Examkin

DNA Virüsleri

59 soru

Soru 1Soru →

Epstein-Barr Virüsü (EBV), B lenfositleri enfekte ettiğinde genomu dairesel bir epizom olarak kalır ve latens fazına girer. Bu süreçte eksprese edilen ve konak hücredeki CD40 reseptörünü taklit ederek tümör nekroz faktörü reseptörü (TNFR) sinyal yolağını sürekli aktif tutan, böylece hücrenin apoptozdan kaçınmasını ve sürekli proliferasyonunu sağlayan viral onkoprotein aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: LMP-1

Cevap

EBV onkogenezinde CD40 molekülünü taklit eden protein Latent Membran Proteini 1 (LMP-1) 'dir.
LMP-1 (Latent Membrane Protein 1), B lenfosit membranında kümelenerek konak hücrenin CD40 reseptörünün sürekli aktif halini taklit eder. Bu durum, antijen uyarısı olmaksızın NF-κB ve JNK sinyal yolaklarının aktivasyonuna, dolayısıyla hücrenin sürekli bölünmesine ve yaşamasına (ölümsüzleşmesine) yol açar. Bu mekanizma, EBV ilişkili lenfomaların patogenezinde temeldir.

Adım Adım Çözüm

1
EBV'nin B lenfositlerdeki latens proteinlerini tanımlayın.
EBNA serisi (1, 2, 3) ve LMP serisi (1, 2) proteinleri belirlenir.
Soru, latens fazındaki onkojenik mekanizmayı sormaktadır.
2
Onkojenik sinyal yolaklarını ve moleküler taklitçilik (mimicry) özelliklerini karşılaştırın.
LMP-1'in CD40 reseptörünü, LMP-2'nin ise B hücre reseptörünü (BCR) taklit ettiği ayırt edilir.
CD40 mimikrisi, B hücre aktivasyonu ve proliferasyonu için spesifik bir mekanizmadır.
3
CD40 taklidi üzerinden NF-κB aktivasyonu yapan proteini seçin.
LMP-1 proteinine ulaşılır.
LMP-1, TNFR-ilişkili faktörler (TRAF'lar) üzerinden sinyal göndererek hücrenin apoptoza girmesini engeller.

Anahtar Kavram

EBV Latent Membran Proteinlerinin (LMP) moleküler mimikri yoluyla hücre döngüsünü manipüle etmesi.
Soru 2Soru →

Mikrobiyoloji laboratuvarında bir hastadan izole edilen virüsün nükleik asit analizi yapıldığında genomunun DNA yapısında olduğu saptanmıştır. Aşağıdaki virüslerden hangisi bu bulguyla uyumlu bir etken olabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adenovirüs

Cevap

Adenovirüs, genom yapısı olarak çift iplikli DNA içeren bir virüstür.
Adenovirüs, Adenoviridae ailesine ait, çift iplikli (dsDNAdsDNA) ve doğrusal genom yapısına sahip, zarfsız bir virüstür. Tıbbi mikrobiyolojide temel DNA virüs aileleri arasında yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Virüslerin nükleik asit tiplerini (DNA/RNA) sınıflandırın.
Adenovirüsün DNA; İnfluenza, Kızamık, Hepatit A ve Rinovirüsün RNA virüsü olduğu hatırlanır.
Tıbbi önemi olan virüsler nükleik asit tiplerine göre iki ana gruba ayrılır.
2
Seçeneklerdeki DNA virüsünü belirleyin.
Adenovirüsün Adenoviridae ailesinin bir üyesi ve bir DNA virüsü olduğu teyit edilir.
Soruda DNA genomu saptanan etken sorulmaktadır.

Anahtar Kavram

Virüslerin nükleik asit tiplerine göre (DNA vs RNA) temel sınıflandırılması.

Alternatif Yöntem

DNA virüslerini 'HHAPPPy' (Herpes, Hepadna, Adeno, Papilloma, Polyoma, Pox, Parvo) akronimi ile ezberlemek, RNA virüslerinden hızlıca ayırt etmenizi sağlar.
Tahmini Süre:35s
Soru 3Soru →

B lenfositlerin yüzeyinde bulunan CD21CD21 (kompleman reseptörü tip 2) molekülünü hücresel reseptör olarak kullanarak enfeksiyon başlatan DNADNA virüsü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Epstein-Barr virüsü

Cevap

Epstein-Barr virüsü (EBV), B lenfosit yüzeyindeki CD21CD21 molekülünü reseptör olarak kullanır.
Epstein-Barr virüsü (EBV), glikoprotein kompleksleri (özellikle gp350/220gp350/220) aracılığıyla B lenfositlerin yüzeyinde bulunan ve kompleman reseptörü tip 2 (CR2CR2) olarak da bilinen CD21CD21 molekülüne bağlanarak enfeksiyonu başlatır.

Adım Adım Çözüm

1
Hücresel reseptör ve hedef hücre eşleşmesini değerlendir.
B lenfositleri hedefleyen ve CD21CD21 (CR2CR2) reseptörüne bağlanan virüs aranmaktadır.
Soruda spesifik bir virüs-reseptör etkileşimi sorgulanmaktadır.
2
DNADNA virüsleri içinden bu özelliği gösteren etkeni hatırla.
Epstein-Barr virüsü (EBV), GammaherpesvirinaeGammaherpesvirinae alt ailesinden bir DNADNA virüsüdür ve bu reseptörü kullanır.
EBV'nin B lenfosit tropizmi bu reseptör etkileşimine dayanır.

