süresinin uzun olması molekülün 'ekzosite' bölgesine bağlanmasından kaynaklanır; bu yapısal özellik ilaca saniyeler içinde başlayan hızlı bir etki başlangıcı ve 'kurtarıcı' (rescue) özellik kazandırır.
- CKronik agonist kullanımı sonucu gelişen reseptör taşifilaksisini önlemek amacıyla tedaviye eklenen kortikosteroidler, reseptör geninin transkripsiyonunu baskılayarak reseptör sayısını aşağı regüle (down-regulation) eder.
- DBu ajanların sistemik etkilerinden kaynaklanan tremor yan etkisi, presinaptik uçtaki reseptörlerinin uyarılmasına bağlı olarak gelişen asetilkolin salınım artışının çizgili kaslardaki doğrudan sonucudur.
- Eİndakaterol ve vilanterol gibi ultra-uzun etkili ajanlar (Ultra-LABA), astım idame tedavisinde mortaliteyi azalttıkları için inhale kortikosteroid olmaksızın monoterapi şeklinde güvenle tercih edilirler.
Cevap
Formoterol'ün tam agonist olması ve orta dereceli lipofilik yapısı sayesinde hızlı etki başlatması doğru ifadedir.
Formoterol, yapısal olarak orta düzeyde lipofilik olması sayesinde hücre membranındaki lipit çift katmanında depo edilebilirken, aynı zamanda sulu faza (aqueous phase) geçerek reseptörün aktif bölgesine Salmeterol'den çok daha hızlı ulaşır. Ayrıca tam agonist olması, bronş düz kaslarında daha güçlü ve hızlı bir gevşeme yanıtı oluşturmasını sağlar. Bu sayede hem 12 saatlik uzun etki süresine sahiptir hem de akut semptomların giderilmesinde (SMART tedavisi gibi) kullanılabilir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Agonistlerin Farmakokinetik/Farmakodinamik Farklılıkları ve Steroid Sinerjisi
Tahmini Süre:3m 0s