Temel İmmünoloji

642 soru

Bakterilerin hareketini sağlayan kamçı yapısındaki proteinleri (flagellin) hücre yüzeyinde özgül olarak tanıyan Toll-benzeri reseptör ( $TLR$ ) aşağıdakilerden hangisidir?

Toll-benzeri reseptör

2

(

TLR2

)

Toll-benzeri reseptör

4

(

TLR4

)

Toll-benzeri reseptör

5

(

TLR5

)

MyD88

adaptör proteini

Toll-benzeri reseptör

9

(

TLR9

)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toll-benzeri reseptör $5$ ( $TLR5$ )

Cevap

Bakteriyel kamçı proteini olan flagellini tanıyan reseptör Toll-benzeri reseptör

5

(

TLR5

)'tir.

Toll-benzeri reseptör

5

(

TLR5

), plazma membranında (hücre yüzeyinde) eksprese edilir ve hem Gram pozitif hem de Gram negatif bakterilerin hareketinden sorumlu olan kamçı proteini flagellini ligand olarak bağlar.

Adım Adım Çözüm

Patojenle ilişkili moleküler paternin (

PAMP

) tanımlanması.

Soruda belirtilen kamçı proteini (flagellin), bakterilere özgü bir

PAMP

'tır.

Doğal bağışıklık sistemi reseptörleri bu spesifik yapıları tanıyarak yanıtı başlatır.

İlgili

PAMP

ile eşleşen patern tanıma reseptörünün (

PRR

) belirlenmesi.

Flagellin proteini, hücre yüzeyinde yerleşik olan

TLR5

tarafından tanınır.

TLR

'ların her biri farklı mikrobiyal bileşenlere (LPS, DNA, RNA, flagellin vb.) özgül ligand bağlama yeteneğine sahiptir.

Anahtar Kavram

Toll-benzeri reseptörlerin (

TLR

) ligand özgüllüğü ve hücresel lokalizasyonu.

Daha Fazla Pratik

Diğer hücre yüzeyi reseptörleri (

TLR1, 2, 4, 6

) ile endozomal reseptörlerin (

TLR3, 7, 8, 9

) ligand farklarını bir tablo halinde çalışmak kalıcılığı artıracaktır.

Tahmini Süre:45s

Soru 442Soru →

B lenfositlerin aktivasyonu, proliferasyonu ve efektör hücrelere farklılaşması süreçleri karmaşık bir sitokin ağı ve hücre-hücre etkileşimi ile kontrol edilir. B hücresi aktivasyonu ve antikor yanıtının gelişimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İnterlökin-4 (IL-4) etkisiyle B hücrelerinde ağır zincir izotip değişimi gerçekleşerek

IgE

sentezi indüklenir.

CD3 molekülü, olgun B hücrelerinde antijen tanınması sonrası sinyal iletimini sağlayan temel yüzey belirtecidir.

Somatik hipermutasyon ve afinite maturasyonu süreçleri, kemik iliğinde antijenden bağımsız gelişim evresinde tamamlanır.

B hücreleri antijenleri doğrudan tanıyamaz; yanıt oluşturabilmek için antijenin mutlaka MHC molekülleri aracılığıyla sunulması gerekir.

TGF-

\beta

sitokini, B hücrelerinin özellikle

IgE

izotipine geçişini sağlayan en güçlü uyarıcı faktördür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnterlökin-4 (IL-4) etkisiyle B hücrelerinde ağır zincir izotip değişimi gerçekleşerek $IgE$ sentezi indüklenir.

Cevap

İnterlökin-4 (IL-4) etkisiyle B hücrelerinde ağır zincir izotip değişimi gerçekleşerek IgE sentezi indüklenir.

B hücreleri aktive olduktan sonra, T hücrelerinden gelen sinyaller (CD40-CD40L etkileşimi ve sitokinler) doğrultusunda ağır zincir izotip değişimi yaparlar. Th2 hücrelerinden salgılanan IL-4, B hücrelerinde genetik rekombinasyonu uyararak IgM sentezinden IgE sentezine geçişi sağlar.

Adım Adım Çözüm

B hücresi aktivasyon mekanizmalarını değerlendir.

B hücreleri antijeni doğrudan tanır ve T-bağımlı yanıtlarda sitokinlerin etkisiyle farklılaşır.

Antikor yanıtının niteliği (izotip) ortamdaki sitokin profiline bağlıdır.

İzotip değişimi (class switching) ve sitokin ilişkisini analiz et.

IL-4'ün IgE, TGF-

\beta

'nın ise IgA üretimini tetiklediği belirlenir.

Th2 yanıtı sırasında salınan IL-4, IgE üretimini artırarak paraziter enfeksiyonlara ve alerjik yanıtlara aracılık eder.

Hücre yüzey belirteçlerini ayırt et.

CD3'ün T hücresine, CD19/20/21'in B hücresine özgü olduğu doğrulanır.

Hücre gruplarını birbirinden ayıran karakteristik CD belirteçlerinin bilinmesi tanısal açıdan kritiktir.

Anahtar Kavram

İzotip değişimi (Class Switch Recombination) ve sitokinlerin kontrolü.

Soru 443Soru →

B lenfositlerin sekonder lenfoid organlarda germinal merkezler oluşturarak yüksek afiniteli antikor üretmesi ve izotip değişimi (sınıf değişimi) yapabilmesi için naif $CD4^+$ T hücrelerinin foliküler helper T ( $T_{fh}$ ) hücrelerine farklılaşması gerekmektedir. Bu hücre alt grubunun gelişimini ve fonksiyonunu kontrol eden temel (master) transkripsiyon faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

T-bet

GATA-3

ROR

\gamma

FoxP3

Bcl-6

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bcl-6

Cevap

Foliküler helper T (

T_{fh}

) hücrelerinin gelişimini ve fonksiyonunu kontrol eden temel transkripsiyon faktörü Bcl-6'dır.

Naif

CD4^+

T hücrelerinin germinal merkezlerde B hücrelerine yardım eden

T_{fh}

hücrelerine dönüşebilmesi için Bcl-6 transkripsiyon faktörünün eksprese edilmesi şarttır. Bcl-6, IL-21 sentezini artırırken diğer efektör yolakları (Th1, Th2, Th17) baskılayarak hücreyi foliküler yöne sevk eder.

Adım Adım Çözüm

Germinal merkez reaksiyonlarında görev alan T hücresini tanımlamak.

B hücrelerine yardım eden ve germinal merkez oluşumunu sağlayan hücreler foliküler helper T (

T_{fh}

) hücreleridir.

Soruda tanımlanan fonksiyonlar (antikor afinite matürasyonu ve izotip değişimi yardımı) bu hücre grubuna özgüdür.

Belirlenen T hücresi alt grubuna özgü transkripsiyon faktörünü eşleştirmek.

T_{fh}

hücrelerinin farklılaşması Bcl-6 transkripsiyon faktörü aracılığıyla gerçekleşir.

Her T hücresi alt grubunun (Th1, Th2, Th17, Treg,

T_{fh}

) kendine özgü bir 'master' transkripsiyon faktörü vardır.

Anahtar Kavram

Foliküler helper T (

T_{fh}

) hücreleri, Bcl-6 transkripsiyon faktörü kontrolünde farklılaşarak germinal merkezlerde B hücrelerine yardım eder.