Anahtar Kavram

Virüslerin hücreye girişi ve doku tropizmi (EBV - CD21CD21 etkileşimi).
Tahmini Süre:45s
Soru 4Soru →

Multipl skleroz (MS) tanısıyla natalizumab tedavisi görmekteyken progresif multifokal lökoensefalopati (PML) tablosu gelişen bir hastanın beyin omurilik sıvısında (BOS) JC virüs (JCV) saptanmıştır. Tanı konulan bu etkenin replikasyon ve yapısal özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: DNA replikasyonu sürecinde konak hücrenin DNA polimeraz enzimini kullanır.

Cevap

JC virüsün de dahil olduğu Polyomaviridae ailesi üyeleri, genomları çok küçük olduğu için replikasyon için konak hücrenin DNA polimerazına bağımlıdırlar.
JC virüsü, Polyomaviridae ailesinin bir üyesidir. Bu ailedeki virüsler yaklaşık 5 kb büyüklüğünde, oldukça küçük genomlara sahiptir. Kendi DNA polimerazlarını kodlayacak kapasiteleri olmadığı için, Large T antijeni aracılığıyla konak hücreyi S fazına sokarak hücrenin DNA polimeraz (alfa ve delta) sistemini replikasyon için kullanırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu analiz et
Natalizumab kullanımı ve PML gelişimi, etkenin JC virüsü (Polyomaviridae) olduğunu gösterir.
PML, JC virüsünün reaktivasyonu sonucu gelişen ve demiyelinizasyonla karakterize tipik bir tablodur.
2
Virüsün genomik ve replikatif özelliklerini hatırla
JC virüs; zarfsız, dairesel çift iplikli DNA genomuna sahip bir virüstür.
Polyomavirüsler ve Papillomavirüsler küçük, zarfsız ve dairesel DNA genomuna sahip virüs gruplarıdır.
3
Enzimatik gereksinimleri karşılaştır
Polyomavirüsler kendi DNA polimerazını kodlamaz, konak hücrenin S fazı enzimlerini kullanır.
Büyük DNA virüsleri (Herpes, Pox, Adeno) kendi polimerazlarını kodlarken, küçük olanlar (Polyoma, Papilloma) konak sistemine bağımlıdır.

Anahtar Kavram

DNA virüslerinde genom büyüklüğü ve replikasyon enzimi kaynağı arasındaki ilişki (Küçük DNA virüsleri konak DNA polimerazını kullanır).
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5Soru →

Mikrobiyolojik incelemede; genomunun tam olarak kapanmamış (gapped) halkasal çift iplikli DNA (dsDNAdsDNA) yapısında olduğu, replikasyonu sırasında bir RNA ara basamağı kullandığı ve viron yapısında reverse transcriptase aktivitesi gösterdiği saptanan bir virüsün, yapısal ve morfolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Lipoprotein yapısında bir zarfa ve ikozanedral kapsid simetrisine sahiptir.

Cevap

Hepadnaviridae (Hepatit B) virüsü, lipoprotein yapıda bir zarfa ve ikozanedral kapsid simetrisine sahiptir.
Soruda tanımlanan özellikler (gapped halkasal DNA ve reverse transcriptase kullanımı) doğrudan Hepadnaviridae ailesini, yani Hepatit B virüsünü tanımlamaktadır. Bu virüs morfolojik olarak lipoprotein bir zarfa (HBsAg içeren lipid tabakası) ve ikozanedral (20 yüzlü) kapsid simetrisine sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Tanımlayıcı özellikleri analiz et.
Gapped (kısmi çift iplikli) halkasal DNA ve reverse transcriptase kullanımı Hepadnaviridae ailesine (HBV) işaret eder.
DNA virüsleri içinde bu replikasyon stratejisi sadece bu aileye özgüdür.
2
Virüsün morfolojik sınıflandırmasını hatırla.
Hepadnavirüsler zarflı DNA virüsleri grubundadır ve ikozanedral simetriye sahiptir.
Zarflı DNA virüsleri Herpesviridae, Poxviridae ve Hepadnaviridae'dir.
3
Kapsid simetrisini doğrula.
Poxviridae dışındaki tüm DNA virüsleri ikozanedral simetriye sahiptir.
Poxviridae kompleks simetri gösteren tek DNA virüsü ailesidir.

Anahtar Kavram

Hepadnaviridae (HBV) Replikasyonu ve Morfolojisi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru →

Virüslerin nükleik asit yapıları ve replikasyon stratejileri, taksonomik sınıflandırmada temel kriterlerdir. Aşağıdaki virüs ailelerinden hangisi, genomunun kısmi çift iplikli dairesel DNA (dsDNAdsDNA) yapısında olmasıyla diğer DNA virüslerinden ayrılır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hepadnaviridae

Cevap

Kısmi çift iplikli dairesel DNA yapısına sahip olan virüs ailesi Hepadnaviridae'dir.
Hepadnaviridae ailesinin (örneğin Hepatit B virüsü) genomu, dairesel yapıda olup bir ipliği tam boydayken diğer ipliği daha kısadır; bu nedenle 'kısmi çift iplikli dairesel DNA' (dsDNAdsDNA) olarak tanımlanır. Bu virüs, replikasyon döngüsünde RNA ara basamağını kullanarak revers transkripsiyon yapan tek DNA virüsüdür.

