Hormonlar

Adrenal kortekste steroidogenez, hız kısıtlayıcı basamak olan kolesterolün pregnenolona dönüşümü ile başlar. Bu süreci takip eden enzim basamaklarındaki bloklar farklı klinik tablolara yol açar. Hipertansiyon ve hipokalemi ile karakterize olan bir konjenital adrenal hiperplazi olgusunda, virilizasyonun (androjen fazlalığı) gözlenmemesi aşağıdaki enzimlerden hangisinin eksikliğini öncelikle düşündürür?

$55$ yaşında kadın hasta; bacaklarında ve gövdesinde görülen, nekrolitik migratuvar eritem ($NME$) olarak tanımlanan karakteristik ağrılı döküntüler, kilo kaybı ve yeni başlangıçlı diyabet semptomları ile başvuruyor. Yapılan tetkiklerde pankreas kuyruğunda kitle saptanıyor ve plazma glukagon düzeyi $1250\text{ pg/mL}$ (normal: $50\text{-}150$) olarak ölçülüyor. Bu hastada gözlenen hiperglisemi tablosunda, glukagonun karaciğerdeki glikolitik akışı yavaşlatarak glukoneogenezi desteklemek amacıyla gerçekleştirdiği enzim regülasyonu aşağıdakilerden hangisidir?

48 yaşında bir kadın hasta; hafif seyreden diyabet, safra kesesinde taş oluşumu (kolelitiazis) ve yağlı dışkılama (steatore) şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan görüntüleme tetkiklerinde pankreas gövdesinde $3\text{ cm}$ çapında bir kitle saptanıyor. Bu hastanın klinik tablosuna neden olan ve pankreastan aşırı salınan hormonun hücre içi sinyal iletim mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Yenidoğan döneminde dış genital organları erkek yönünde gelişmiş (virilize) $46,XX$ karyotipli bir bebekte, yaşamın ilerleyen günlerinde dirençli hipertansiyon, hipokalemi ve metabolik alkaloz tablosu gelişiyor. Yapılan biyokimyasal analizlerde plazma renin aktivitesinin ve aldosteron düzeylerinin baskılandığı, ancak $11$-deoksikortikosteron ($DOC$) ve $11$-deoksikortizol düzeylerinin belirgin derecede arttığı saptanıyor. Bu hastadaki klinik ve laboratuvar bulgularına yol açan temel defekt ve ilgili enzim sistemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Gastrointestinal kanalda besin maddelerinin, özellikle de lipidlerin distal ileuma ve kolona ulaşmasıyla aktive olan; mide boşalmasını geciktirerek ve mide asit sekresyonunu baskılayarak besinlerin emilimi için optimal süreyi sağlayan (ileal fren mekanizması) peptid aşağıdakilerden hangisidir?

$12$ yaşında bir erkek çocuk; boy kısalığı, yuvarlak yüz yapısı ve ellerinde $4.$ ve $5.$ metakarp kemiklerinde kısalık (brachydactyly) saptanması üzerine polikliniğe getirilmiştir. Laboratuvar incelemesinde serum kalsiyum ($Ca$) düzeyi $7.1$ mg/dL (N: $8.5-10.5$), inorganik fosfor ($P$) $6.7$ mg/dL (N: $3.0-4.5$) ve paratiroid hormonu ($PTH$) düzeyi $210$ pg/mL (N: $10-65$) olarak saptanmıştır. Hastaya tanısal amaçlı yapılan ekzojen $PTH$ infüzyon testi sonrasında idrarla $cAMP$ atılımında anlamlı bir artış gözlenmemiştir.

Bu hastada görülen biyokimyasal ve klinik tablonun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Sağlıklı bir gönüllüye $75$ gram glukozun oral yolla verilmesinin, aynı miktardaki glukozun intravenöz (İV) infüzyonla uygulanmasına kıyasla plazma insülin düzeylerinde çok daha şiddetli bir artışa yol açtığı saptanmıştır.