Tahmini Süre:45s

Soru 444Soru →

Viral enfeksiyonlara karşı gelişen doğal bağışıklık yanıtında; enfekte hücrelerden salınan, komşu hücrelerde "antiviral durum" ( $antiviral\ state$ ) oluşturmak amacıyla $2'-5'$ oligoadenilat sentetaz ve protein kinaz $R$ ( $PKR$ ) enzimlerini aktive ederek viral replikasyonu inhibe eden sitokin grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Tip I İnterferonlar (

IFN-\alpha

IFN-\beta

)

Tip II İnterferon (

IFN-\gamma

)

İnterlökin-

12

(

IL-12

)

Tümör Nekrozis Faktör-alfa (

TNF-\alpha

)

İnterlökin-

10

(

IL-10

)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tip I İnterferonlar ( $IFN-\alpha$ , $IFN-\beta$ )

Cevap

Tip I İnterferonlar (

IFN-\alpha

IFN-\beta

)

Tip I interferonlar (

IFN-\alpha

IFN-\beta

), virüsle enfekte olmuş hücrelerden salınır ve çevre hücrelerde "antiviral durum" oluşturur. Bu süreçte iki temel enzim devreye girer:

2'-5'

oligoadenilat sentetaz, viral RNA'yı parçalayan RNaz L'yi aktive eder; protein kinaz

R

(

PKR

) ise protein sentez başlatıcı faktör

eIF-2\alpha

'yı fosforilleyerek hücrede protein (ve dolayısıyla virüs proteini) sentezini durdurur.

Adım Adım Çözüm

Viral enfeksiyonun tetiklediği sitokin üretimini belirle.

Viral RNA ve diğer yapılar (PAMP'lar), enfekte hücreden Tip I İnterferon (

IFN-\alpha/\beta

) salınımına yol açar.

Tip I interferonlar virüslere karşı en erken ve en etkili doğal bağışıklık yanıtıdır.

Antiviral durumun moleküler mekanizmasını analiz et.

Sitokinler komşu hücrelere bağlanarak

2'-5'

oligoadenilat sentetaz ve Protein Kinaz R (

PKR

) sentezini artırır.

Bu enzimler latent formda olup, çift sarmallı viral RNA varlığında aktifleşerek viral replikasyonu durdurur.

Anahtar Kavram

Tip I interferonların (

IFN-\alpha/\beta

) antiviral etki mekanizması:

2'-5'

oligoadenilat sentetaz aracılı viral RNA yıkımı ve

PKR

aracılı protein sentezi inhibisyonu.

Tahmini Süre:50s

Soru 445Soru →

Tümör hücreleri, çeşitli mekanizmalarla konak immün sisteminden kaçabilmektedir. Bu mekanizmalardan biri olan 'immün kontrol noktalarının' (immune checkpoints) kullanılması sürecinde; tümör hücresi yüzeyinde eksprese edilen ve aktif T lenfositleri üzerindeki inhibitör reseptöre bağlanarak antitümör yanıtı baskılayan molekül aşağıdakilerden hangisidir?

PD-L1

CD80 (B7-1)

MHC Sınıf I

IL-2

CD28

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: PD-L1

Cevap

Tümör hücreleri tarafından eksprese edilen ve T hücrelerindeki PD-1 reseptörüne bağlanarak antitümör yanıtı baskılayan molekül PD-L1'dir.

Doğru yanıt olan molekül, tümör hücreleri tarafından eksprese edilen PD-L1 (Programmed Death Ligand 1) molekülüdür. Bu ligand, aktif T hücreleri üzerindeki PD-1 (Programmed Death 1) reseptörüne bağlanarak hücre içi inhibitör sinyal yolaklarını aktive eder. Sonuç olarak T hücresinin sitotoksik fonksiyonları baskılanır ve tümör hücresi immün yıkımdan kurtulur.

Adım Adım Çözüm

Tümör immün kaçış mekanizmalarını değerlendir.

Tümörlerin MHC-I azaltma, sitokin salınımı (TGF-beta gibi) veya kontrol noktalarını kullanma gibi yöntemleri olduğu belirlenir.

Soruda spesifik olarak 'inhibitör reseptöre bağlanma' mekanizması sorulmaktadır.

T hücresi üzerindeki inhibitör reseptörleri (PD-1, CTLA-4) ve bunların ligandlarını hatırla.

PD-1'in ligandının PD-L1 olduğu saptanır.

Bu etkileşim T hücresinde anereji ve tükenmişliğe (exhaustion) yol açar.

Anahtar Kavram

Tümör hücreleri PD-L1 ekspresyonu aracılığıyla T hücrelerindeki PD-1 reseptörü üzerinden immün kaçış sağlar.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 446Soru →

B lenfositlerin periferik lenfoid organlarda antijenle uyarılması ve sonrasındaki farklılaşma basamakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İnterlökin-4 (

IL-4

) sitokini, B hücrelerinde ağır zincir izotip değişimini (class switching) uyararak

IgE

sentezini indükler.

Somatik hipermutasyon ve afinite maturasyonu süreçleri, antijenden bağımsız olarak kemik iliğinde gerçekleşir.

TGF-\beta

(Transforme edici büyüme faktörü-beta) varlığı, germinal merkezlerdeki B hücrelerini öncelikle

IgG

sentezlemeye yönlendirir.

B hücreleri, gelişimlerinin tüm evrelerinde yüzeylerinde

CD3

CD19

moleküllerini birlikte eksprese ederler.

CD21

(CR2) molekülü, kompleman bileşeni

C3b

molekülüne bağlanarak B hücre aktivasyonu için gereken eşiği yükseltir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnterlökin-4 ( $IL-4$ ) sitokini, B hücrelerinde ağır zincir izotip değişimini (class switching) uyararak $IgE$ sentezini indükler.

Cevap

İnterlökin-4 (

IL-4

) sitokini, B hücrelerinde ağır zincir izotip değişimini (class switching) uyararak

IgE

sentezini indükler.

İnterlökin-4 (

IL-4

), Th2 tipi immün yanıtın baskın sitokinidir ve B lenfositlerinde ağır zincir sabit bölge genlerinde değişim yaparak

IgE

sentezini başlatan temel sinyaldir.

Adım Adım Çözüm

B hücresi aktivasyon mekanizmasını tanımla.

T hücresine bağımlı antijenlere yanıtta B hücreleri, CD40 aracılığıyla Th hücrelerinden yardım alır.

B hücrelerinin germinal merkez reaksiyonlarına girmesi için T hücresi yardımı şarttır.

Sitokinlerin izotip değişimi üzerindeki etkisini değerlendir.

IL-4, B hücresini IgE üretimine; TGF-beta ise IgA üretimine yönlendirir.

Ağır zincir sabit (constant) bölgesindeki gen segmentlerinin değişimi spesifik sitokin sinyalleriyle kontrol edilir.

Marker ve lokasyon bilgilerini kontrol et.

CD21 co-reseptör olup C3d bağlar; somatik hipermutasyon germinal merkezde olur.

Hücre yüzey markerları ve gelişimsel olayların gerçekleştiği anatomik bölgeler mikrobiyoloji sorularında ayırt edicidir.