Adım Adım Çözüm

1
DNA virüslerinin genom yapılarını hatırla.
Çoğu DNA virüsü çift iplikli lineer DNA içerirken, bazıları dairesel (Papilloma, Polyoma, Hepadna) veya tek iplikli (Parvo) yapıdadır.
Virüs ailelerini yapısal özelliklerine göre ayırt etmek gerekir.
2
Hepadnaviridae (HBV) ailesinin spesifik genomik özelliğini belirle.
Bu ailenin en önemli özelliği genomunun dairesel olması ve bir ipliğinin tam, diğer ipliğinin ise eksik (kısmi çift iplikli) olmasıdır.
Bu benzersiz yapı replikasyon sırasında revers transkripsiyon basamağının kullanılmasını açıklar.

Anahtar Kavram

Hepadnaviridae (HBV) genomu kısmi çift iplikli dairesel DNA yapısındadır.
Tahmini Süre:45s
Soru 7Soru →

Beş yaşındaki bir kız çocuk, yanaklarında belirgin eritematöz "tokatlanmış yüz" görünümü ve gövdesinde dantela benzeri kaşıntılı döküntü şikayetiyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenede döküntülerin ekstremitelere doğru yayıldığı gözleniyor. Bu klinik tabloya neden olan virüsün yapısal özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tek iplikçikli DNA genomuna sahip, zarfsız bir virüstür.

Cevap

Tek iplikçikli DNA genomuna sahip, zarfsız bir yapıda olması
Vaka sunumunda tarif edilen "tokatlanmış yüz" ve gövdedeki dantela benzeri döküntü, Parvovirüs B19'un neden olduğu Eritema İnfeksiyozum (Beşinci Hastalık) için tipiktir. Parvovirüs B19, Parvoviridae ailesinde yer alır ve insanlarda hastalık yapan DNA virüsleri arasında tek iplikçikli (ssDNA) genoma sahip olmasıyla benzersizdir. Ayrıca zarfsız bir virüstür.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tablodan etkeni tanımlama
Eritema infeksiyozum (Beşinci hastalık)
"Tokatlanmış yüz" ve dantela tarzı döküntü Parvovirüs B19 için patognomoniktir.
2
Etkenin mikrobiyolojik sınıflandırmasını yapma
Parvoviridae ailesi
Parvovirüs B19, insanlarda enfeksiyon yapan tek ssDNA virüsüdür.
3
Yapısal özellikleri doğrulama
Tek iplikçikli DNA ve zarfsız nükleokapsid
Parvovirüsler küçük, zarfsız ve tek iplikçikli DNA içeren virüslerdir.

Anahtar Kavram

Parvovirüs B19, insan patojeni DNA virüsleri arasında tek iplikçikli (ssDNA) olan tek virüstür ve zarfsızdır.

Daha Fazla Pratik

Parvovirüs B19'un eritrosit prekürsörlerindeki P antijenine bağlanarak replike olması ve aplastik kriz riskini inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 8Soru →

İki yaşındaki bir çocukta, üç gün süren 39−40∘C39-40^\circ C ateşin aniden düşmesiyle birlikte gövdede başlayıp ekstremitelere yayılan makülopapüler döküntü şikayeti gelişiyor. Bu klinik tabloya neden olan etkenin; diğer insan herpes virüslerinden farklı olarak, genomunun bir kısmını konak hücre kromozomuna (özellikle telomerik bölgelere) entegre edebilme özelliği taşıdığı saptanıyor.

Söz konusu virüs ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Beta-herpesvirinae alt ailesinde yer alan zarflı bir DNA virüsüdür.

Cevap

Söz konusu virüs, Beta-herpesvirinae alt ailesinde yer alan zarflı bir DNA virüsü olan HHV-6'dır.
Klinik senaryoda tanımlanan Roseola Infantum (Exanthema Subitum) tablosu ve genomun telomerik bölgelere entegre olma özelliği HHV-6 için karakteristiktir. HHV-6, taksonomik olarak Beta-herpesvirinae alt ailesine dahildir ve tüm herpes virüsleri gibi zarflı, çift iplikli bir DNA virüsüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu ve ayırt edici özelliği analiz et.
Üç günlük yüksek ateş sonrası aniden çıkan döküntü (Roseola Infantum) ve telomerik entegrasyon özelliği HHV-6'yı işaret eder.
HHV-6, insan herpes virüsleri arasında konak hücre genomuna entegre olabilme (ciHHV-6) yeteneğiyle bilinen tek üyedir.
2
Etkenin mikrobiyolojik sınıflandırmasını hatırla.
HHV-6, CMV ve HHV-7 ile birlikte Beta-herpesvirinae alt ailesinde yer alır.
Sınıflandırma, virüsün biyolojik davranışını ve replikasyon özelliklerini belirler.
3
Yapısal özellikleri doğrula.
Tüm herpes virüsleri gibi HHV-6 da zarflı, ikozahedral simetrili ve çift iplikli DNA genomuna sahiptir.
Zarf yapısı virüsün dış ortama dayanıksız olmasına neden olur.

Anahtar Kavram

İnsan Herpes Virüsü 6 (HHV-6) ve Kromozomal Entegrasyon
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru →

İleri evre immünsüpresyonu bulunan ve Kaposi sarkomu tanısı alan bir hastada, etken olan HHV-8'in (KSHV) latens dönemde viral episomu konak hücre kromatinine (özellikle histon H2A-H2B kompleksine) fiziksel olarak sabitleyerek (tethering) viral genomun devamlılığını ve yavru hücrelere aktarılmasını sağlayan proteini aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: LANA (Latensle İlişkili Nükleer Antijen)

Cevap

HHV-8'in latens dönemde viral genomun devamlılığını sağlayan proteini LANA'dır (Latensle İlişkili Nükleer Antijen).
LANA (Latensle İlişkili Nükleer Antijen), HHV-8'in latens enfeksiyonu sırasında eksprese edilen temel proteindir. Bu protein, viral episomdaki terminal tekrar bölgelerine bağlanırken eş zamanlı olarak konak hücresinin histon H2A ve H2B proteinlerine tutunur. Bu fiziksel bağlantı (tethering), hücre bölünmesi esnasında viral genomun konak kromozomları ile birlikte hareket ederek yavru hücrelere aktarılmasını sağlar. Ayrıca p53 ve pRb proteinlerini inhibe ederek onkogeneze katkıda bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Etken virüsün (HHV-8/KSHV) yaşam döngüsü ve latens mekanizmasını belirle.
HHV-8, Gammaherpesvirinae ailesinde yer alır ve enfekte hücrelerde episom formunda latens kalır.
Virüsün hücre bölünmesi sırasında kaybolmaması için konak kromozomlarına tutunması gerekir.
2
Viral episomun konak hücresinin mitotik kromozomlarına bağlanma (tethering) mekanizmasını analiz et.
Viral genomun 'Terminal Repeat' (TR) bölgeleri ile konak hücrenin histon H2A ve H2B proteinleri arasında bir köprü kurulur.
Bu köprü, viral DNA'nın yavru hücrelere eşit dağılmasını garanti altına alır.
3
Bu spesifik moleküler köprüyü kuran proteini tanımla.
LANA proteini bu fonksiyondan sorumlu temel yapıdır.
LANA hem viral DNA'ya hem de konak kromatinine aynı anda bağlanabilme yeteneğine sahiptir.

Anahtar Kavram

HHV-8'de LANA proteini, viral episomun konak hücre kromatinine sabitlenmesini (tethering) sağlayarak latens döngünün devamlılığı için kritik rol oynar.

Daha Fazla Pratik

HHV-8'in diğer onkogenik mekanizmalarını (v-IL6 ve v-Siklin gibi) inceleyerek viral patogenezi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru →

İnsanlarda enfeksiyona neden olan DNA virüslerinin büyük çoğunluğu çift iplikli (dsDNAdsDNA) genoma sahipken, aşağıdakilerden hangisi tek iplikli (ssDNAssDNA) genoma sahip olmasıyla diğerlerinden ayrılır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Parvoviridae

Cevap

Parvoviridae ailesi, tek iplikli DNA (ssDNAssDNA) genomuna sahip olmasıyla karakterizedir.
Parvoviridae ailesi (özellikle Parvovirüs B19), insanlarda hastalık yapan DNA virüsleri içerisinde genomu tek iplikli (ssDNAssDNA) olan yegane gruptur. Bu özellik, ailenin mikrobiyolojik tanı ve sınıflandırmasında en tipik 'easy' düzeydeki ayırt edici bilgisidir.

Adım Adım Çözüm

1
DNA virüslerinin genel genom özelliklerini hatırla.
DNA virüslerinin çoğu çift iplikli (dsDNAdsDNA) yapıdadır.
Sınıflandırmada genom yapısı temel ayırt edici özelliktir.
2
İstisnai olan tek iplikli DNA virüsünü belirle.
Parvoviridae ailesinin tek iplikli olduğu bilgisine ulaşılır.
Parvovirüs B19 bu grubun en önemli klinik örneğidir.

Anahtar Kavram

DNA virüsleri arasında tek iplikli (ssDNAssDNA) genoma sahip tek aile Parvoviridae'dir.

Daha Fazla Pratik

Parvovirüs B19'un neden olduğu Eritema İnfeksiyozum (5. hastalık) klinik tablosunu gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:30s
Soru 11Soru →

1010 aylık bir bebek, 44 gün süren ve 39,5∘C39,5^\circ C’ye kadar çıkan yüksek ateş şikayetiyle takip ediliyor. Ateşin aniden düşmesini takiben gövdede başlayan, basmakla solan, pembe renkli makülopapüler döküntüler gözleniyor. Bu klinik tabloya yol açan en olası etkenin yapısal özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çift iplikli DNADNA genomuna sahip, zarflı ve ikosahedral simetrili bir virüstür.

Cevap

Çift iplikli DNA genomuna sahip, zarflı ve ikosahedral simetrili bir virüstür.
Vakada tarif edilen klinik tablo Roseola Infantum'dur (Eksantem Subitum). Bu hastalığın temel özelliği 3−53-5 gün süren yüksek ateşin aniden düşmesiyle (kriz tarzında) pembe renkli makülopapüler döküntülerin ortaya çıkmasıdır. En sık etken HHV-6'dır. HHV-6, bir Herpesvirüs olduğu için zarflı bir yapıya, ikosahedral simetriye ve çift iplikli DNADNA genomuna sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tanıyı belirle.
Süt çocuğu döneminde görülen, birkaç gün süren yüksek ateşin düşmesiyle döküntünün başlaması Roseola Infantum (6. Hastalık) tanısını koydurur.
Yüksek ateş sonrası döküntü paterninin tipik olduğu tek döküntülü hastalık budur.
2
Etken virüsü tanımla.
Roseola Infantum'un en sık etkeni İnsan Herpes Virüs tip 6 (HHV−6HHV-6)'dır.
HHV-6, Betaherpesvirinae alt ailesinde yer alan primer etkendir.
3
Virüsün yapısal özelliklerini belirle.
HHV−6HHV-6; zarflı, ikosahedral kapsidli ve lineer çift iplikli DNADNA (dsDNAdsDNA) genomuna sahiptir.
Herpesviridae ailesinin tüm üyeleri bu temel yapısal özellikleri paylaşır.

Anahtar Kavram

Roseola Infantum (HHV-6) klinik seyri ve Herpesviridae yapısal özellikleri.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru →

DNA virüslerinde genom replikasyonunun başlatılabilmesi için DNA polimeraz enziminin 3′−OH3'-OH ucu sağlayan bir 'primer' (astar) molekülüne gereksinimi vardır. Virüs aileleri bu biyokimyasal kısıtlamayı aşmak ve doğrusal genomların uçlarını replike edebilmek için özgün yapısal ve enzimatik stratejiler geliştirmişlerdir. Buna göre, aşağıdaki virüs-primer/başlangıç stratejisi eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Poxviridae: Konak hücre çekirdeğinden sitoplazmaya aktarılan RNA polimeraz II ve RNA primerleri

Cevap

Poxviridae ailesi, replikasyonu tamamen sitoplazmada gerçekleştiren ve transkripsiyon ile replikasyon için gerekli tüm enzimleri (RNA polimeraz dahil) kendi kodlayıp virion içinde taşıyan bir gruptur; bu nedenle konak hücrenin nükleer RNA polimeraz II'sine veya nükleustan gelen primerlere bağımlı değildir.
Poxvirüsler (örneğin Variola, Vaccinia, Molluscum), tüm DNA virüsleri arasında konak hücre çekirdeğinden en bağımsız olan gruptur. Virion yapısında kendi DNA'ya bağımlı RNA polimerazını, capping enzimini ve poly-A polimerazını hazır olarak taşırlar. Replikasyon döngüsü tamamen sitoplazmada gerçekleşir. DNA sentezini başlatmak için konak hücrenin nükleer RNA polimeraz II enzimine veya nükleustan sağlanan RNA primerlerine ihtiyaç duymazlar. Bunun yerine, kovalent olarak kapalı olan doğrusal genom uçlarında viral bir nükleaz ile çentik (nick) oluşturarak, açılan 3'-OH ucunu primer olarak kullanırlar (kendi kendine primleme ve zincir yer değiştirme mekanizması).

Adım Adım Çözüm

1
DNA replikasyonunun biyokimyasal gereksinimini analiz etme.
DNA polimerazın senteze başlayabilmesi için her zaman serbest bir 3′−OH3'-OH ucuna (primer) ihtiyaç duyduğu belirlenir.
Bu temel kural, virüslerin genom uçlarını replike etmek için farklı stratejiler (protein primer, RNA primeri, DNA hairpin) geliştirmesinin nedenidir.
2
Virüs ailelerinin nükleusa bağımlılık düzeylerini karşılaştırma.
Poxvirüslerin nükleustan bağımsız, sitoplazmik replikasyon yaptığı, diğerlerinin ise nükleusta replike olduğu saptanır.
Konak hücre çekirdek enzimlerini (RNA polimeraz II gibi) kullanma kapasitesi, virüsün replikasyon yerine göre değişir.
3
Seçeneklerdeki özgün replikasyon mekanizmalarını doğrulama.
Adeno (protein), Herpes (viral RNA), Parvo (DNA hairpin) ve Polyoma (host RNA) eşleştirmelerinin literatürle uyumlu olduğu görülür.
Her DNA virüs ailesinin genom yapısına özgü (doğrusal vs dairesel) bir uç replikasyon çözümü vardır.
4
Poxviridae mekanizmasındaki hatayı saptama.
Poxvirüslerin 'strand displacement' ve 'self-priming' (çentiklenen DNA ucuyla başlama) mekanizması kullandığı, konak RNA polimeraz II'sini kullanmadığı saptanır.
Sitoplazmada replike olan bir virüsün, nükleusta bulunan ve nükleer porlardan çıkmayan RNA polimeraz II kompleksine bağımlı olması biyolojik olarak imkansızdır.

Anahtar Kavram

DNA virüslerinde primer stratejileri ve konak hücreden bağımsızlık (Poxviridae istisnası)
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 13Soru →

DNA virüslerinin genel yapısal özellikleri ve replikasyon stratejileri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adenovirüsler, lipid içeren bir zarfa sahip oldukları için mide asidi ve deterjanlar gibi dış ortam koşullarına karşı oldukça hassastır.

Cevap

Adenovirüsler zarfsız virüslerdir ve bu nedenle dış ortam koşullarına karşı hassas değil, dirençlidirler.
Adenovirüsler, nükleokapsid yapısında zarf (envelope) bulundurmayan virüslerdir. Zarfsız virüsler, lipid çözücü dezenfektanlara, mide asidine ve safraya karşı oldukça dirençlidirler. Bu özellikleri sayesinde fekal-oral yolla bulaşabilirler ve klorlu havuzlarda bile yayılabilirler. Diğer seçeneklerde yer alan Poxvirüslerin sitoplazmik replikasyonu, Parvovirüslerin ssDNAssDNA genomu, Herpesvirüslerin tegument tabakası ve Hepatit B virüsünün revers transkriptaz kullanımı doğru bilgilerdir.

Adım Adım Çözüm

1
DNA virüslerinin zarf yapısını analiz et.
Adenovirüsler, Reovirüsler, Picornavirüsler ve Papillomavirüsler gibi zarfsızdır.
Zarf yapısı virüsün çevresel direncini belirleyen en kritik faktörlerden biridir.
2
Zarfsız virüslerin biyolojik özelliklerini değerlendir.
Zarfsız virüsler lipid tabakası içermez, bu nedenle deterjanlar ve asidik pH'ta bozulmazlar.
Adenovirüslerin gastrointestinal sistemde canlı kalabilmesinin nedeni zarfsız olmalarıdır.

Anahtar Kavram

DNA Virüslerinin Yapısal Farklılıkları ve Çevresel Direnç
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 14Soru →

HIV pozitif olan 3232 yaşındaki erkek hastanın genital bölgesinde, ortası göbekli (umbilike), inci benzeri, 2−52-5 mm çapında multipl papüller saptanıyor. Bu lezyonlardan yapılan histopatolojik incelemede sitoplazmik inklüzyon cisimcikleri (Henderson-Patterson cisimcikleri) izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan virüs ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tuğla benzeri (brick-shaped) morfolojiye ve kompleks bir yapıya sahip en büyük DNA virüsüdür.

Cevap

İnsan patojeni olan tuğla benzeri morfolojiye sahip en büyük ve kompleks yapılı DNA virüsüdür.
Klinik tabloda tarif edilen umbilike papüller ve histopatolojideki sitoplazmik Henderson-Patterson inklüzyon cisimcikleri Molluscum contagiosum virüsü (Poxviridae ailesi) için karakteristiktir. Poxvirüsler, ışık mikroskobunda görülebilecek kadar büyük (230−400230-400 nm), tuğla benzeri morfolojiye ve kompleks bir yapıya sahip DNA virüsleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik bulguları değerlendir
Molluscum contagiosum tanısı
HIV(+) hastada umbilike papüller ve sitoplazmik Henderson-Patterson cisimcikleri patognomoniktir.
2
Etken virüsün taksonomisini belirle
Poxviridae ailesi
Molluscum contagiosum bir Poxvirüs enfeksiyonudur.
3
Virüsün yapısal özelliklerini hatırla
Kompleks yapı, sitoplazmik replikasyon
Poxvirüsler en büyük DNA virüsleridir ve replikasyon için kendi enzimlerini taşırlar.

Anahtar Kavram

Poxviridae ailesinin (Molluscum Contagiosum) yapısal ve replikatif özellikleri
Soru 15Soru →

Virüslerin nükleik asit yapıları ve replikasyon stratejileri, taksonomik sınıflandırmada temel kriterler arasındadır. Bir virüs ailesinin; zarflı yapıya sahip olduğu, genomunun dairesel ve kısmi çift iplikli DNADNA (dsDNAdsDNA) içerdiği ve replikasyon döngüsü sırasında bir revers transkriptaz (RNA bağımlı DNA polimeraz) enzimi kullandığı bilinmektedir. Bu özelliklere sahip olan virüs ailesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hepadnaviridae

Cevap

Hepadnaviridae ailesi, belirtilen tüm yapısal ve fonksiyonel özellikleri (zarflı yapı, kısmi çift iplikli dairesel DNA, revers transkriptaz kullanımı) karşılayan tek seçenektir.
Hepadnaviridae ailesinin (örneğin Hepatit B virüsü) en karakteristik özellikleri; genomunun dairesel ve kısmi çift iplikli DNADNA olması, yapısının zarflı olması ve replikasyon döngüsünde 'pregenomik RNA' üzerinden revers transkriptaz enzimi aracılığıyla yeni DNADNA sentezlemesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Genom tipini değerlendir
Hepadnaviridae, dairesel ve kısmi çift iplikli DNADNA (dsDNAdsDNA) içerir.
DNA virüsleri içinde bu genom yapısı ayırt edicidir.
2
Replikasyon mekanizmasını incele
Revers transkriptaz enzimi aracılığıyla bir RNARNA ara formu (pregenomicRNApregenomic RNA) üzerinden genom replikasyonu gerçekleşir.
DNA virüsleri arasında bu stratejiyi kullanan tek aile Hepadnaviridae'dir.
3
Zarf yapısını kontrol et
Hepadnaviridae zarflı bir virüs ailesidir.
Virüsün konak hücreye girişinde ve antijenik yapısında zarf bileşenleri (HBsAg gibi) kritiktir.

Anahtar Kavram

Hepadnaviridae (HBV) replikasyonu ve yapısal özellikleri
Soru 16Soru →

Veziküler döküntülerle seyreden iki farklı viral enfeksiyonun incelendiği bir vakada; Etken−AEtken-A virüsünün kompleks simetriye sahip olduğu ve sitoplazmada replike olduğu, Etken−BEtken-B virüsünün ise ikozahedral simetriye sahip olup zarfını konak hücrenin nukleus membranından tomurcuklanarak kazandığı saptanmıştır.

Buna göre, bu virüslerin replikasyon stratejileri ve yapısal özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Etken−BEtken-B, DNA replikasyonu sırasında bir RNA ara basamağı ve virion içerisinde taşınan revers transkriptaz enzimini kullanır.

Cevap

İkozahedral simetriye sahip ve zarfını nukleus membranından kazanan virüs (Herpesviridae), replikasyonunda revers transkriptaz enzimi kullanmaz.
Soruda tanımlanan özelliklere göre Etken−BEtken-B bir Herpesvirüstür. Herpesvirüsler, replikasyon döngülerinde revers transkriptaz enzimi veya bir RNA ara basamağı kullanmazlar; bu özellik DNA virüsleri arasında sadece HepadnaviridaeHepadnaviridae (Hepatit B) ailesine aittir. Herpesvirüsler, konak hücrenin nukleusunda DNA bağımlı DNA polimeraz kullanarak replike olurlar.

Adım Adım Çözüm

1
Etkenleri Tanımlama
Etken−AEtken-A = PoxviridaePoxviridae (Kompleks simetri, sitoplazmik replikasyon); Etken−BEtken-B = HerpesviridaeHerpesviridae (İkozahedral simetri, nukleer tomurcuklanma).
Soruda verilen morfolojik ve replikasyon yeri bilgileri bu iki aileyi kesin olarak ayırır.
2
PoxviridaePoxviridae (Etken−AEtken-A) Özelliklerini Değerlendirme
Sitoplazmada replike olur, kendi DNA bağımlı RNA polimerazını taşır, çok büyüktür.
Sitoplazmik replikasyon otonomi gerektirir, bu da virion içi enzim varlığını zorunlu kılar.
3
HerpesviridaeHerpesviridae (Etken−BEtken-B) Özelliklerini Değerlendirme
Nukleusta replike olur, nukleer membrandan zarf alır, latent kalır.
Herpesvirüslerin temel replikasyon ve yaşam döngüsü özellikleri bunlardır.
4
Yanlış Bilgiyi Saptama
Revers transkriptaz kullanımı HepadnaviridaeHepadnaviridae (HBVHBV) ailesine özgüdür.
Herpesvirüsler standart bir DNA replikasyon döngüsü izler, RNA ara basamağı kullanmazlar.

Anahtar Kavram

DNA virüslerinin replikasyon yerleri ve enzim ihtiyaçları arasındaki temel farklar.

Daha Fazla Pratik

Poxvirüslerin zarfını tomurcuklanma ile değil de 'de novo' membran sentezi ile kazanmasının diğer virüslerden farkını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru →

Kronik karaciğer hastalığı ve hepatosellüler karsinom riski ile yakından ilişkili olan; ancak diğer DNA virüslerinden farklı olarak replikasyon döngüsü sırasında bir RNA intermediyeri üzerinden DNA sentezleyen (revers transkripsiyon) virüs aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hepatit B virüsü

Cevap

Hepatit B virüsü (HBV), DNA virüsleri içerisinde revers transkriptaz aktivitesi gösteren tek gruptur (Hepadnaviridae).
Hepatit B virüsü (HBV), Hepadnaviridae ailesine aittir. Bu virüs ailesi, DNA virüsleri arasında benzersiz bir replikasyon döngüsüne sahiptir: Nükleusta oluşan cccDNA'dan (covalently closed circular DNA) konak RNA polimerazı ile pre-genomik RNA (pgRNApgRNA) sentezlenir. Daha sonra bu pgRNApgRNA, virionun içinde virüse özgü revers transkriptaz enzimi tarafından tekrar DNA'ya dönüştürülür.

Adım Adım Çözüm

1
Virüsün genom yapısının belirlenmesi
Hepatit B virüsü, kısmi çift iplikli dairesel DNA genomuna sahiptir.
Hepadnaviridae ailesinin temel özelliğidir.
2
Replikasyon stratejisinin analizi
cccDNA formundan sentezlenen pre-genomik RNA (pgRNA), sitoplazmada revers transkriptaz enzimi ile tekrar DNA'ya dönüştürülür.
Bu mekanizma HBV'nin diğer DNA virüslerinden en önemli farkıdır.

Anahtar Kavram

Hepadnaviridae (HBV) replikasyonu sırasında revers transkriptaz enziminin kullanımı.

Daha Fazla Pratik

Diğer DNA virüslerinin (özellikle Poxvirüs ve Parvovirüs) genomik istisnalarını gözden geçirmek konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:50s
Soru 18Soru →

Böbrek transplantasyonu yapılmış bir hastada gelişen üreter darlığı ve nefropati tablosundan sorumlu tutulan; 45-50 nm büyüklüğünde, zarfsız, ikozalhedral simetrili ve dairesel çift iplikli DNA genomuna sahip olan virüsün, replikasyon döngüsü sırasında hem konak hücrenin S-fazına geçişini uyaran hem de helikaz aktivitesi göstererek viral DNA sentezini başlatan çok fonksiyonlu proteini aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Büyük T antijeni

Cevap

Büyük T antijeni, Polyomavirüslerin (BK ve JC) replikasyonu ve konak hücre siklusunun manipülasyonunda anahtar rol oynayan çok fonksiyonlu proteindir.
Soruda tanımlanan BK virüsü, Polyomaviridae ailesine aittir. Bu ailedeki 'Büyük T antijeni', viral replikasyonun başlatılması için zorunlu olan helikaz aktivitesini sağlar, DNA polimeraz alfayı bölgeye çağırır ve aynı zamanda hücreyi S-fazına sokmak için hem p53 hem de pRb proteinlerini inaktive eder. Bu 'hep-si bir arada' fonksiyonel yapı, Polyomavirüsleri diğer onkojenik DNA virüslerinden ayıran temel özelliktir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu analiz et
BK virüsü (BKV) nefropatisi
Böbrek transplantasyonu sonrası üreter darlığı ve nefropati, tipik olarak Polyomaviridae ailesinden BK virüsü ile ilişkilidir.
2
Virüs yapısını doğrula
Zarfsız, dairesel çift iplikli DNA
Soruda verilen yapısal özellikler (zarfsız, 45-50 nm, dairesel dsDNA) Polyomaviridae ailesini (ve Papillomaviridae) tanımlar.
3
Viral protein fonksiyonlarını karşılaştır
Büyük T antijeni
Polyomavirüslerde 'Büyük T' proteini tek başına hem tümör baskılayıcıları (p53, pRb) inhibe eder hem de helikaz aktivitesi ile replikasyonu başlatır. Papillomavirüslerde ise bu görevler bölünmüştür (E6/E7 ve E1).

Anahtar Kavram

Polyomavirüs replikasyonu ve Büyük T antijeninin multifonksiyonel yapısı

Daha Fazla Pratik

BK virüsünün idrar sitolojisinde oluşturduğu 'Decoy cells' görünümünü ve JC virüsünün PML tablosunu karşılaştırınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 19Soru →

6 yaşındaki bir çocuk, her iki yanağında belirgin eritem ("tokatlanmış yanak" görünümü) ve hafif ateş şikayetleri ile pediatri polikliniğine getirilmiştir. Klinik olarak Eritema İnfeksiyozum (Beşinci Hastalık) tanısı konulan hastada etkene yönelik yapılan incelemelerde virüsün yapısal özellikleri sorgulanmaktadır. Bu hastalığa neden olan virüs ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Genomu tek iplikli DNA (ssDNA) yapısındadır.

Cevap

Parvovirus B19 genomunun tek iplikli DNA (ssDNA) yapısında olması
Parvovirus B19, Parvoviridae ailesinin bir üyesidir ve insanlarda enfeksiyon yapan DNA virüsleri arasında genomu tek iplikli (ssDNA) olan tek örnektir. Ayrıca zarfsızdır, ikozahiedral simetriye sahiptir ve replikasyonu çekirdekte gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tabloyu analiz ederek etken virüsü tanımlamak
Tokatlanmış yanak görünümü ve çocukluk çağı döküntülü hastalığı Parvovirus B19 (Eritema İnfeksiyozum) etkenine işaret eder.
Klinik ipuçları tanıya gitmek için ilk adımdır.
2
Parvovirus B19'un taksonomik özelliklerini belirlemek
Bu virüs Parvoviridae ailesine aittir; zarfsız, ikozahiedral simetrili ve çok küçük bir virüstür.
Virüsün yapısal özelliklerini belirlemek için taksonomik sınıflandırma gereklidir.
3
DNA virüsleri içindeki istisnai durumunu saptamak
Tıbbi önemi olan DNA virüsleri arasında ssDNA genomuna sahip tek aile Parvoviridae'dir.
DNA virüslerinin çoğu çift iplikli (dsDNA) olup, bu bilgi ayırt edici tanıda kritiktir.

Anahtar Kavram

Parvoviridae ailesinin (Parvovirus B19) ssDNA genomu, zarfsız yapısı ve küçük boyutu.
Soru 20Soru →

HIVHIV pozitif bir hastada deri lezyonlarından yapılan biyopsi sonucunda Kaposi sarkomu tanısı konulmuştur. Bu patolojiden sorumlu olan virüsün latent enfeksiyonu sırasında eksprese edilen; hem viral genomun (epizomepizom) konak hücre kromozomuna tutunmasını sağlayarak yavru hücrelere aktarılmasını garantileyen hem de p53p53 ve RbRb gibi tümör baskılayıcı proteinleri inhibe ederek onkojenik sürece katkıda bulunan protein aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: LANA (Latent-Associated Nuclear Antigen)

Cevap

HHV-8 (KSHV) patogenezinde latent dönemde eksprese edilen ve hem epizom sürekliliğini sağlayan hem de p53/Rb inhibisyonu yapan protein LANA'dır.
HHV-8'in latent döneminde eksprese edilen LANA (Latent-Associated Nuclear Antigen), viral epizomal DNADNA'nın konak hücre kromozomuna fiziksel olarak tutunmasını (tethering) sağlar. Bu sayede hücre bölünmesi sırasında viral genom yavru hücrelere eşit dağılır. Ayrıca LANA, konak hücrenin p53p53 proteinine bağlanarak apoptozu engeller ve retinoblastom (RbRb) proteinine bağlanarak E2FE2F transkripsiyon faktörünü serbest bırakıp hücreyi SS fazına sokar.

Adım Adım Çözüm

1
Klinik tablonun değerlendirilmesi
HIV pozitif hastada Kaposi sarkomu tanısı, etkenin HHV-8 (İnsan Herpes Virüsü Tip 8) olduğunu gösterir.
Kaposi sarkomu, HHV-8'in endotel hücrelerini enfekte etmesiyle karakterize onkojenik bir süreçtir.
2
Viral latent proteinlerin analizi
HHV-8'in latent dönemde eksprese ettiği proteinler LANA, v-FLIP ve v-Cyclin'dir.
Virüs, konak hücrede kalıcı olmak ve onkojenik dönüşümü başlatmak için bu proteinleri kullanır.
3
LANA proteininin fonksiyonel ayrımı
LANA, viral DNA'yı konak kromozomuna 'tethering' mekanizmasıyla bağlar ve aynı zamanda p53/Rb yollarını bloke eder.
Bu çift fonksiyon, hem viral genomun nesiller boyu korunmasını hem de hücrenin kontrolsüz çoğalmasını açıklar.
4
Diğer seçeneklerin elenmesi
EBNA-1'in EBV'ye özgü olduğu, v-FLIP ve v-Cyclin'in ise bahsedilen tüm fonksiyonları bir arada taşımadığı saptanır.
LANA, hem epizom bakımı hem de tümör baskılayıcı inhibisyonu yapan tek protein olarak öne çıkar.

Anahtar Kavram

HHV-8 (KSHV) latent dönem proteinleri ve LANA'nın çok fonksiyonlu onkojenik rolü.
Tahmini Süre:2m 0s
Sayfa 1 / 3Sonraki
DNA Virüsleri Alıştırma Soruları — TUS - Tıpta Uzmanlık Sınavı | Examkin