Hücre İskeleti ve Moleküler Motorlar

Mikrotübüller, hücre içinde dimerlerin sürekli eklenip ayrıldığı 'dinamik instabilite' (dynamic instability) adı verilen bir süreçle karakterizedir. Bu süreçte mikrotübülün (+) ucunda bulunan tubulin alt birimlerindeki GTP hidroliz hızı ile yeni dimerlerin eklenme hızı arasındaki denge, yapının stabilitesini belirler. Buna göre, hızla büyümekte olan bir mikrotübülün aniden hızlı bir depolimerizasyon (katastrof) evresine girmesini tetikleyen temel moleküler olay aşağıdakilerden hangisidir?

Vinkristin gibi mikrotübül polimerizasyonunu bozan kemoterapötiklerin kullanımı, hücre içi veziküler trafiği olumsuz etkileyebilir. Özellikle nöronlarda, yeni sentezlenen veziküllerin hücre gövdesinden akson terminaline (artı uç) doğru taşınmasının sekteye uğraması, periferik nöropati semptomlarının gelişimine katkıda bulunur. Bu süreçte mikrotübüller üzerinde hücre merkezinden çevreye ($+$ uca) doğru vezikül taşıyan temel moleküler motor protein aşağıdakilerden hangisidir?

Solunum yolları epitelinde ve fallop tüplerinde bulunan silyaların koordineli vuruş hareketi, hücre içi iskelet elemanlarının özelleşmiş bir organizasyonu ile sağlanır. Silya yapısındaki (aksonem) mikrotübül dubletleri arasında ATP enerjisini kullanarak kayma (sliding) hareketini başlatan ve bu sayede vuruşu gerçekleştiren temel moleküler motor aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre içi vezikül trafiğinde kargoların uzun mesafeli taşınımı ile hücre korteksindeki aktin ağında nihai hedeflerine ulaşmaları arasında bir iş birliği (koordinasyon) mevcuttur. Örneğin melanositlerde melanozomların, mikrotübüller üzerinde periferik dendritlere doğru ilerlemesi ve ardından aktin filamentleri üzerinde 'yakalanarak' dendrit uçlarında homojen bir şekilde dağıtılması gereklidir. Melanozomların merkezden perifere mikrotübül üzerindeki hareketini ve ardından aktin filamentleri üzerindeki tutunmasını sağlayan moleküler motorlar sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Nöronlarda makromoleküllerin, veziküllerin ve organellerin hücre gövdesi (soma) ile akson terminali arasındaki uzun mesafeli taşınımı, hücre iskeleti elemanları ve özgül moleküler motorlar aracılığıyla gerçekleştirilen oldukça organize bir süreçtir. Bu taşıma sistemlerinin yapısal organizasyonu ve fonksiyonel özellikleri göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Nöronlarda aksonal taşıma süreçleri, kargo tipine ve yönüne göre özelleşmiş moleküler motorlar tarafından yürütülür. Kuduz virüsü (Rabies) veya Herpes Simplex gibi nörotropik virüslerin, periferik sinir terminallerinden enfekte olduktan sonra merkezi sinir sistemine ulaşmak amacıyla nöron gövdesine (soma) doğru ilerlediği bilinmektedir. Bu virüslerin akson boyunca nöron gövdesine ulaşmasını sağlayan mekanizma ve ilgili hücresel bileşenler hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Paklitaksel (Taxol) gibi kemoterapötik ilaçlar, mikrotübül dinamiklerini stabilize ederek hücre bölünmesini durdurur. Benzer şekilde bu ilaçlar, hücre içi veziküler trafiği de etkileyebilir. Bir sinir hücresinde (nöron) sentezlenen nörotransmitter veziküllerinin hücre gövdesinden (soma) akson terminaline doğru (anterograd) taşınmasında görev alan temel moleküler motor aşağıdakilerden hangisidir?

Kartagener sendromu (primer siliyer diskinezi) olan bir hastada, silyum ve spermatozoon kamçısının (flagella) hareket edememesine bağlı olarak kronik sinüzit ve infertilite gelişmektedir. Bu klinik tablonun temelinde yatan, mikrotübüller üzerinde kayma hareketi yaparak siliyer vuruşu sağlayan moleküler motor protein aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre içi organizasyon, veziküler trafik mekanizmaları ve sitoskeleton elemanlarının polimerizasyon dinamikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hücre içi organizasyonda, organellerin ve veziküllerin mikrotübüller üzerindeki yönlü hareketi hayati önem taşır. Paklitaksel (taxol) gibi kemoterapötik ajanların mikrotübül dinamiğini bozarak bu taşıma süreçlerini etkilediği bilinmektedir. Hücre içi veziküler trafikte kargoları mikrotübüllerin eksi (-) ucuna (hücre merkezine) doğru taşıyan ve Golgi kompleksinin çekirdek yakınındaki yerleşiminden sorumlu olan moleküler motor aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre içi organizasyonda mikrotübüller, organellerin belirli bir konumda tutulması ve veziküler trafiğin yönlendirilmesi için dinamik bir iskelet oluşturur. Sitoplazmik dinein motor proteinlerinin, kargo bağlama kapasitesini yitirdiği bir mutasyon modelinde, hücrenin iç organizasyonunda ve aksonal transport süreçlerinde gerçekleşmesi beklenen en olası değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Aksonal transport süreçlerinde, periferik sinir uçlarından alınan sinir büyüme faktörü ($NGF$) gibi sinyallerin veya kuduz virüsü gibi patojenlerin hücre gövdesine (retrograd) taşınmasında görevli temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre iskeletini oluşturan filamentler; hücre içi taşıma, yapısal destek ve hareket gibi fonksiyonlarda kritik roller üstlenir. Bu filament sistemleri arasında polarite göstermeyen, bu nedenle kinezin veya dinein gibi moleküler motor proteinler tarafından bir taşıma yolu olarak kullanılamayan ve temel görevi hücreye mekanik direnç sağlamak olan yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Klinik olarak epidermolizis bülloza simpleks (keratin mutasyonu) gibi hastalıklarda görülen mekanik dayanıksızlık, hücre iskeleti elemanlarının kendine özgü yapısal özellikleriyle ilişkilidir. Bu bağlamda, ara filamanların (intermediate filaments) mikrotübül ve mikrofilamanlardan ayrılan yapısal ve fonksiyonel özellikleri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Nöronlarda vezikül ve organellerin hücre gövdesinden (soma) akson terminallerine doğru (anterograd) taşınmasında görev alan, ATP hidrolizi ile elde ettiği enerjiyi kullanarak mikrotübüllerin $(+)$ ucuna doğru ilerleyen moleküler motor protein aşağıdakilerden hangisidir?

Paklitaksel (Taxol) gibi kemoterapötik ajanlar, mikrotübülleri stabilize ederek dinamik instabiliteyi bozar ve hücre bölünmesini durdurur. Bu ilaçların sinir hücrelerindeki yan etkileri araştırıldığında, nöron gövdesinden akson terminaline doğru gerçekleşen ve yaklaşık $400 \text{ mm/gün}$ hızla ilerleyen hızlı anterograd taşımanın da bu mikrotübül organizasyonuna bağımlı olduğu görülmüştür. Buna göre, akson boyunca mikrotübüllerin artı (+) ucuna doğru ilerleyerek bu anterograd transportu gerçekleştiren temel moleküler motor protein aşağıdakilerden hangisidir?

Kanser kemoterapisinde kullanılan taksan grubu ilaçlar (örneğin paklitaksel), mikrotübül stabilitesini artırıp depolimerizasyonu engelleyerek hücre bölünmesini durdurur. Bu ilaçların en önemli yan etkilerinden biri olan periferik nöropati, nöronlarda hücre gövdesinden akson terminaline doğru gerçekleşen organel ve vezikül taşınmasının aksamasından kaynaklanır. Buna göre, nöronlarda akson terminaline (mikrotübülün artı ucuna) doğru gerçekleşen bu taşıma sürecinden sorumlu olan moleküler motor protein aşağıdakilerden hangisidir?

Nöronlarda hücre gövdesinde (soma) sentezlenen veziküllerin ve organellerin, mikrotübüller üzerinde akson ucuna doğru (anterograd) taşınmasını sağlayan moleküler motor protein aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre içi organizasyon, organel konumlandırılması ve veziküler trafik süreçlerinde hücre iskeleti elemanları ile moleküler motorların entegrasyonu kritik rol oynar. Bu sistemlerin yapısal ve fonksiyonel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hücre içi veziküler trafiğin düzenlenmesi, organellerin spesifik lokasyonlarda tutulması ve hücre bölünmesi sırasında bu yapıların yeniden organize edilmesi hücre iskeleti elemanlarının koordineli çalışmasını gerektirir. Hücre iskeleti ve moleküler motorların fonksiyonel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?