Anahtar Kavram

B Hücrelerinde İzotip Değişimi ve Sitokin Regülasyonu

Daha Fazla Pratik

Hiper IgM sendromu gibi klinik durumlar üzerinden CD40-CD40L etkileşiminin önemini tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 447Soru →

İntrasellüler mikroorganizmaların fagositozu sonrası aktive olan makrofajlardan salınan; hem NK hücrelerini hem de naif $CD4^+$ T hücrelerini $IFN-\gamma$ sentezlemek üzere uyaran ve böylece $Th1$ farklılaşmasını başlatan temel sitokin aşağıdakilerden hangisidir?

IL-12

IL-4

IL-10

TNF-\alpha

TGF-\beta

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $IL-12$

Cevap

IL-12

, makrofajlar tarafından salınan ve hücresel bağışıklığın (

Th1

) en güçlü başlatıcısı olan sitokindir.

Makrofajlar tarafından salınan

IL-12

, doğal bağışıklık elemanı olan NK hücrelerini ve edinsel bağışıklık elemanı olan naif T hücrelerini uyararak

IFN-\gamma

üretimini sağlar. Bu süreç, naif T hücrelerinin

Th1

efektör hücrelerine farklılaşmasını sağlayan en kritik basamaktır.

Adım Adım Çözüm

Antijen sunan hücrelerin (makrofaj/dendritik hücre) intrasellüler patojenlerle uyarılmasını analiz et.

Hücreler aktive olur ve

IL-12

salgılar.

IL-12

, doğal bağışıklık ile edinsel bağışıklık arasında köprü görevi görür.

IL-12

'nin hedef hücreler üzerindeki etkisini belirle.

NK hücreleri ve naif

CD4^+

T hücreleri uyarılır.

Bu hücreler üzerinde

IL-12

reseptörleri bulunur.

Bu uyarının sonucunda üretilen efektör molekülü saptan.

Yüksek miktarda

IFN-\gamma

sentezlenir.

IFN-\gamma

makrofajları aktive ederek intrasellüler mikroorganizmaların öldürülmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Hücresel bağışıklığın (

Th1

) indüksiyonu ve

IL-12

IFN-\gamma

aksı.

Soru 448Soru →

Doğal bağışıklık sisteminde viral nükleik asitlerin tanınmasında görev alan reseptörlerin hücresel lokalizasyonu ve ligand özgüllüğü, gelişen antiviral yanıtın niteliğini belirler. RIG-I-benzeri reseptörler ( $RLR$ ) ve Toll-benzeri reseptörler ( $TLR$ ) arasındaki temel farklar ve sinyal iletim mekanizmaları göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

RIG-I, viral RNA'nın

5'

ucundaki trifosfat (

5'-ppp

) grubunu tanırken; MDA5, özellikle uzun çift iplikli RNA (

dsRNA

) yapılarını tanır.

TLR3 ve TLR7, viral RNA'yı sitozolde serbest haldeyken tanıyarak MAVS (

IPS-1

) üzerinden sinyal iletimini başlatır.

RLR ailesi üyeleri, uyarılma sonrası IRF3 aktivasyonu için mitokondri dış membranında yerleşik olan MyD88 adaptör proteinini kullanır.

RIG-I ve MDA5 aktivasyonu, sadece

NF-\kappa B

üzerinden pro-inflamatuar sitokin sentezine yol açar; bu reseptörlerin Tip 1 İnterferon (

IFN-\alpha/\beta

) yanıtında rolleri yoktur.

Endozomal yerleşimli TLR9 reseptörü, viral

dsRNA

yapılarını tanıyarak TRIF adaptör proteini üzerinden antiviral yanıtı başlatır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: RIG-I, viral RNA'nın $5'$ ucundaki trifosfat ( $5'-ppp$ ) grubunu tanırken; MDA5, özellikle uzun çift iplikli RNA ( $dsRNA$ ) yapılarını tanır.

Cevap

RIG-I'nın viral RNA'nın

5'-ppp

ucunu tanıması, MDA5'in ise uzun

dsRNA

yapılarını tanıması doğru ifadedir.

Doğal bağışıklıkta viral RNA tanınması iki ana yolla olur: endozomda

TLR3/7/8

ve sitozolde

RLR

(

RIG-I/MDA5

). RIG-I, özellikle RNA'nın

5'

ucunda bulunan ve ökaryotik mRNA'da kapak yapısı nedeniyle bulunmayan trifosfat grubuna (

5'-ppp

) duyarlıdır. MDA5 ise daha çok viral replikasyon sırasında oluşan uzun çift iplikli RNA (

dsRNA

) yapılarını (tipik olarak

>2kb

) tanır. Bu ayrım, farklı virüs gruplarına karşı özgül yanıt geliştirilmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

Reseptör ailelerinin hücresel lokalizasyonlarını karşılaştır.

Toll-benzeri reseptörlerin nükleik asit sensörleri (

TLR3, 7, 8, 9

) endozomda; RIG-I-benzeri reseptörler (

RLR

) ve NOD-benzeri reseptörler (

NLR

) ise sitozolde bulunur.

Ligandın nerede tanındığı, hangi reseptörün devreye gireceğini belirler.

RLR

ailesi üyelerinin (

RIG-I

MDA5

) ligand özgüllüklerini analiz et.

RIG-I, 5'-trifosfat ucu içeren RNA'lara (kısa

dsRNA

veya

ssRNA

); MDA5 ise uzun

dsRNA

'lara (örn. pikornavirüs RNA'sı) bağlanır.

Patojen tipine göre farklı

RLR

üyeleri aktive olur.

Sinyal iletimindeki adaptör molekülleri ve transkripsiyon faktörlerini değerlendir.

RLR

'lar mitokondri üzerindeki

MAVS

adaptörünü kullanırken,

TLR

'lar

MyD88

veya

TRIF

kullanır. Her iki yol da

IRF3/7

üzerinden Tip 1 İnterferon sentezine yol açar.

Antiviral yanıtın temel bileşeni Tip 1 İnterferonlardır.

Anahtar Kavram

Sitozolik RNA sensörleri olan RIG-I ve MDA5'in ligand özgüllüğü ve MAVS aracılı sinyal yolu.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 449Soru →

İmmünoglobulin moleküllerinin antijen tanıma kapasitesi, biyokimyasal organizasyonu ve sınıflar arası yapısal farklılıkları değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğru bir ifadedir?

Antikor molekülünün antijenle doğrudan temas eden hipervaryabl bölgeleri (CDR), hem ağır (

V_H

) hem de hafif (

V_L

) zincirlerin değişken domainlerinde yer alır.

Papain enziminin immünoglobulin üzerindeki proteolitik etkisi sonucu oluşan Fc fragmanı, antikorun antijene bağlanan 'valan' kısımlarını içerir.

İmmünoglobulin sınıflarının (izotiplerinin) belirlenmesinde, hafif zincirlerin sabit (

C_L

) bölgelerindeki aminoasit dizilim farklılıkları esas alınır.

J-zinciri (J-chain), IgG moleküllerinin birbirine bağlanarak polimerik yapılar oluşturmasını sağlayan ve epitelyal hücrelerce sentezlenen bir proteindir.

