Soru

Zorluk: Çok zorPeptid Bağı ve Biyolojik Aktif Peptidler

Proteinlerin ve biyolojik aktif peptidlerin temel yapısal birimi olan peptid bağının (CONH\text{CONH}) fizikokimyasal özellikleri ile organizmadaki spesifik peptid modifikasyonları hakkında verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Peptid bağındaki C−NC-N bağı rezonans nedeniyle yaklaşık %40\%40 çift bağ karakterine sahiptir; bu rijidite bağı düzlemsel kılar ve atomlar arası ω\omega (omega) torsiyon açısını genellikle 180∘180^{\circ} (trans) konfigürasyonunda sabitler.
  2. B
    Amid azotunun üzerindeki serbest elektron çifti karbonil oksijeni ile delokalize olduğu için, peptid bağındaki azot atomu fizyolojik pHpH değerlerinde bazik özellik göstermez ve protonlanamaz.
  3. C
    Opioid benzeri etki gösteren pentapeptid yapısındaki Met-enkefalin ve Lö-enkefalin molekülleri, amino terminallerinde ortak bir "Tyr-Gly-Gly-Phe" tetrapeptid dizisi barındırırlar.
  4. D
    Oksitosin, vazopressin ve gastrin gibi peptidlerin biyolojik aktivitesi için kritik olan CC-terminal amidasyon işlemi, bakır ve vitamin CC bağımlı peptidilglisin α\alpha-amidleme monooksijenaz (PAM) enzimiyle gerçekleştirilir.
  5. Glutatyon (γ\gamma-glutamil-sisteinil-glisin) sentezi, hücre içerisinde ribozomal translasyon mekanizmasıyla gerçekleştirilir ve bu süreçte glutamatın γ\gamma-karboksil grubu ile sistein amino grubu arasında atipik bir bağ kurulur.Cevap

Cevap

Glutatyon sentezinin ribozomal translasyon mekanizmasıyla gerçekleştiğini belirten ifade yanlıştır; çünkü glutatyon non-ribozomal olarak, spesifik enzimler aracılığıyla sentezlenir.
Glutatyon sentezinin ribozomal yolla gerçekleştiğini iddia eden seçenek yanlıştır. Glutatyon (γ\gamma-L-Glutamil-L-Sisteinil-Glisin), ribozomal protein sentezi dışında, ardışık iki enzimatik basamakta (γ\gamma-glutamil sistein sentetaz ve glutatyon sentetaz) sentezlenen atipik bir tripeptiddir. Ayrıca yapısındaki γ\gamma-peptid bağı, glutamatın yan zincir karboksili ile kurulduğu için standart proteazlar tarafından yıkılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Peptid bağının rezonans özelliklerini değerlendir.
Peptid bağı rezonans nedeniyle kısmi çift bağ karakterindedir (C−NC-N bağı tek bağdan kısa, çift bağdan uzundur). Bu rijidite bağın düzlemsel olmasına ve ω\omega açısının 180∘180^{\circ} (trans) veya 0∘0^{\circ} (cis) olmasına neden olur.
Bağ yapısının kısıtlamalarını anlamak için rezonansın etkisini analiz etmek gerekir.
2
Amid azotunun asit-baz karakterini analiz et.
Azotun serbest elektron çifti karbonil grubu ile paylaşıldığı için proton tutma kapasitesi (bazisite) yok denecek kadar azdır. Bu yüzden peptid bağları fizyolojik pHpH seviyelerinde yüklü değildir.
Proteinlerin net yükünü hesaplarken peptid bağındaki atomların yüklenmediğini bilmek önemlidir.
3
Biyolojik aktif peptidlerin (Enkefalinler ve PAM sistemi) yapısını kontrol et.
Met/Lö-enkefalinler Tyr-Gly-Gly-Phe ortak dizisine sahiptir. PAM enzimi ise oksitosin gibi peptidlerin CC-terminalini amidler.
TUS sınavında sıkça sorulan spesifik aktif peptid detaylarını doğrulamak gerekir.
4
Glutatyonun sentez yolunu sorgula.
Glutatyon ribozomlarda değil, glutamil sistein sentetaz ve glutatyon sentetaz enzimleriyle sentezlenir. Ayrıca yapısındaki bağ α\alpha- değil, γ\gamma-karboksil üzerinden kurulur.
Atipik peptid sentez yollarını ayırt etmek konunun en ileri düzey bilgisidir.

Anahtar Kavram

Peptid bağının rezonans rijiditesi ve Glutatyonun non-ribozomal sentezi.
Bu soruyu puanla