Dolaşım Sistemi Fizyolojisi

264 soru

Mikrosirkülasyonda Starling kuvvetleri arasındaki denge bozulup doku aralığına net filtrasyon arttığında, ödem gelişimine karşı en önemli koruyucu (güvenlik) mekanizmalardan biri lenfatik akım hızının artışıdır. İnterstisiyel sıvı hidrostatik basıncı ( $P_{if}$ ) ile lenfatik akım hızı arasındaki ilişki düşünüldüğünde, $P_{if}$ değerinin yaklaşık $+1$ ila $+2$ mmHg düzeyine ulaşmasından sonra lenfatik akımın daha fazla artmayıp bir "plato" çizmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Artan interstisiyel basıncın lenf damarlarını dışarıdan sıkıştırarak kollapsa neden olması

İnterstisiyel onkotik basıncın "protein yıkanması" (washout) mekanizması ile sıfıra yaklaşması

Kapiller hidrostatik basıncın lenf damarları üzerindeki filtrasyon yükünü dengeleyecek kadar azalması

Lenf sıvısı içindeki protein konsantrasyonunun artarak lenfatik viskoziteyi aşırı yükseltmesi

Lenf damarlarındaki tek yönlü kapakçıkların yüksek hidrostatik basınç altında işlevsiz kalarak geri akıma izin vermesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Artan interstisiyel basıncın lenf damarlarını dışarıdan sıkıştırarak kollapsa neden olması

Cevap

Artan interstisiyel hidrostatik basıncın lenf damarlarını dışarıdan sıkıştırarak kollapsa neden olması

Lenfatik sistem, interstisiyel basınç (

P_{if}

) arttıkça akımı artırarak ödemi önler. Ancak Guyton fizyolojisinde belirtildiği üzere,

P_{if}

pozitif değerlere ulaştığında lenf damarlarının dışındaki doku basıncı, damarları sıkıştırarak kollapsa (çökmeye) neden olur. Bu durum, lenfatik akımın belirli bir noktadan sonra daha fazla artmasını engeller ve bir plato fazı oluşturur.

Adım Adım Çözüm

Starling dengesi ve lenf ilişkisini kurma

Filtrasyon arttığında doku aralığında sıvı birikir ve interstisiyel basınç (

P_{if}

) yükselir.

Lenf akımı, doku aralığındaki fazla sıvıyı uzaklaştırarak ödemi önlemeye çalışır.

Basınç-akım ilişkisini analiz etme

P_{if}

negatif değerlerden (yaklaşık

-6

mmHg) sıfıra doğru yaklaştıkça lenf akımı 10-50 kat artar.

Bu artış, lenfatik pompalama kapasitesinin sıvı yüküne yanıtıdır.

Plato fazının nedenini belirleme

P_{if}

pozitif değerlere (

+1

+2

mmHg) ulaştığında, doku içindeki basınç lenf damarlarının duvarlarına dışarıdan baskı yapar.

Yüksek doku basıncı damarları kollapsa uğratarak akış direncini artırır ve akımı sabitler (plato).

Anahtar Kavram

Lenfatik Akım Platosu ve Gemi Kollapsı Mekanizması

Daha Fazla Pratik

İnterstisiyel sıvı basıncının negatiften pozitife geçişinde doku kompliyansındaki (uyum) ani artışın çukurlaşan (pitting) ödem ile ilişkisini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 262Soru →

Kardiyak aksiyon potansiyeli evreleri, ileti hızı hiyerarşisi ve otonomik düzenleme mekanizmaları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Purkinje lifleri, hızlı sodyum (

Na^+

) kanallarının yüksek yoğunluğu ve geniş hücre çapları sayesinde kalpteki en yüksek ileti hızına sahip olan yapılardır.

Sinoatriyal (SA) düğüm hücrelerinde faz 0 depolarizasyonu, voltaj bağımlı hızlı sodyum kanallarının aktivasyonuyla meydana gelir.

Ventrikül miyositlerinde faz 2 (plato) evresinde, hücre içine giren potasyum (

K^+

) iyonları ile hücre dışına çıkan kalsiyum (

Ca^{2+}

) iyonları arasında bir denge kurulur.

Kalp kasında mutlak refrakter dönemin iskelet kasına kıyasla çok daha kısa olması, kalbin tetanik kasılmaya girmesini engelleyen temel mekanizmadır.

Parasempatik (vagal) uyarı, pacemaker hücrelerinde hücre içi

cAMP

düzeyini artırarak HCN kanallarının (

I_f

akımı) aktivasyonunu hızlandırır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Purkinje lifleri, hızlı sodyum ( $Na^+$ ) kanallarının yüksek yoğunluğu ve geniş hücre çapları sayesinde kalpteki en yüksek ileti hızına sahip olan yapılardır.