İmmünoglobulin molekülünde ağır ve hafif zincirlerin birbirine tutunmasını sağlayan temel yapısal bağlar, kovalent olmayan iyonik etkileşimler ve hidrojen bağlarıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Antikor molekülünün antijenle doğrudan temas eden hipervaryabl bölgeleri (CDR), hem ağır ( $V_H$ ) hem de hafif ( $V_L$ ) zincirlerin değişken domainlerinde yer alır.

Cevap

Antikor molekülünün antijenle doğrudan temas eden hipervaryabl bölgeleri (CDR), hem ağır ve hem de hafif zincirlerin değişken domainlerinde yer alır.

İmmünoglobulin molekülünün en ucunda bulunan değişken (

V

) domainler, antijene özgüllüğü veren bölgelerdir. Bu domainler içindeki 'hipervaryabl' bölgeler (CDR1, CDR2, CDR3), antijenin epitopu ile doğrudan temas eden kısımlardır ve her iki zincirde (ağır ve hafif) de bulunurlar.

Adım Adım Çözüm

Antikorun temel birim yapısını hatırla.

Bir antikor molekülü iki özdeş ağır (

H

) ve iki özdeş hafif (

L

) zincirden oluşur.

Yapısal organizasyonu anlamak için temel birimleri bilmek gerekir.

Zincirlerin bölgelerini (domain) incele.

Her zincir bir değişken (

V

) ve bir veya daha fazla sabit (

C

) bölge içerir.

Antijen bağlama fonksiyonu değişken bölgelerle ilişkilidir.

Antijen bağlama bölgesinin (paratop) yerini saptan.

Hem

V_H

hem de

V_L

bölgelerinde bulunan üçer adet hipervaryabl bölge (CDR) birleşerek antijen bağlama cebini oluşturur.

Özgüllük bu bölgelerin aminoasit dizilimindeki yüksek çeşitlilikten kaynaklanır.

Anahtar Kavram

İmmünoglobulinlerin değişken bölgeleri ve CDR (Complementarity Determining Regions)

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 450Soru →

B lenfositlerin sekonder lenfoid organlardaki germinal merkez reaksiyonu sırasında sergiledikleri moleküler değişimler ve yüzey belirteçleri göz önüne alındığında, somatik hipermutasyon ve izotip değişimi (sınıf değişimi) süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

AID (

Activation-Induced\ Cytidine\ Deaminase

) enzimi, DNA üzerinde sitozin deaminasyonu yaparak ürasil oluşumuna neden olur; bu süreç hem somatik hipermutasyon hem de izotip değişimi için ortak ve zorunlu bir moleküler adımdır.

B hücresi ko-reseptör kompleksi içerisinde yer alan

CD21

, antijen üzerindeki

C3d

ile etkileşime girerken; izotip değişimi için gerekli olan sinyal, B hücresi üzerindeki

CD28

ile T hücresi üzerindeki

CD80/86

bağlanmasıyla iletilir.

Germinal merkezde foliküler T yardımcı (Tfh) hücrelerinden salınan

IL-4

etkisiyle

IgM

'den

IgA

üretimi tetiklenirken,

TGF-\beta

varlığı

IgE

sentezini baskın hale getirir.

Somatik hipermutasyon süreci, antijenden bağımsız olarak kemik iliğindeki pre-B hücresi evresinde

RAG-1

RAG-2

enzimlerinin kontrolünde gerçekleşen V-D-J rekombinasyonu ile eş zamanlıdır.

B hücrelerinin terminal diferansiyasyonu sonucu oluşan plazma hücrelerinde

CD19

CD20

MHC\ S\imath n\imath f\ II

ekspresyonu artarak antijen sunma kapasitesi maksimuma ulaşır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: AID ( $Activation-Induced\ Cytidine\ Deaminase$ ) enzimi, DNA üzerinde sitozin deaminasyonu yaparak ürasil oluşumuna neden olur; bu süreç hem somatik hipermutasyon hem de izotip değişimi için ortak ve zorunlu bir moleküler adımdır.

Cevap

AID enziminin hem somatik hipermutasyon hem de izotip değişimi süreçlerinde sitozini ürasile dönüştürerek ortak bir moleküler basamak oluşturduğunu belirten ifade doğrudur.

AID enzimi, immünoglobulin genlerinin değişken (V) bölgelerinde mutasyonlara (somatik hipermutasyon) ve switch (S) bölgelerinde DNA kırıklarına (izotip değişimi) yol açan deaminasyon işlemini gerçekleştirir. Bu enzim olmadan her iki süreç de gerçekleşemez (Tip 2 Hiper-IgM Sendromu).

Adım Adım Çözüm

Germinal merkez reaksiyonunun moleküler temelini belirle.

AID enziminin aktivasyonu.

AID, germinal merkezdeki sentroblastlarda hem SHM hem de CSR için kritik olan tek enzimdir.

AID enziminin etki mekanizmasını analiz et.

DNA üzerindeki sitozinlerin deaminasyonu ile ürasil (U) oluşumu.

Oluşan U:G eşleşmemeleri, hücrenin DNA tamir mekanizmalarını (BER veya MMR) tetikleyerek mutasyonlara (SHM) veya DNA kırıklarına (CSR) yol açar.

B hücre belirteçlerini ve diferansiyasyon basamaklarını değerlendir.

Plazma hücrelerinde CD19/CD20 kaybı.

Terminal diferansiyasyon, B hücresi kimlik belirteçlerinin kaybı ve antikor salgılama mekanizmalarının kazanılması ile karakterizedir.

Anahtar Kavram

AID (Activation-Induced Cytidine Deaminase) enzimi, B hücrelerinde somatik hipermutasyon ve izotip değişimi süreçlerinin moleküler tetikleyicisidir.

Soru 451Soru →

Doğal bağışıklık sisteminde Toll-benzeri reseptör 4 ( $TLR4$ ), hem plazma membranında hem de endozomal membranlarda sinyal iletebilme özelliği ile diğer Toll-benzeri reseptörlerden ( $TLR$ ) ayrılır. Bu reseptörün ligandı olan lipopolisakkariti ( $LPS$ ) tanıması sonrası gerçekleşen sinyal iletim süreçleri ve adaptör molekül kullanımıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

TLR4, ligandı LPS'yi hücre yüzeyinde tanıdığında doğrudan TRAM ve TRIF adaptörlerini kullanarak Tip I Interferon (

IFN

) yanıtını başlatır.

TLR4'ün endozomal kompartmana geçişi (internalizasyonu), MyD88 bağımlı yolun güçlenmesini sağlayarak pro-inflamatuar sitokin sentezini maksimize eder.

TLR4, plazma membranında MyD88 ve Mal (

TIRAP

) aracılığıyla pro-inflamatuar sitokin yanıtını; endozomal membranda ise TRAM ve TRIF aracılığıyla Tip I Interferon (

IFN

) yanıtını tetikler.

TLR4 sinyal yolunda Mal (

TIRAP

) adaptörü, endozomal membranlarda TRIF ile kompleks oluşturarak

IRF3

transkripsiyon faktörünün aktivasyonunu sağlar.