"İnkretin etkisi" olarak adlandırılan bu fenomenden sorumlu olan ve ince bağırsaktaki K hücrelerinden salınan gastrointestinal hormon aşağıdakilerden hangisidir?

42 yaşında bir kadın hasta, ellerinde ve ayaklarında uyuşma, kas krampları ve halsizlik şikayetleri ile başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde serum kalsiyumu $7.2\text{ mg/dL}$ (N: $8.5-10.5$), inorganik fosfor $5.8\text{ mg/dL}$ (N: $2.5-4.5$) ve PTH $240\text{ pg/mL}$ (N: $10-65$) olarak saptanıyor. Hastanın böbrek fonksiyonları normaldir. Yapılan dinamik testte, eksojen PTH verilmesine rağmen idrarla $cAMP$ ve fosfat atılımında beklenen artışın gerçekleşmediği gözleniyor.

Bu hastada saptanan klinik ve biyokimyasal tablonun altında yatan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Adipositlerde lipid metabolizmasının hormonal regülasyonu, insülin ve karşıt hormonlar arasındaki hassas bir dengeye dayanır. Özellikle açlık ve tokluk geçişlerinde bu hormonların ikincil haberci sistemleri üzerinden gerçekleştirdiği "cross-talk" (çapraz etkileşim) metabolik yönelimi belirler. Tokluk durumunda artan insülinin, adipositlerde glukagon veya epinefrin tarafından uyarılan lipolizi moleküler düzeyde baskılama (antilipolitik etki) mekanizmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Meme kanseri tedavisinde kullanılan aromataz inhibitörlerinin biyokimyasal hedefi olan ve androjenlerden östrojen sentezini katalizleyen aromataz ($CYP19A1$) enzim kompleksi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sindirim sisteminde gerçekleşen hormonal düzenleme süreçlerinde; oniki parmak bağırsağına (duodenum) asidik kimasın ($pH < 4.5$) ulaşmasıyla intestinal mukoza yerleşimli $S$ hücrelerinden kana salınan, pankreas duktus hücrelerinden zengin bikarbonat ($HCO_3^-$) sekresyonunu uyarırken mide asit salgısını ve motilitesini baskılayan temel hormon aşağıdakilerden hangisidir?

Negatif enerji dengesi ve açlık durumunda sentezi artarak hipotalamustaki iştah merkezlerini uyaran bir peptid hormon, esas olarak midenin fundus bölgesindeki $P/D1$ hücrelerinden salgılanır. Bu hormonun biyolojik aktivite kazanabilmesi ve spesifik reseptörü olan $GHS-R1a$'yı uyarabilmesi için, 'Ghrelin O-açiltransferaz' (GOAT) enzimi aracılığıyla yapısındaki üçüncü sıradaki serin ($Ser3$) kalıntısına kovalent olarak sekiz karbonlu bir yağ asidi (oktanoik asit) eklenmesi gerekmektedir.

Gastrointestinal sistemden salgılanan ve 'oreksijenik' etkisiyle bilinen bu hormon aşağıdakilerden hangisidir?

24 yaşında bir kadın hasta, ellerinde ve ayaklarında karpopedal spazm ve perioral uyuşma şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Fizik muayenesinde boyunun kısa olduğu ($148 \text{ cm}$), yuvarlak yüz yapısına sahip olduğu ve dördüncü metakarpal kemiklerinin belirgin şekilde kısa olduğu (Archibald bulgusu) gözleniyor. Yapılan laboratuvar incelemelerinde şu sonuçlar elde ediliyor:

Hastaya uygulanan ekzojen PTH infüzyonuna yanıt olarak idrar $cAMP$ seviyelerinde ve fosfat atılımında anlamlı bir artış saptanmıyor. Bu klinik ve laboratuvar tablosuna neden olan temel moleküler kusur aşağıdakilerden hangisidir?