Hücrede protein dengesinin korunması (proteostaz), ribozomlar tarafından gerçekleştirilen sentez ve proteazomlar tarafından yönetilen kontrollü yıkım süreçlerinin koordinasyonuna dayanır. Bir deneysel modelde, sitozoldeki serbest ribozomların yoğunluğunun ve aktivitesinin arttığı, ancak granüllü endoplazmik retikulum (GER) yüzeyindeki polizomların belirgin şekilde azaldığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, ortama proteazomun regülatör ünitesindeki ATP-az aktivitesini spesifik olarak inhibe eden bir ajan eklenmiştir.
Bu deneysel koşullar altında, hücredeki moleküler süreçler ve yapısal bileşenlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Hücrede nükleer proteinler ve mitokondriyal matris enzimlerinin sentezi, salgı proteinleri ve lizozomal enzimlerin sentezine oranla öncelikli olarak devam etmektedir.Cevap
- Bribozom yapısının montajı için gerekli olan rRNA sentezi, proteazom inhibisyonundan bağımsız olarak çekirdekçik (nükleolus) içindeki fibriller merkezde tamamlanır.
- CATP-az aktivitesinin inhibisyonu sonucunda, ubikitin ile işaretlenmiş proteinler merkez silindirine doğrudan alınarak ATP'den bağımsız bir şekilde hidroliz edilir.
- DHücre sitoplazmasında gözlenen bazofili artışı, proteazomlar tarafından yıkılamayan hatalı katlanmış proteinlerin asidofilik karakterinin ribozomal proteinlerle etkileşime girmesinden kaynaklanır.
- EGER yüzeyindeki ribozomların azalması, küçük alt biriminin mRNA'ya bağlanmasını sağlayan sinyal tanıma partikülü (SRP) reseptörlerinin proteazomal yıkıma uğramasının bir sonucudur.
Cevap
Sitozolik serbest ribozomlar çekirdek ve mitokondri gibi organellerin proteinlerini sentezlerken, GER'e bağlı ribozomlar salgı ve lizozom proteinlerini sentezler; bu nedenle serbest ribozom aktivitesinin arttığı durumda nükleer ve mitokondriyal protein sentezi ön plana çıkar.
Deneysel modelde serbest ribozomların yoğunluğunun ve aktivitesinin arttığı açıkça belirtilmiştir. Histoloji bilgilerimize göre serbest ribozomlar; sitozol proteinleri, çekirdek (nükleer) proteinleri, mitokondriyal proteinler ve peroksizom proteinlerinin sentezinden sorumludur. Bu nedenle nükleer ve mitokondriyal protein sentezinin, GER'e bağlı ribozomlarca sentezlenen salgı proteinlerine göre daha aktif olması biyolojik bir gerekliliktir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Hücrede protein sentez bölgelerinin (serbest vs. bağlı ribozom) hedef spesifikliği ve ubikitin-proteazom sisteminin enerji bağımlı yıkım mekanizması.
Tahmini Süre:3m 0s