Cevap

Purkinje lifleri, hızlı sodyum kanallarının yoğunluğu sayesinde kalpteki en yüksek ileti hızına sahip olan yapılardır.

Purkinje lifleri, kalbin ileti sistemindeki en hızlı elemanlardır. Bu durum, hücrelerin geniş çaplı olması ve membranlarında voltaj bağımlı hızlı sodyum kanallarının (

I_{Na}

) çok yüksek yoğunlukta bulunması ile açıklanır. Bu sayede uyarı ventriküllere çok kısa sürede yayılır.

Adım Adım Çözüm

İleti hızı hiyerarşisini değerlendir.

Purkinje lifleri (

2-4

m/sn

) > Atriyum/Ventrikül miyokardı (

0.3-1

m/sn

) > AV düğüm (

0.01-0.05

m/sn

Purkinje sistemindeki hızlı sodyum kanalları ve geniş hücre çapı hızlı iletiyi sağlar.

Pacemaker hücrelerinin faz 0 mekanizmasını incele.

SA ve AV düğümde faz 0 depolarizasyonu

Ca^{2+}

girişi (L-tipi kanallar) ile olur.

Bu hücrelerde hızlı sodyum kanalları inaktiftir veya bulunmaz.

Ventriküler aksiyon potansiyeli iyonik akımlarını kontrol et.

Faz 2'de (plato)

L

-tipi kanallardan

Ca^{2+}

girişi ile

K^+

kanallarından

K^+

çıkışı dengelenir.

Zıt yönlü bu akımlar membran potansiyelini bir süre sabit tutar.

Refrakter dönem ve tetani ilişkisini kur.

Kalpte aksiyon potansiyeli süresi kasılma süresine yakındır, bu da uzun bir mutlak refrakter dönem (ARP) yaratır.

Uzun ARP sayesinde gevşeme başlamadan yeni bir uyarı ile kasılma tetiklenemez (tetani önlenir).

Anahtar Kavram

Kardiyak elektrofizyolojide ileti hızı farkları ve iyonik fazların karakteristikleri.

Daha Fazla Pratik

AV düğümdeki ileti gecikmesinin (AV delay) fonksiyonel önemini ve bunun iyonik temelini tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 263Soru →

Sağlıklı bir bireyde yapılan elektrokardiyogram ( $EKG$ ) incelemesinde frontal düzlemdeki ortalama elektriksel aksın $+75^{\circ}$ olduğu hesaplanmıştır. Bu bireyin $EKG$ kayıtları ve kardiyak döngü özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ortalama aksın

+75^{\circ}

olması, standart ekstremite derivasyonlarından I. derivasyondaki net R dalgası amplitüdünün III. derivasyondakinden daha büyük olduğunu gösterir.

Ventriküler aksiyon potansiyelinin faz 2 (plato) evresindeki iyonik akımların süresi EKG'de ST segmenti ve QT aralığının uzunluğunu belirler; plato süresindeki kısalma QT aralığının daralmasına neden olur.

PR segmenti, sinoatriyal (

SA

) düğümden çıkan uyarının her iki atriyum kasına yayılmasını ve atriyumların depolarizasyon sürecini temsil eder.

Einthoven kanunu uyarınca, bu bireyde standart ekstremite derivasyonları arasındaki voltaj ilişkisi

I + II = III

formülü ile ifade edilir.

Ventriküler repolarizasyonu temsil eden T dalgasının süresi ve morfolojisi, ventrikül miyositlerinde faz 0 (hızlı depolarizasyon) evresi tarafından belirlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ventriküler aksiyon potansiyelinin faz 2 (plato) evresindeki iyonik akımların süresi EKG'de ST segmenti ve QT aralığının uzunluğunu belirler; plato süresindeki kısalma QT aralığının daralmasına neden olur.

Cevap

QT aralığı, ventriküler depolarizasyonun başlangıcından repolarizasyonun sonuna kadar geçen süreyi temsil eder. Bu süre, ventriküler aksiyon potansiyelinin toplam süresine eşittir. Aksiyon potansiyelinin faz 2 (plato) evresindeki herhangi bir kısalma (örneğin kalsiyum akımındaki değişiklikler nedeniyle), EKG'de hem ST segmentinin hem de dolaylı olarak QT aralığının kısalmasına yol açacaktır.

Adım Adım Çözüm

Ekseni analiz et

Ortalama elektriksel aks

+75^{\circ}

olarak verilmiştir.

Vektörün farklı derivasyonlar üzerindeki izdüşümlerini belirlemek için konumunu saptamak gerekir.

Derivasyon projeksiyonlarını karşılaştır

II > III > I

amplitüd sıralaması saptanır.

