Examkin

Solunum Sistemi Farmakolojisi

226 soru

Soru 221Soru →

Kistik fibrozis hastalarında solunum yolu sekresyonlarının temizlenmesini zorlaştıran en önemli faktörlerden biri, pürülan balgam içerisinde biriken nötrofil kaynaklı yüksek molekül ağırlıklı DNA polimerleridir. Bu hastalarda sekresyonların viskozitesini söz konusu DNA yapılarını hidrolize ederek azaltan rekombinant insan deoksiribonükleazı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dornaz alfa

Cevap

Dornaz alfa, kistik fibrozis hastalarında pürülan sekresyonlardaki lökosit kaynaklı DNA polimerlerini hidrolize ederek balgamın viskozitesini azaltan spesifik bir mukolitik ajandır.
Dornaz alfa, rekombinant bir insan DNase enzimidir ve kistik fibrozis hastalarının akciğerlerinde biriken nötrofil kaynaklı yüksek molekül ağırlıklı DNA polimerlerini hidrolize ederek balgamın vizkozitesini düşürür. Bu sayede akciğer fonksiyonlarında düzelme ve enfeksiyon riskinde azalma sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kistik fibrozisteki balgam viskozitesinin moleküler kaynağını analiz et.
Nötrofillerden açığa çıkan hücre dışı DNA polimerleri viskoziteyi artıran temel bileşendir.
Hastalıkta pürülan sekresyonlar yoğun miktarda nötrofil ve dolayısıyla DNA içerir.
2
Bu DNA polimerlerini hedef alan farmakolojik mekanizmayı belirle.
DNA polimerlerini hidrolize eden ajan Dornaz alfa (rekombinant insan DNase) enzimidir.
Dornaz alfa, spesifik olarak deoksiribonükleik asit zincirlerini parçalayarak sekresyonu yumuşatır.

Anahtar Kavram

Dornaz alfa'nın kistik fibrozis tedavisinde DNA hidrolizi yoluyla gösterdiği spesifik mukolitik etki.

Daha Fazla Pratik

N-asetilsistein'in hem mukolitik etkisi hem de parasetamol zehirlenmesindeki antidot mekanizması arasındaki ilişkiyi gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 222Soru →

İnhale yoluyla uygulandığında etkisi 5-15 dakika içinde başlayan ve akut bronkospazm semptomlarının giderilmesinde "kurtarıcı" (rescue) ilaç olarak ilk seçenek tercih edilen farmakolojik grup aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kısa etkili β2\beta_2 adrenerjik reseptör agonistleri (SABA)

Cevap

Akut bronkospazmda hızlı bronkodilatasyon sağlamak amacıyla kullanılan grup kısa etkili β2\beta_2 agonistlerdir (SABA).
Kısa etkili β2\beta_2 agonistler (SABA), inhale edildikten sonra 5-15 dakika içinde etkilerini göstererek bronş düz kasındaki β2\beta_2 reseptörlerini aktive eder ve hızlı bronkodilatasyon sağlarlar. Bu özellikleri nedeniyle akut astım ataklarında 'kurtarıcı' ilaç olarak ilk seçenektirler.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik ihtiyacı belirleyin.
İhtiyaç: Akut bronkospazmın hızlı (5-15 dakika) giderilmesi (kurtarıcı tedavi).
Acil durumda ilacın etki hızı en kritik faktördür.
2
İlaç gruplarının etki başlangıç sürelerini karşılaştırın.
SABA'lar 5-15 dakikada, LABA'lar (genellikle) ve oral ilaçlar daha geç etki gösterir.
Farmakokinetik özellikler kullanım amacını belirler.
3
Doğru farmakolojik grubu seçin.
Kısa etkili β2\beta_2 agonistler (SABA).
Hızlı bronkodilatör etkileri nedeniyle altın standarttırlar.

Anahtar Kavram

SABA ve LABA ilaçlarının klinik kullanım amaçları arasındaki fark (Akut kurtarıcı vs. Kronik idame).
Soru 223Soru →

Bronşiyal astım nedeniyle oral teofilin kullanan ve kronik sigara içicisi olan 4545 yaşındaki bir hasta, solunum yolu enfeksiyonu nedeniyle reçete edilen siprofloksasin kullanımının üçüncü gününde jeneralize tonik-klonik nöbet geçirerek acil servise getiriliyor. Bu hastada siprofloksasin kullanımı sonrası nöbet gelişimine zemin hazırlayan temel farmakokinetik değişiklik ve teofilinin nöbetten sorumlu hücresel mekanizması aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: CYP1A2CYP1A2 enzim inhibisyonu — Adenozin A1A_1 reseptör antagonizması

Cevap

CYP1A2CYP1A2 enzim inhibisyonu ve adenozin A1A_1 reseptör antagonizması birlikteliği nöbet gelişimini açıklar.
Siprofloksasin kullanımı, teofilinin karaciğerdeki ana metabolik yolağı olan CYP1A2CYP1A2 enzimini inhibe ederek ilacın plazma konsantrasyonunun terapötik aralığın (10−20μg/mL10-20\mu g/mL) çok üzerine çıkmasına neden olur. Sigara içen hastalarda bu enzim zaten indüklendiği için kullanılan teofilin dozları genellikle yüksektir, bu da etkileşimin şiddetini artırır. Teofilinin merkezi sinir sisteminde jeneralize nöbetlere yol açan temel etkisi, inhibitör bir nöromodülatör olan adenozinin A1A_1 reseptörleri üzerindeki antagonist etkisidir.

Adım Adım Çözüm

1
İlaç etkileşimini belirle
Siprofloksasin, güçlü bir CYP1A2CYP1A2 inhibitörüdür.
Teofilin esas olarak karaciğerde sitokrom P450P450 (CYP1A2CYP1A2) sistemiyle metabolize edilir.
2
Sigara içme durumunu analiz et
Sigara dumanındaki polisiklik aromatik hidrokarbonlar CYP1A2CYP1A2 enzimini indükler.
Sigara içen hastalar, ilacı daha hızlı metabolize ettikleri için genellikle daha yüksek idame dozlarına ihtiyaç duyarlar.
3
Toksisite gelişimini açıkla
İndüklenmiş enzim sistemine bir inhibitör (siprofloksasin) eklenmesi, teofilin düzeylerini hızla toksik sınıra taşır.
Enzim inhibisyonu ilacın klirensini düşürerek plazma konsantrasyonunu artırır.
4
Nöbet mekanizmasını tanımla
Teofilin merkezi sinir sisteminde adenozin A1A_1 reseptörlerini antagonize eder.
Adenozin normalde inhibitör bir nöromodülatördür; A1A_1 reseptör blokajı nöronal eksitabiliteyi artırarak nöbetlere yol açar.

Anahtar Kavram

Teofilin-Siprofloksasin etkileşimi ve Metilksantin toksisite mekanizması

Daha Fazla Pratik

Teofilinin düşük dozlarda histon deasetilaz-2 (HDAC2HDAC2) aktivasyonu yaparak steroid direncini kırması mekanizmasını gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 224Soru →

Akut astım atağı nedeniyle acil servise getirilen 24 yaşındaki kadın hastaya inhale salbutamol tedavisi başlanmış, ancak klinik yanıtın yetersiz olması üzerine tedaviye inhale ipratropyum bromür eklenmiştir. Bu iki ilacın kombinasyonu ile sağlanan terapötik sinerjinin hücresel düzeydeki açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Salbutamolün GsG_s üzerinden cAMPcAMP artırıcı etkisi ile ipratropyumun GqG_q üzerinden IP3IP_3/Ca2+Ca^{2+} azaltıcı etkisinin farklı yolaklar üzerinden aynı yönde sonuç doğurması

Cevap

Salbutamolün GsG_s proteini üzerinden cAMPcAMP düzeyini artırması ile ipratropyumun GqG_q proteini üzerinden kasılma sinyallerini (fosfolipaz C ve IP3IP_3) bloke etmesinin birleşmesi sonucu oluşan sinerjistik bronkodilatasyon
Salbutamol, β2\beta_2 adrenerjik reseptörleri uyararak GsG_s proteini üzerinden adenilat siklazı aktive eder ve hücre içi cAMPcAMP düzeyini artırarak bronş düz kasında gevşeme sağlar. İpratropyum ise muskarinik M3M_3 reseptörlerini bloke ederek GqG_q proteini üzerinden gerçekleşen kolinerjik kasılma sinyallerini (IP3IP_3 ve kalsiyum salınımı) engeller. İki farklı sinyal iletim yolunun (stimülatör GsG_s ve inhibitör GqG_q) aynı anda hedeflenmesi, bronş düz kasında daha güçlü ve sinerjistik bir bronkodilatasyonla sonuçlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Salbutamolün (SABA) etki mekanizmasının analiz edilmesi.
Salbutamol, bronş düz kaslarındaki β2\beta_2 reseptörlerini uyararak GsG_s proteini aracılığıyla adenilat siklazı aktive eder ve cAMPcAMP artışına neden olur.
Artan cAMPcAMP, protein kinaz A (PKA) üzerinden miyozin hafif zincir fosfatazını aktive ederek gevşemeyi sağlar.
2
İpratropyumun (SAMA) etki mekanizmasının analiz edilmesi.
İpratropyum, muskarinik M3M_3 reseptörlerini bloke ederek GqG_q proteininin aktivasyonunu engeller.
GqG_q yolunun engellenmesi, fosfolipaz C (PLCPLC) aktivitesini, dolayısıyla IP3IP_3 ve hücre içi kalsiyum salınımını (kasılma uyaranını) azaltır.
3
İki mekanizmanın sinerjistik etkisinin yorumlanması.
Bir yol gevşemeyi uyarırken diğeri kasılmayı baskıladığı için toplam bronkodilatör etki artar.
İki farklı moleküler yolun aynı hedef hücrede (bronş düz kası) aynı yönde (gevşeme) sonuç vermesi terapötik sinerjidir.

Anahtar Kavram

SAMA ve SABA ilaçların farklı G-proteini yolakları üzerinden sağladığı terapötik sinerji
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 225Soru →

32 yaşında, kronik persistan astım tanısıyla inhale kortikosteroid tedavisi başlanan bir hastada, ilacın moleküler etki mekanizması incelenmektedir. Kortikosteroidlerin sitoplazmik reseptörlerine bağlandığı ve bu kompleksin nükleusa geçtikten sonra spesifik DNADNA dizilerine bağlanarak antiinflamatuar proteinlerin sentezini artırdığı (transtrans-aktivasyonaktivasyon) bilinmektedir.

Buna göre, kortikosteroidlerin sentezini artırdığı ve mitojenle aktive olan protein kinaz (MAPKMAPK) yolaklarını (özellikle p38p38 ve JNKJNK) defosforilasyon yoluyla inhibe ederek inflamasyonu baskılayan protein aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mitojen-aktive protein kinaz fosfataz-1 (MKPMKP-11)

Cevap

Mitojen-aktive protein kinaz fosfataz-1 (MKPMKP-11), glukokortikoidlerin trans-aktivasyon mekanizması ile sentezini artırdığı ve inflamatuar MAPMAP kinaz yolaklarını inhibe eden proteindir.
Doğru cevap olan protein, glukokortikoidlerin çekirdek düzeyindeki en önemli 'trans-aktivasyon' ürünlerinden biridir. Bu fosfataz, inflamatuar yanıtta merkezi rol oynayan mitojenle aktive olan protein kinaz (MAPKMAPK) ailesi üyelerini (p38p38 ve JNKJNK) defosforilasyon yoluyla inaktive ederek güçlü bir antiinflamatuar etki oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Kortikosteroidlerin hücre içi sinyal iletimini başlatma sürecini değerlendirin.
İlaç sitoplazmik glukokortikoid reseptörüne (GRGR) bağlanır ve ısı şoku proteinlerinden (HSP90HSP90) ayrılarak nükleusa geçer.
Etkinin başlaması için reseptör-ligand kompleksinin çekirdeğe taşınması şarttır.
2
Nükleusta gerçekleşen genetik modülasyon tiplerini (trans-aktivasyon vs. trans-represyon) analiz edin.
GRGR homodimerleri DNADNA üzerindeki glukokortikoid yanıt elemanlarına (GREGRE) bağlanarak bazı genlerin transkripsiyonunu artırırken (trans-aktivasyon), diğerlerini baskılar (trans-represyon).
Soruda spesifik olarak sentezi artan (trans-aktivasyon) ve MAPKMAPK yolunu inhibe eden protein sorulmaktadır.
3
İnflamatuar yolakları baskılayan spesifik fosfatazı tanımlayın.
MKPMKP-11 sentezi artar; bu enzim p38p38 ve JNKJNK gibi kinazları defosforile ederek inaktive eder.
MKPMKP-11 (fosfataz), kinazların aksine fosfat grubunu uzaklaştırarak sinyal iletimini durdurur.

Anahtar Kavram

Glukokortikoidlerin antiinflamatuar etkisi sadece gen baskılanmasıyla değil, aynı zamanda MKP-1 ve Anneksin A1 gibi koruyucu proteinlerin indüksiyonu (trans-aktivasyon) ile de gerçekleşir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 226Soru →

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) tanısı olan 68 yaşındaki bir erkek hastaya, tedavi uyumunu artırmak amacıyla günde tek doz kullanıma uygun, ultra uzun etkili bir beta-2 agonist (ultra-LABA) başlanması planlanıyor. Bu ilaç grubu ve beta-2 agonistlerin genel özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İndakaterol ve vilanterol gibi ajanlar, yüksek lipofiliteleri sayesinde reseptör çevresinde uzun süre kalarak 24 saat boyunca bronkodilatör etki sağlarlar.

Cevap

İndakaterol ve vilanterol gibi ajanların yüksek lipofiliteleri sayesinde 24 saat boyunca bronkodilatör etki sağladığını belirten ifade doğrudur.
Doğru olan seçenek, indakaterol ve vilanterolün yüksek lipofiliteleri sayesinde 24 saat etki gösterdiğini belirtmektedir. Bu ilaçlar 'ultra-LABA' olarak adlandırılır ve KOAH tedavisinde günde tek doz kullanımıyla kompliyansı artırırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik senaryoda belirtilen 'günde tek doz' (ultra-LABA) ihtiyacını analiz etmek.
Bu ihtiyacı karşılayan ilaçların 24 saat etki süresine sahip olması gerektiği belirlendi.
Uyum sorunlarını azaltmak için 24 saatlik farmakokinetik profil gereklidir.
2
İndakaterol, vilanterol ve olodaterol gibi ultra-LABA ajanlarının özelliklerini hatırlamak.
Bu ilaçların yüksek lipofiliteleri sayesinde plazma membranında depolanıp reseptörü uzun süre uyardığı doğrulandı.
Lipofilite, ilacın hedef dokuda daha uzun süre kalmasını sağlar.
3
Beta-2 agonistlerin moleküler etki mekanizmasını ve astım/KOAH'taki güvenli kullanım ilkelerini gözden geçirmek.
GsG_s - cAMPcAMP yolunu kullandıkları ve astımda monoterapi olarak kullanılamayacakları saptandı.
Mekanizmanın ve klinik güvenliğin doğru bilinmesi yanlış seçeneklerin elenmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Beta-2 agonistlerin farmakokinetik sınıflandırması ve ultra-LABA'ların (indakaterol, vilanterol) 24 saatlik etki profili.
ÖncekiSayfa 12 / 12
Solunum Sistemi Farmakolojisi — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı — Sayfa 12 | Examkin