MyD88 adaptörü, TLR4'ün hem plazma membranındaki hem de endozomal membrandaki sinyal iletiminde görev alan tek zorunlu adaptör moleküldür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TLR4, plazma membranında MyD88 ve Mal ( $TIRAP$ ) aracılığıyla pro-inflamatuar sitokin yanıtını; endozomal membranda ise TRAM ve TRIF aracılığıyla Tip I Interferon ( $IFN$ ) yanıtını tetikler.

Cevap

TLR4, plazma membranında MyD88 ve Mal (

TIRAP

) aracılığıyla pro-inflamatuar sitokin yanıtını; endozomal membranda ise TRAM ve TRIF aracılığıyla Tip I Interferon (

IFN

) yanıtını tetikler.

TLR4, doğal bağışıklık reseptörleri arasında en karmaşık sinyal mekanizmasına sahip olanlardan biridir. Hücre yüzeyinde MyD88 ve Mal (TIRAP) adaptörlerini kullanarak pro-inflamatuar sitokinlerin üretimini sağlayan

NF-\kappa B

yolunu aktive eder. Reseptör endozoma çekildiğinde ise (internalizasyon), adaptör değiştirerek TRAM ve TRIF üzerinden

IRF3

aktivasyonu ile antiviral etkili Tip I Interferon sentezini uyarır. Bu ikili mekanizma, bakteriyel enfeksiyonlara karşı hem lokal inflamatuar hem de sistemik yanıtın düzenlenmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

TLR4'ün hücresel konumunu belirle

TLR4 hem hücre yüzeyinde (plazma membranı) hem de hücre içinde (endozom) bulunur.

Sinyal iletiminin nerede başladığını anlamak için gereklidir.

Yüzeydeki sinyal bileşenlerini eşleştir

Plazma membranında:

LPS

TLR4

MD2

CD14

→ Mal (

TIRAP

) +

MyD88

aktivasyonu.

Hücre yüzeyindeki aktivasyon erken dönem pro-inflamatuar yanıtı (

TNF

IL-1

IL-6

) başlatır.

Endozomal sinyal bileşenlerini eşleştir

Endozomal membranda: Internalize olmuş

TLR4

→

TRAM

TRIF

aktivasyonu.

Endozomal yolak

IRF3

aktivasyonu üzerinden Tip I Interferon (

IFN-\beta

) sentezine yol açar.

Anahtar Kavram

TLR4'ün uzamsal regülasyonu (Spatial Regulation): Farklı hücresel lokalizasyonlarda farklı adaptörler (

MyD88

/Mal vs

TRIF

TRAM

) kullanarak farklı biyolojik yanıtlar oluşturması.

Soru 452Soru →

İnsan immünoglobulin G ( $IgG$ ) molekülünün pepsin enzimi ile sindirilmesi sonucu elde edilen, antijene bağlanma bölgelerini içeren ve bivalan (iki değerli) özelliğini koruyan $F(ab')_2$ fragmanının fonksiyonel kapasitesi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Monovalan yapıdadır ve antijenleri çöktürme (presipitasyon) yeteneği yoktur.

Bivalan yapıdadır ve antijenleri birbirine bağlayarak çöktürebilir.

Ağır zincirlerin

C_H2

C_H3

domenlerinden oluşur ve komplemanı aktive eder.

Sadece hafif zincirlerin değişken (

V_L

) ve sabit (

C_L

) domenlerini içerir.

Fagositik hücrelerdeki Fc reseptörlerine bağlanma yeteneği artmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bivalan yapıdadır ve antijenleri birbirine bağlayarak çöktürebilir.

Cevap

Pepsin sindirimi sonucu oluşan

F(ab')_2

fragmanı bivalan yapıdadır ve antijenleri çöktürebilir.

Pepsin enzimi, immünoglobulin molekülünü menteşe bölgesindeki disülfit bağlarını koruyacak şekilde kestiği için oluşan

F(ab')_2

fragmanı iki adet antijen bağlama bölgesine sahiptir (bivalandır). Bu bivalan yapı, antijen moleküllerini birbirine bağlayarak büyük kompleksler oluşturabilir ve bu da laboratuvar ortamında çöktürme (presipitasyon) reaksiyonu olarak gözlenir.

Adım Adım Çözüm

Enzim etkisinin belirlenmesi

Pepsin enzimi, antikorun menteşe bölgesindeki disülfit bağlarının altından (karboksil ucu tarafı) kesim yapar.

Pepsin ve papain enzimlerinin kesim yerleri farklı ürünler oluşturur.

Fragman yapısının analizi

İki Fab kolu birbirine bağlı kalarak bir adet bivalan

F(ab')_2

fragmanı oluşur, Fc bölgesi ise parçalanır.

Disülfit bağları korunduğu için antijene bağlanma bölgeleri ayrılmaz.

Fonksiyonel kapasitenin değerlendirilmesi

Bivalan yapı, antijenleri çapraz bağlayarak presipitasyon veya aglütinasyon oluşumuna izin verir.

Çöktürme reaksiyonu için antikorun en az iki bağlanma bölgesinin bir arada olması gerekir.

Anahtar Kavram

İmmünoglobulinlerin enzimatik sindirimi (Papain vs Pepsin) ve valans-fonksiyon ilişkisi.

Soru 453Soru →

Bir antikor molekülünün antijene yüksek özgüllükle bağlanmasını sağlayan ve "tamamlayıcılığı belirleyen bölgeler" ( $CDR$ ) olarak da bilinen hipervariyabl segmentlerin yapısal organizasyonu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Her bir ağır (

V_H

) ve hafif (

V_L

) zincir değişken domeninde üçer adet ilmek (loop) şeklinde konumlanmışlardır.

Sadece ağır zincirin birinci sabit (

C_H1

) domeni üzerinde yer alarak antijenin büyüklüğüne göre şekil değiştirirler.

Bir immünoglobulin monomerinde antijeni tanımak ve bağlamak için toplamda sadece altı adet hipervariyabl bölge bulunur.

Bu bölgeler molekülün

Fc

fragmanı üzerinde kümelenerek antikorun izotipini ve biyolojik efektör fonksiyonlarını belirler.

Ağır ve hafif zincirleri birbirine bağlayan inter-zincir disülfit bağlarının amino terminal ucunda yer alan sabit dizilerdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Her bir ağır ( $V_H$ ) ve hafif ( $V_L$ ) zincir değişken domeninde üçer adet ilmek (loop) şeklinde konumlanmışlardır.

Cevap

Antikorların antijen bağlama özgüllüğünü belirleyen hipervariyabl bölgeler (

CDR

), her bir ağır ve hafif zincirin değişken (

V

) domenleri üzerinde üçer adet olmak üzere toplam altı ilmek yapısından oluşur.

Doğru ifade, hipervariyabl bölgelerin her bir ağır ve hafif zincir değişken domeninde üçer adet ilmek şeklinde bulunduğunu belirtir. Bu yapı, antijenin epitopuna tam uyum sağlayan bir yüzey oluşturur.

Adım Adım Çözüm

Antikorun antijen bağlayan bölgesini (

paratop

) tanımla.

paratop

, ağır zincirin

V_H

ve hafif zincirin

V_L

domenlerinin birleşmesiyle oluşur.

Antijenin epitopuna bağlanan kısım değişken domenlerin uç kısmıdır.