+75^{\circ}

'lik bir vektör, II. derivasyona (

+60^{\circ}

) en yakın, I. derivasyona (

0^{\circ}

) ise en uzaktır. Einthoven kanunu (

I+III=II

) bu verilerle tutarlıdır.

Elektrofizyolojik korelasyonu kur

QT aralığı toplam ventriküler aksiyon potansiyeli süresine (faz 0'dan faz 3 sonuna) karşılık gelir.

ST segmenti plato fazını (faz 2) temsil eder ve bu fazın süresi QT mesafesinin en önemli belirleyicilerinden biridir.

Anahtar Kavram

EKG dalga formlarının ventriküler aksiyon potansiyeli fazları ile korelasyonu ve Einthoven kanunu çerçevesinde frontal düzlem aks analizi.

Daha Fazla Pratik

Hiperkalsemi ve hipokalseminin ST segmenti ve QT aralığı üzerindeki etkilerini plato fazı iyon akımları üzerinden inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 264Soru →

Bir periferik arter segmentinde vasküler kompliyansın ( $C$ ) $\%50$ azaldığı, ancak vasküler distansibilitenin ( $D$ ) değişmeden kaldığı saptanmıştır. Bu damar segmentinin uzunluğu ( $L$ ) sabitken, aynı perfüzyon basıncı ( $\Delta P$ ) altında ortalama kan akış hızının ( $v$ ) başlangıçtaki değerinde korunabilmesi için kan viskozitesinde ( $\eta$ ) nasıl bir değişim meydana gelmelidir?

2

katına çıkmalıdır

Değişmemelidir

\%50

azalmalıdır

4

katına çıkmalıdır

\%75

azalmalıdır

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%50$ azalmalıdır

Cevap

Kan viskozitesi %50 azalmalıdır.

Vasküler distansibilite (

D

), vasküler kompliyansın (

C

) damarın başlangıç hacmine (

V

) oranıdır (

D = C/V

). Kompliyans %50 azaldığında (

0,5C

) distansibilitenin sabit kalması için damar hacminin de %50 azalmış olması gerekir (

0,5V

). Damar segmentinin uzunluğu sabit olduğuna göre, hacmin yarıya düşmesi yarıçapın karesinin (

r^2

) yarıya düşmesi anlamına gelir. Poiseuille prensibine göre ortalama kan akış hızı

v = \Delta P r^2 / 8 \eta L

formülüyle hesaplanır. Burada

\Delta P

L

sabitken, hızın (

v

) değişmemesi için

r^2 / \eta

oranının sabit kalması gerekir. Yarıçapın karesi %50 azaldığına göre, viskozitenin de %50 azalması durumunda oran korunur.

Adım Adım Çözüm

Vasküler distansibilite ve kompliyans arasındaki ilişkiyi kurunuz.

D = C / V_{başlangıç}

(Distansibilite = Kompliyans / Hacim)

Distansibilite, birim hacim başına düşen kompliyanstan ibarettir.

Kompliyans değişimi üzerinden hacim değişimini hesaplayınız.

C_{yeni} = 0,5 C_{eski}

D_{sabit} \Rightarrow V_{yeni} = 0,5 V_{eski}

Distansibilitenin sabit kalabilmesi için kompliyansta meydana gelen %50'lik azalışın hacimde de %50 azalışla dengelenmesi gerekir.

Damar hacmindeki değişimi yarıçap ile ilişkilendiriniz.

V = \pi r^2 L

L_{sabit} \Rightarrow r_{yeni}^2 = 0,5 r_{eski}^2

Damar boyu sabitken hacim, yarıçapın karesi ile doğru orantılıdır.

Poiseuille kanunundan ortalama akış hızı (

v

) formülünü türetiniz.

v = Q / A = (\Delta P \pi r^4 / 8 \eta L) / \pi r^2 = \Delta P r^2 / 8 \eta L

Ortalama hız, toplam debinin kesit alanına bölünmesiyle elde edilir; bu da hızın yarıçapın karesiyle (

r^2

) doğru, viskozite (

\eta

) ile ters orantılı olduğunu gösterir.

Hızın sabit kalması için gereken viskozite değişimini bulunuz.

v \propto r^2 / \eta \Rightarrow r^2

yarıya düştüyse

\eta

da yarıya düşmelidir.

Pay kısmındaki %50'lik azalışın (yarıçapın karesi), hızın sabit kalması için paydadaki (viskozite) %50'lik azalışla kompanse edilmesi şarttır.

Anahtar Kavram

Vasküler kompliyans, distansibilite ve Poiseuille akış hızı arasındaki cebirsel ve fiziksel ilişkiler.

ÖncekiSayfa 14 / 14

Dolaşım Sistemi Fizyolojisi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar