Otonom Sinir Sistemi Farmakolojisi

Akut dekompanye kalp yetersizliği nedeniyle yoğun bakım ünitesinde izlenen bir hastada, periferik vasküler direnci belirgin şekilde artırmadan miyokardın kasılma gücünü artırmak amacıyla bir sempatomimetik ilaç başlanması planlanmaktadır. Seçilecek ilacın $\beta_1$ adrenerjik reseptörler üzerindeki seçiciliğinin $\beta_2$ ve $\alpha$ reseptörlerine oranla daha yüksek olduğu bilinmektedir.

Buna göre, bahsedilen özelliklere sahip olan adrenerjik reseptör agonisti aşağıdakilerden hangisidir?

Organofosfatlı insektisit maruziyeti nedeniyle acil servise getirilen bir hastada; hipersalivasyon, lakrimasyon, miyozis ve bronkospazm gibi tipik 'ıslak' bulgular gözlenmektedir. Ancak hastanın kardiyovasküler değerlendirmesinde beklenen bradikardinin aksine belirgin taşikardi ve hipertansiyon saptanmıştır.

Bu hastada gözlenen taşikardi ve hipertansiyon bulgusu, biriken asetilkolinin aşağıdaki bölgelerden hangisindeki reseptörleri uyarmasının bir sonucudur?

Septik şok tablosundaki bir hastaya vazoaktif destek amacıyla bir ilaç başlanmıştır. Bu ilacın etkisiyle sistemik vasküler direnç artmış, hem sistolik hem de diyastolik kan basıncı yükselmiştir. Ancak, ilacın direkt pozitif kronotropik etkisi olmasına rağmen, baroreseptör refleksi sonucunda hastanın kalp hızında net bir azalma (refleks bradikardi) izlenmiştir. Bu klinik tabloya neden olan ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Pupilla asimetrisi (anizokori) ile başvuran 28 yaşında kadın hastada, sağ gözde ışık refleksinin belirgin şekilde zayıfladığı ve pupillanın midriyatik kaldığı saptanmıştır. Tanısal amaçla her iki göze seyreltilmiş $\%0,1$'lik pilokarpin damlatılmış; sağ gözde miyozis gelişirken, sol (sağlıklı) gözde pupilla çapında herhangi bir değişim gözlenmemiştir.

Bu klinik tablo ve uygulanan farmakolojik test ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Nöromusküler blokörlerin farmakolojik özellikleri, eliminasyon yolları ve geri döndürülme (reversal) mekanizmaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Glokom, kserostomi (ağız kuruluğu) ve postoperatif intestinal atoni gibi klinik durumlarda kullanılan direkt etkili kolinerjik agonistlerin (parasempatomimetikler) genel farmakolojik özellikleri ve kontrendikasyonları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir farmakoloji laboratuvarında gerçekleştirilen hayvan deneyinde, anestezi altındaki bir deneğin arteriyel kan basıncı ve kalp hızı sürekli olarak monitörize edilmektedir. Hayvana önce intravenöz yolla epinefrin uygulanmış ve kan basıncında belirgin bir yükselme kaydedilmiştir. Deneğin kan basıncı normale döndükten sonra "İlaç X" enjekte edilmiştir. İlaç X'in sistemik etkileri oturduktan sonra, tekrar aynı dozda epinefrin uygulandığında kan basıncında yükselme yerine belirgin bir hipotansiyon (epinefrin vazomotor geri dönüşümü) meydana geldiği gözlenmiştir.

Bu deneysel bulgulara göre, İlaç X'in etki mekanizması ve ikinci epinefrin uygulamasında gözlenen hipotansiyonun fizyolojik nedeni aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Esansiyel hipertansiyon ve eşlik eden periferik vasküler hastalığı olan bir hastada kullanılması planlanan ilaç; hem yüksek $\beta_1$ selektivitesi (kardiyoselektisite) göstermekte hem de vasküler endotelden nitrik oksit ($NO$) salınımını artırarak vazodilatasyon yapmaktadır. Bu farmakolojik profile sahip olan üçüncü kuşak beta adrenerjik reseptör antagonisti aşağıdakilerden hangisidir?

Acil servise ajitasyon, konfüzyon ve görme bozukluğu şikayetleriyle getirilen bir hastada; ayırıcı tanıda antikolinerjik zehirlenme ile kolinerjik kriz (organofosfat maruziyeti) düşünülmektedir. Aşağıdaki klinik bulgu gruplarından hangisinin hastada saptanması, tablonun kolinerjik kriz lehine olduğunu kesin olarak gösterir?

Otonom sinir sistemi fizyolojisinde, hem sempatik hem de parasempatik sistemde pregangliyonik sinir uçlarından salınarak gangliyonlardaki nikotinik reseptörleri uyaran temel nörotransmitter aşağıdakilerden hangisidir?

Miyastenia gravis tanısı ile piridostigmin tedavisi alan $45$ yaşındaki bir hasta, son günlerde artan kas güçsüzlüğü ve nefes darlığı şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Ayırıcı tanı amacıyla hastaya kısa etkili bir antikolinesteraz olan edrofonyum uygulanıyor ($Tensilon$ testi). Bu uygulama sonrasında aşağıdaki klinik bulgulardan hangisinin gözlenmesi, mevcut tablonun bir "kolinerjik kriz" olduğunu ve hastanın mevcut ilaç dozunun azaltılması gerektiğini en güçlü şekilde destekler?

Acil servise ajitasyon, konfüzyon ve vücut sıcaklığında artış ile getirilen 65 yaşındaki bir hastanın fizik muayenesinde pupillerin midriyatik olduğu, kalp hızının $125/dakika$ saptandığı ve bağırsak seslerinin belirgin derecede azaldığı görülüyor. Hekim, hastanın cildinin tamamen kuru ve sıcak olduğunu saptayarak bu tablonun bir sempatomimetik etkiden ziyade 'antimuskarinik toksisite' olduğuna karar veriyor. Buna göre, aşağıdaki ilaçlardan hangisinin kullanımı, bu hastada eşlik edebilecek olan 'dar açılı glokom' varlığı nedeniyle kesinlikle kontrendikedir?

42 yaşında bir kadın hastada, cerrahi sonrası gelişen non-obstrüktif üriner retansiyonun tedavisi amacıyla betanehol kullanılması planlanmaktadır. Ancak hastanın fizik muayenesinde tremor, taşikardi ve ekzoftalmi saptanması üzerine, eşlik eden hipertiroidi şüphesiyle bu tedaviden vazgeçilmiştir. Hipertiroidi tablosu olan hastalarda betanehol gibi direkt etkili kolinerjik agonistlerin kullanımının kontrendike olmasının temel nedeni olan ve bu hastalarda tetiklenebilen ciddi kardiyak yan etki aşağıdakilerden hangisidir?

Alfa adrenerjik reseptör antagonistlerinin farmakodinamik özellikleri, reseptör selektiviteleri ve klinik yansımaları değerlendirildiğinde, bu ilaç grubuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

68 yaşında erkek hastada hem benign prostat hiperplazisi (BPH) hem de esansiyel hipertansiyon tanıları mevcuttur. Bu hastanın tedavisinde kullanılan alfa adrenerjik reseptör antagonistlerinin etki mekanizmaları, reseptör selektiviteleri ve yan etki profilleri değerlendirildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Otonom sinir sisteminde nörotransmitter sentezi, salınımı ve bu süreçlerin presinaptik modülasyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Glokom tedavisi amacıyla topikal olarak uygulanan; yapısal olarak kolin esteri grubunda yer almayıp tersiyer amonyum yapısına sahip bir alkaloid olması nedeniyle korneadan kolayca emilebilen ve siliyer kasın kasılmasına yol açarak akomodasyon spazmı (geçici miyopi) oluşturabilen direkt etkili kolinerjik agonist aşağıdakilerden hangisidir?

Karaciğer ve böbrek fonksiyonları ileri derecede bozulmuş bir hastada, cerrahi sırasında kas gevşemesi sağlamak amacıyla tercih edilen ve plazma pH'sı ile vücut ısısına bağlı olarak "Hoffman eliminasyonu" (spontan non-enzimatik parçalanma) yoluyla vücuttan uzaklaştırılan nöromusküler blokör aşağıdakilerden hangisidir?

Açık açılı glokom tedavisinde topikal olarak kullanılan, aköz hümör yapımını azaltmasının yanı sıra uveoskleral dışa akımı artırarak göz içi basıncını düşüren selektif $\alpha_2$-adrenerjik reseptör agonisti aşağıdakilerden hangisidir?

$65$ yaşında bir erkek hasta, hem esansiyel hipertansiyon hem de benign prostat hiperplazisine ($BPH$) bağlı alt üriner sistem semptomları (idrar yaparken zorlanma, kesik kesik idrar yapma) nedeniyle tedavi edilmek istenmektedir. Bu hastada her iki klinik durumun da eş zamanlı kontrol altına alınmasına yardımcı olması amacıyla tercih edilmesi en uygun olan selektif $\alpha_{1}$ adrenerjik reseptör antagonisti aşağıdakilerden hangisidir?