Değişken domenler içindeki en yüksek çeşitliliğe sahip bölgeleri belirle.

Her bir

V

domeni içinde amino asit diziliminin en değişken olduğu 3 alt bölge (

CDR1

CDR2

CDR3

) bulunur.

Bu bölgeler antijenle doğrudan temas ederek bağlanma özgüllüğünü sağlar.

Bir antijen bağlama bölgesindeki toplam

CDR

sayısını hesapla.

3 (

V_H

üzerinden) + 3 (

V_L

üzerinden) = 6

CDR

birleşerek bir antijen bağlama cebi oluşturur.

Antijenle temas her iki zincirin hipervariyabl bölgelerinin iş birliği ile gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Tamamlayıcılığı belirleyen bölgeler (

CDR

), antikorun

Fab

kısmındaki değişken domenlerin uçlarında yer alan ve antijen bağlama özgüllüğünden sorumlu en değişken segmentlerdir.

İpuçları

Antijenin bağlandığı bölge antikorun değişken (

V

) mi yoksa sabit (

C

) domenlerinde mi yer alır?

Bir antijen bağlama cebi (paratop) oluşturmak için hem ağır hem de hafif zincirden kaçar adet ilmek katkıda bulunur?

Her bir değişken domen üzerinde 3 adet hipervariyabl bölge bulunur ve bunlar paratopu oluşturmak üzere bir araya gelir.

Daha Fazla Pratik

Farklı immünoglobulin izotiplerindeki (

IgG

IgM

IgA

) antijen bağlama valanslarını ve J-zincirinin yapısını gözden geçirin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 454Soru →

B lenfositlerin antijene bağımlı aktivasyonu ve diferansiyasyonu sürecinde; $IL-4$ veya $TGF-\beta$ gibi sitokinlerin etkisiyle gerçekleşen izotip değişimi ( $class\ switching$ ) sürecinin moleküler düzeyde tetiklenebilmesi için, B hücresi yüzeyinde eksprese edilen hangi molekülün T hücresi üzerindeki ligantı ile bağlanması birincil öneme sahiptir?

CD40

CD21 (CR2)

CD19

CD20

MHC Sınıf I

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: CD40

Cevap

B hücrelerinde izotip değişimini tetikleyen temel molekül CD40'tır.

B lenfositlerin antijene bağımlı aktivasyonunda, T yardımcı hücresi ile kurulan fiziksel temas hümoral yanıtın niteliğini belirler. B hücresi üzerindeki CD40 molekülü, T hücresi üzerindeki CD40L (CD154) ile bağlandığında hücre içine somatik hipermutasyon ve izotip değişimi (

class\ switching

) süreçlerini başlatan sinyaller gönderir. Bu etkileşim olmadan B hücreleri sadece

IgM

sentezleyebilir (Hyper-IgM Sendromu patogenezi).

Adım Adım Çözüm

B hücre aktivasyon sinyallerini analiz et.

Birinci sinyal BCR-antijen etkileşimidir; ikinci sinyal ise T-B hücre temasıdır.

İzotip değişimi sadece T hücresinden gelen ek uyarıcı sinyallerle gerçekleşebilir.

T-B hücre etkileşimindeki yüzey moleküllerini eşleştir.

B hücresi üzerindeki CD40, T hücresi yüzeyindeki CD40L (CD154) ile bağlanır.

Bu bağ yapısı, B hücresinin germinal merkez reaksiyonuna girmesi ve AID enziminin aktive edilmesi için kritiktir.

Sitokinlerin rolünü entegre et.

IL-4

(IgE'ye) veya

TGF-\beta

(IgA'ya) gibi sitokinler, CD40 sinyali varlığında hangi izotipin sentezleneceğini belirler.

Sinyal 2 (CD40) 'anahtarı' açar, sitokinler ise 'yönü' belirler.

Anahtar Kavram

T hücresine bağımlı B hücre aktivasyonunda CD40-CD40L etkileşimi, izotip değişimi ve affinite maturasyonu için zorunlu olan ikinci sinyaldir.

Tahmini Süre:50s

Soru 455Soru →

Tümör antijenlerinin immün sistem tarafından tanınma özellikleri ve doku dağılımları, hem tanısal süreçlerde hem de immünoterapi hedeflerinin belirlenmesinde kritik bir öneme sahiptir.

Tümör antijenleri ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Neoantijenler: Hücredeki somatik mutasyonlar sonucu oluşan, kişiye ve tümöre özgü olan ve immün sistem tarafından tamamen 'yabancı' kabul edilen tümöre özgü antijenlerdir.

Kanser-Testis Antijenleri (

MAGE

): Normalde sadece testis ve plasentada eksprese edilen, ancak çeşitli epiteliyal tümörlerde yeniden saptanan proteinlerdir.

Onkofetal Antijenler (

CEA

AFP

): Embriyonik hayatta yüksek düzeyde bulunan, erişkinlikte tümör hücrelerinde yeniden ortaya çıkan ve genellikle zayıf immünite uyandıran proteinlerdir.

Viral Antijenler (

HPV

E6/E7

): Onkojenik virüslerle enfekte tümör hücrelerinde bulunan, konakçı genomu için yabancı kabul edilen ve güçlü immün yanıt uyarabilen antijenlerdir.

Dokuya Özgü Diferansiyasyon Antijenleri (Tirozinaz): Sadece malign transforme olmuş hücrelerde sentezlenen, karşılık geldiği normal doku hücrelerinde asla bulunmayan proteinlerdir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dokuya Özgü Diferansiyasyon Antijenleri (Tirozinaz): Sadece malign transforme olmuş hücrelerde sentezlenen, karşılık geldiği normal doku hücrelerinde asla bulunmayan proteinlerdir.

Cevap

Dokuya Özgü Diferansiyasyon Antijenleri (Tirozinaz) seçeneği yanlıştır çünkü bu antijenler sadece malign hücrelerde değil, normal doku hücrelerinde de bulunur.

Dokuya özgü diferansiyasyon antijenleri, tümör hücreleri ile bu hücrelerin köken aldığı normal doku hücreleri (örneğin melanositler) tarafından ortaklaşa eksprese edilirler. Bu nedenle, tirozinaz gibi bir antijenin sadece malign transforme olmuş hücrelerde bulunduğunu ve normal doku hücrelerinde asla bulunmadığını savunan ifade yanlıştır. Bu grup antijenler 'tümörle ilişkili antijenler' (TAA) sınıfına girer.

Adım Adım Çözüm

Tümör antijenlerinin sınıflandırılmasını hatırla.

Tümör antijenleri, Tümöre Özgü Antijenler (TSA) ve Tümörle İlişkili Antijenler (TAA) olarak ikiye ayrılır.

Antijenin kaynağını ve immün sistemi uyarma kapasitesini belirlemek için gereklidir.

Seçeneklerdeki antijenlerin doku dağılımlarını analiz et.

Neoantijenler ve viral antijenler sadece tümörde (yabancı) bulunur; MAGE, CEA ve Tirozinaz normal dokularda da bulunabilen (TAA) proteinlerdir.

Hangi antijenin 'sadece malign' hücrelerde bulunduğunu ayırt etmek için gereklidir.

Tirozinaz örneğini değerlendir.

Tirozinaz melanositlere özgü bir diferansiyasyon antijenidir ve hem normal melanositlerde hem de melanom hücrelerinde bulunur.

Seçenekteki 'normal dokuda asla bulunmaz' ifadesinin yanlış olduğunu kanıtlar.

Anahtar Kavram

Tümörle İlişkili Antijenler (TAA) vs Tümöre Özgü Antijenler (TSA)

Daha Fazla Pratik

Tümör hücrelerinin MHC sınıf I ekspresyonunu azaltarak immün sistemden kaçış mekanizmalarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 456Soru →

İmmün yetmezliği saptanmayan bir hastaya, birinci derece akrabasından alınan ve ışınlanmamış tam kan transfüzyonu yapıldıktan yaklaşık $10$ gün sonra; yüksek ateş, yaygın makülopapüler döküntü, şiddetli ishal, karaciğer fonksiyon bozukluğu ve ağır pansitopeni ile karakterize, mortalitesi oldukça yüksek olan "Transfüzyon İlişkili Greft Versus Host Hastalığı" ( $TA-GVHD$ ) tablosu gelişmiştir. Bu klinik tablonun immünokompetan bir hastada ortaya çıkmasını sağlayan temel immünolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Donörün HLA lokusları yönünden homozigot, alıcının ise aynı lokuslar için donörle ortak bir haplotip içeren heterozigot yapıda olması

Alıcının HLA lokusları yönünden homozigot, donörün ise bu lokuslar için heterozigot yapıda olması

Alıcıda donörün minör histokompatibilite antijenlerine (

MiHA

) karşı önceden oluşmuş sitotoksik T hücrelerinin bulunması

Donör T hücrelerinin, alıcıdaki MHC sınıf I moleküllerini 'kayıp benlik' (

missing-self

) olarak algılayıp NK hücrelerini aktive etmesi

Alıcıda donörün MHC molekülleri üzerinde sunulan eksojen antijenlere karşı Tip

III

hipersensitivite reaksiyonu gelişmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Donörün HLA lokusları yönünden homozigot, alıcının ise aynı lokuslar için donörle ortak bir haplotip içeren heterozigot yapıda olması

Cevap

Donörün HLA lokusları yönünden homozigot, alıcının ise aynı lokuslar için donörle ortak bir haplotip içeren heterozigot yapıda olması durumunda immünokompetan bireylerde TA-GVHD gelişebilir.

Transfüzyon ilişkili GVHD (TA-GVHD), özellikle birinci derece akrabalar arasında yapılan transfüzyonlarda görülür. Donör belirli bir HLA lokusu için homozigot (

A/A

) ve alıcı heterozigot (

A/B

) olduğunda; alıcının bağışıklık sistemi donör hücrelerini yabancı olarak algılamaz çünkü ortak bir haplotip (

A

) paylaşmaktadırlar. Ancak donörden gelen T lenfositleri, alıcıdaki diğer haplotipi (

B

) yabancı olarak tanır ve saldırıya geçer. Bu durum immün sistemi sağlam bireylerde bile greftin yok edilememesine ve sistemik saldırının başlamasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

Klinik tablonun tanımlanması

Transfüzyon sonrası 10. günde döküntü, pansitopeni ve karaciğer hasarı TA-GVHD lehinedir.

TA-GVHD, özellikle immünokompetanlarda kemik iliği aplazisi yapmasıyla nakil sonrası GVHD'den ayrılır.

HLA uyumunun analiz edilmesi

Donörün A/A (homozigot), alıcının A/B (heterozigot) olduğu bir senaryo kurgulanır.

Alıcıda A haplotipi bulunduğu için donörün A hücrelerini 'kendi' olarak görür ve yok etmez.

Donör lenfositlerinin tepkisinin belirlenmesi

Donör hücreleri alıcıdaki B antijenini 'yabancı' olarak tanır.

Donör T hücreleri alıcı dokularına (cilt, GIS, karaciğer ve özellikle kemik iliği) karşı sitotoksik yanıt başlatır.

Cerrahi ve akraba ilişkisinin değerlendirilmesi

Işınlanmamış kan ve akraba faktörü bu genetik çakışma riskini artırır.

Işınlanma lenfositleri inaktive eder, ışınlanmazsa ve HLA haplotipleri uygunsa GVHD kaçınılmazdır.

Anahtar Kavram

İmmünokompetan konakta TA-GVHD mekanizması (Haplotip uyumsuzluğu ve immün körlük)

Daha Fazla Pratik

HLA homozigotluğu ve heterozigotluğu arasındaki farkın graft reddi (rejection) ile GVHD üzerindeki zıt etkilerini karşılaştırınız.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 457Soru →

İmmün sistemde periferik toleransın sürdürülmesinde, lenfositlerin öz-antijenlere karşı aktif bir şekilde duyarsız bırakılması kritik önem taşır. Saf ( $naive$ ) bir $T$ lenfositi, bir antijen sunan hücre ( $APC$ ) tarafından sunulan $MHC$ -antijen kompleksini tanımasına (Sinyal 1) rağmen, hücre yüzeyindeki $CD28$ reseptörü için gerekli olan eş-uyarıcı ( $CD80/CD86$ ) sinyalleri (Sinyal 2) alamadığında aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?

T lenfositinin antijene karşı fonksiyonel olarak yanıtsız hale gelmesi

T lenfositinin efektör hücreye dönüşerek

IL-2

üretmeye başlaması

T lenfositinin

Fas-FasL

etkileşimi aracılığıyla apoptoza uğraması

Antijen sunan hücrenin (

APC

) yüzeyindeki

MHC

sınıf

II

moleküllerini geri çekmesi

T lenfositinin sitokin uyarısı olmadan doğrudan bellek (

memory

) hücresine dönüşmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: T lenfositinin antijene karşı fonksiyonel olarak yanıtsız hale gelmesi

Cevap

T lenfositinin antijene karşı fonksiyonel olarak yanıtsız hale gelmesi

T lenfositlerinin aktivasyonu için iki sinyal gereklidir: TCR aracılı antijen tanıma (Sinyal 1) ve CD28-B7 (CD80/86) etkileşimiyle sağlanan kostimülasyon (Sinyal 2). Antijen sunan hücre üzerinde B7 molekülleri yoksa, T hücresi antijeni tanımasına rağmen aktive olamaz ve 'anerji' adı verilen fonksiyonel yanıtsızlık durumuna girer. Bu, periferik toleransın en önemli mekanizmalarından biridir.

Adım Adım Çözüm

T hücresi sinyal mekanizmasını analiz et

TCR'nin MHC-antijen kompleksi ile etkileşime girmesi Sinyal 1'i oluşturur.

T hücresinin özgül antijeni tanıması ilk adımdır.

Eş-uyarıcı sinyalleri değerlendir

CD28 ve CD80/86 (B7) etkileşimi gerçekleşmemiştir (Sinyal 2 eksik).

Tam aktivasyon için kostimülatör moleküllerin varlığı şarttır.

Tolerans sonucunu belirle

Sinyal 1 varlığında Sinyal 2'nin yokluğu hücreyi anerjiye (yanıtsızlık) sürükler.

Bu mekanizma, ikincil lenfoid organlarda otoimmüniteyi önleyen temel bir periferik tolerans yoludur.

Anahtar Kavram

Periferik T Hücre Toleransı: Anerji

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 458Soru →

İmmün sistemde makrofajlar, mikroçevredeki sitokin sinyallerine bağlı olarak farklı efektör fonksiyonlar kazanabilirler. "Klasik aktivasyon" ( $M1$ ) yolu genellikle intrasellüler patojenlerin öldürülmesi ve güçlü pro-inflamatuar yanıtlarla ilişkiliyken; "alternatif aktivasyon" ( $M2$ ) yolu doku onarımı, anjiyogenez ve inflamasyonun sonlandırılmasında kritik rol oynar.

Buna göre, makrofajların alternatif yoldan ( $M2$ ) aktivasyonunu indükleyerek doku onarımı ve fibrozis süreçlerini başlatan sitokin çifti aşağıdakilerden hangisidir?

IFN-\gamma

IL-12

IL-1

TNF-\alpha

IL-4

IL-13

IL-17

IL-22

IFN-\alpha

IFN-\beta

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $IL-4$ ve $IL-13$

Cevap

Makrofajların alternatif (

M2

) yoldan aktivasyonunu uyaran sitokinler

IL-4

IL-13

molekülleridir.

Makrofajların alternatif aktivasyon yolu (

M2

), tipik olarak helmitlere karşı oluşan veya doku tamiri gerektiren

T_h2

tipi immün yanıtlar sırasında aktive olur.

IL-4

IL-13

sitokinleri, makrofajların bu yola girmesini sağlayarak onların arginaz aktivitesini artırmasına, kollajen sentezini (fibrozis) uyarmasına ve inflamasyonu baskılayan sitokinler salgılamasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

Makrofaj aktivasyon yollarını ve tetikleyici sinyalleri analiz et.

Klasik yolun (

M1

)

IFN-\gamma

ve mikrobiyal ürünlerle; alternatif yolun (

M2

) ise

IL-4

IL-13

ile aktive olduğu belirlendi.

Makrofajlar,

T_h1

veya

T_h2

tipi yanıtlara göre farklı fonksiyonel fenotiplere polarize olurlar.

M2

makrofajların fonksiyonel sonuçlarını değerlendir.

M2

aktivasyonu; doku onarımı (fibrozis), anjiyogenez ve anti-inflamatuar sitokin (

IL-10

TGF-\beta

) üretimi ile sonuçlanır.

Soru kökünde belirtilen doku onarımı ve fibrozis hedefleri

M2

fenotipiyle örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

Makrofaj Polarizasyonu:

M1

(Klasik) vs

M2

(Alternatif)

Tahmini Süre:50s

Soru 459Soru →

Helmintlere karşı immün yanıtın geliştirilmesi ve B hücrelerinden $IgE$ sentezinin uyarılması için naif $CD4^+$ T hücrelerinin Th2 alt grubuna farklılaşması gerekir. Bu farklılaşma sürecini başlatan ana sitokin hangisidir?

IL-12

IL-4

IFN-\gamma

TGF-\beta

IL-2

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $IL-4$

Cevap

Naif

CD4^+

T hücrelerinin Th2 yönünde farklılaşmasını uyaran temel sitokin

IL-4

molekülüdür.

Naif

CD4^+

T hücreleri, antijen sunan hücrelerden veya bazofillerden salınan

IL-4

etkisiyle GATA-3 transkripsiyon faktörünü aktive ederek Th2 hücrelerine dönüşür. Bu süreç helmintik enfeksiyonlarla mücadelede ve

IgE

sentezi gibi hümoral yanıtlarda kritiktir.

Adım Adım Çözüm

Naif T hücresinin etkileşime girdiği sitokin ortamını belirle.

Th2 yolu için ortamda

IL-4

baskın olmalıdır.

Antijen sunan hücreler veya ortamdaki diğer hücrelerden salınan

IL-4

, naif hücredeki STAT6 yolağını aktive eder.

Th2 hücrelerinin ana fonksiyonlarını hatırla.

Th2 hücreleri parazitlere (helmint) karşı yanıt ve antikor üretimini (hümoral bağışıklık) yönetir.

Bu hücreler daha sonra kendileri de

IL-4

IL-5

IL-13

salgılayarak yanıtı güçlendirir.

Anahtar Kavram

Naive

CD4^+

T hücrelerinin Th2 efektör grubuna farklılaşmasında

IL-4

anahtar sitokindir.

Tahmini Süre:45s

Soru 460Soru →

Hücre içi (endojen) proteinlerin proteozom tarafından yıkılması sonucu oluşan peptitlerin, MHC sınıf I molekülleriyle birleşerek $CD8^+$ T lenfositlerine sunulma süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Peptitlerin endoplazmik retikulum lümenine taşınması, ATP bağımlı TAP proteinleri aracılığıyla gerçekleştirilir.

MHC molekülünün peptit bağlama oluğu, HLA-DM katalizörlüğünde CLIP segmentinden temizlenir.

Antijen sunumu yapılacak MHC sınıf I molekülleri HLA-DR, HLA-DP ve HLA-DQ lokusları tarafından kodlanır.

MHC moleküllerinin ER içinde yanlış peptitleri bağlamasını önleyen invariant zincir (Li) bu yolakta görev alır.

İşlenen peptitler, MHC sınıf I molekülü üzerinde

CD4^+

yardımcı T lenfositlerine sunulur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Peptitlerin endoplazmik retikulum lümenine taşınması, ATP bağımlı TAP proteinleri aracılığıyla gerçekleştirilir.

Cevap

Peptitlerin endoplazmik retikulum lümenine taşınması, ATP bağımlı TAP proteinleri aracılığıyla gerçekleştirilir.

MHC sınıf I (endojen) yolağında, sitozolde proteozom tarafından üretilen peptitlerin endoplazmik retikulum (ER) lümenine girişi TAP (Transporter associated with Antigen Processing) proteinleri aracılığıyla sağlanır. Bu taşıma işlemi ATP harcanmasını gerektiren aktif bir süreçtir.

Adım Adım Çözüm

Endojen antijenlerin işlenme mekanizmasını belirle.

Viral veya tümöral proteinler (endojen), sitozolde proteozom adı verilen enzim kompleksi tarafından peptitlere parçalanır.

MHC sınıf I yolağı sitozolik proteinlerin sunumu için özelleşmiştir.

Peptitlerin taşıma mekanizmasını analiz et.

Oluşan peptitler, endoplazmik retikulum (ER) membranında bulunan TAP (Transporter associated with Antigen Processing) kanalı üzerinden ER lümenine geçer.

MHC sınıf I molekülleri ER içinde sentezlenir ve peptitleri burada bağlar.

Sunum yapılacak hücre tipini onayla.

MHC sınıf I-peptit kompleksi hücre yüzeyine taşınır ve

CD8^+

T lenfositleri tarafından tanınır.

MHC sınıf I kısıtlaması sitotoksik T hücreleri içindir.

Anahtar Kavram

MHC sınıf I (Endojen) ve MHC sınıf II (Eksojen) antijen sunum yolakları arasındaki temel farklar.

Tahmini Süre:1m 0s

ÖncekiSayfa 23 / 33Sonraki

Temel İmmünoloji

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap