Viral Aşılar

65 soru

Hepatit A profilaksisinde yaygın olarak kullanılan aşının yapısal ve immünolojik özellikleri göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İnaktive (ölü) bir aşı olduğu için konak hücrede replike olmaz ve koruyuculuk esas olarak serumdaki spesifik

IgG

antikorları ile sağlanır.

Canlı atenüe yapıda olması sayesinde bağırsak mukozasında kalıcı bir salgısal

IgA

yanıtı ve güçlü mukozal bağışıklık oluşturur.

Antijenik içeriği, rekombinant DNA teknolojisi ile maya hücrelerinde üretilen saflaştırılmış yüzey proteinlerinden oluşur.

Antijenik proteinler hücre içerisinde endojen yolla işlenerek

MHC

Sınıf

I

molekülleriyle sitotoksik T hücrelerine sunulur.

Canlı virüs içermesi nedeniyle gebelik döneminde fetüste viral teratojenite riski oluşturduğundan kesinlikle uygulanmamalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnaktive (ölü) bir aşı olduğu için konak hücrede replike olmaz ve koruyuculuk esas olarak serumdaki spesifik $IgG$ antikorları ile sağlanır.

Cevap

Hepatit A aşısı inaktive bir aşıdır, konakta replike olmaz ve temel koruyuculuğu serumdaki spesifik

IgG

antikorları sağlar.

Hepatit A aşısı, virüsün inaktive edilmesiyle hazırlanan bir aşıdır. Bu aşılar konak hücrede replike olmadıkları için sadece eksojen antijen işleme yolağını kullanırlar ve temel olarak hümoral bağışıklığı (

IgG

) uyararak koruyuculuk sağlarlar.

Adım Adım Çözüm

Aşının tipini belirleme

Hepatit A aşısı tam virüs inaktive (ölü) aşıdır.

Profilakside kullanılan standart form inaktive edilmiş virüs partikülleridir.

Bağışıklık mekanizmasını analiz etme

İnaktive aşılar eksojen yolak ile

MHC

Sınıf

II

üzerinden sunulur ve

B

hücresi aktivasyonu ile antikor (

IgG

) yanıtı oluşturur.

Konak hücre içine girip replike olamadıkları için endojen yolak (

MHC

I

) tetiklenmez.

Seçenekleri karşılaştırma

İnaktive aşının replike olmama ve

IgG

oluşturma özelliği doğrudur.

Canlı aşıların aksine mukozal

IgA

veya güçlü sitotoksik T hücre yanıtı inaktive aşılarda ön planda değildir.

Anahtar Kavram

Viral aşı tiplerine göre antijen sunumu ve indüklenen immün yanıt farkları

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 62Soru →

Viral aşı teknolojileri içerisinde yer alan "rekombinan alt birim" (subunit) aşılar, virüsün tamamı yerine sadece immünojenik olan belirli proteinlerin sentezlenmesi prensibine dayanır. Bu yöntemle maya hücrelerinde ( $Saccharomyces$ $cerevisiae$ ) üretilen ve genetik materyal içermediği için enfeksiyon riski taşımayan aşı aşağıdakilerden hangisidir?

Hepatit A aşısı

Hepatit B aşısı

Kuduz aşısı

İnaktive influenza aşısı

Oral polio aşısı (Sabin)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hepatit B aşısı

Cevap

Hepatit B aşısı

Hepatit B aşısı, rekombinan DNA teknolojisi kullanılarak maya hücrelerinde (

Saccharomyces

cerevisiae

) üretilen saflaştırılmış

HBsAg

(Hepatit B yüzey antijeni) partiküllerinden oluşur. Bu aşı, virüsün tamamını veya genomunu içermediği için alt birim (subunit) aşı kategorisindedir ve enfeksiyon oluşturma yeteneği yoktur.

Adım Adım Çözüm

Aşı üretim teknolojisinin tanımlanması

Soruda tanımlanan yöntem "rekombinan DNA teknolojisi" ve kullanılan sistem "maya hücreleridir" (

Saccharomyces

cerevisiae

Bu teknoloji, virüsün tamamına ihtiyaç duymadan sadece hedef antijenin (yüzey proteini) sentezlenmesini sağlar.

Tanımlanan özelliklere sahip viral aşının belirlenmesi

Günümüzde bu yöntemle üretilen en karakteristik viral aşı Hepatit B (

HBsAg

) aşısıdır.

Hepatit B aşısı, saflaştırılmış yüzey antijeni içerdiği için genetik materyal (DNA) barındırmaz ve enfeksiyon riski oluşturmaz.

Diğer seçeneklerin üretim yöntemleri ile karşılaştırılması

Hepatit A, Kuduz ve Salk Polio inaktive; Sabin Polio ve KKK ise canlı atenüe aşılardır.

Hepatit B ve HPV dışındaki yaygın kullanılan viral aşılar genellikle tam virüs partikülü (canlı veya ölü) prensibine dayanır.

Anahtar Kavram

Rekombinan aşı teknolojisi ve Hepatit B (HBsAg) aşısının üretim özellikleri

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 63Soru →

Viral aşıların yapısal özellikleri, üretim teknolojileri ve konakta oluşturdukları immünolojik yanıt mekanizmaları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Hepatit B aşısı, bir DNA virüsü olan HBV'nin laboratuvar ortamında zayıflatılmasıyla elde edilen canlı bir aşıdır ve bu nedenle gebelikte uygulanması kontrendikedir.

Canlı atenüe viral aşılar, antijenlerin hem

MHC-I

hem de

MHC-II

yoluyla sunulmasını sağlayarak hümoral yanıtın yanı sıra güçlü bir sitotoksik T hücre (

CD8+

) yanıtı oluştururlar.

Kızamıkçık (

Rubella

) aşısı, bir DNA virüsü olan etkenin seri pasajlarla atenüe edilmesiyle hazırlanan canlı bir aşıdır.

İnaktive viral aşılar (örneğin Hepatit A), eksojen antijenlerin

MHC-I

yoluyla sunulmasını sağladıkları için canlı aşılara göre daha güçlü bir sitotoksik T hücre yanıtı uyarırlar.

Kuduz aşısı, canlı atenüe bir aşı olduğu için temas sonrası profilakside virüsün nöral dokuya ulaşmasını engellemek amacıyla tek doz olarak uygulanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Canlı atenüe viral aşılar, antijenlerin hem $MHC-I$ hem de $MHC-II$ yoluyla sunulmasını sağlayarak hümoral yanıtın yanı sıra güçlü bir sitotoksik T hücre ( $CD8+$ ) yanıtı oluştururlar.

Cevap

Canlı atenüe viral aşıların hem

MHC-I

hem de

MHC-II

yolaklarını kullanarak güçlü bir hümoral ve sitotoksik bağışıklık oluşturduğu bilgisi doğrudur.

Canlı atenüe aşılar, zayıflatılmış virüsün konak hücrelerini enfekte etmesi ve hücre içinde çoğalması esasına dayanır. Bu süreçte viral proteinler hücre içinde üretildiği için (endojen antijen),

MHC-I

molekülleri aracılığıyla sitotoksik T hücrelerine (

CD8+

) sunulurlar. Aynı zamanda hücre dışına salınan veya parçalanan virüsler, APC'ler tarafından yakalanarak eksojen yolak ile

MHC-II

üzerinden sunulur. Bu durum hem güçlü bir antikor (hümoral) hem de hücresel yanıtın oluşmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

Aşı türlerinin (canlı, inaktive, rekombinant) genel özelliklerini değerlendir.

Canlı aşılar konakta replike olurken, inaktive ve rekombinant aşılar replike olamaz.

Replike olan virüsler hücre içi protein sentezi başlatır.

Antijen sunum mekanizmalarını aşı türleri ile eşleştir.

Hücre içinde sentezlenen (endojen) proteinler

MHC-I

ile

CD8+

hücrelere, dışarıdan alınan (eksojen) antijenler

MHC-II

ile

CD4+

hücrelere sunulur.

Canlı aşılar her iki yolu da kullanırken, inaktive aşılar baskın olarak eksojen yolu kullanır.

Seçeneklerdeki virüs sınıflandırma ve aşı içeriği bilgilerini doğrula.

Hepatit B (rekombinant), Kuduz (inaktive), Kızamıkçık (RNA virüsü) bilgilerine göre yanlışları ele.

TUS sınavında virüslerin nükleik asit tipleri ve aşı üretim yöntemleri temel bilgi basamaklarıdır.

Anahtar Kavram

Canlı aşılar, viral replikasyon sayesinde antijenleri endojen yolak üzerinden

MHC-I

molekülleri ile sunarak güçlü bir sitotoksik T hücre yanıtı oluşturur.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 64Soru →

Viral aşıların yapısal özellikleri, immünolojik etki düzenekleri ve klinik uygulama prensipleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hepatit B aşısı, rekombinant DNA teknolojisi ile maya hücrelerinde (

Saccharomyces

cerevisiae

) sentezlenen saflaştırılmış

HBsAg

partiküllerinden oluşur.

Canlı atenüe viral aşılar (örneğin KKK, suçiçeği), replikasyon yetenekleri nedeniyle gebelikte ve ağır immün yetmezlik durumlarında dissemine enfeksiyon riski taşıdıkları için kontrendikedir.

İnsan Papilloma Virüs (

HPV

) aşısı, virüsün

L1

kapsid proteininden hazırlanan ve viral genom içermeyen virüs benzeri partiküller (

VLP

) yapısındadır.

İnaktive (ölü) viral aşıların (örneğin Hepatit A, Kuduz) immünojenik etkisini artırmak amacıyla genellikle formülasyona adjuvanlar eklenir ve bağışıklığın devamı için rapel dozlar gerekir.

İnaktive viral aşılar, canlı atenüe aşılara kıyasla

MHC

Sınıf

I

yolunu daha etkin kullanarak daha güçlü ve kalıcı bir sitotoksik T hücre (

CD8^+

) yanıtı oluştururlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İnaktive viral aşılar, canlı atenüe aşılara kıyasla $MHC$ Sınıf $I$ yolunu daha etkin kullanarak daha güçlü ve kalıcı bir sitotoksik T hücre ( $CD8^+$ ) yanıtı oluştururlar.

Cevap

İnaktive viral aşıların canlı aşılara göre daha güçlü bir sitotoksik T hücre yanıtı oluşturduğu ifadesi yanlıştır; çünkü bu yanıt için endojen antijen sunumu (

MHC

Sınıf

I

) gereklidir ve bu özellik canlı aşılara özgüdür.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır çünkü inaktive viral aşılar vücutta çoğalamazlar. Hücre dışından alınan (eksojen) antijenler olarak kabul edilirler ve

MHC

Sınıf

II

molekülleri ile sunularak temel olarak

CD4^+

T yardımcı hücrelerini ve takiben antikor yanıtını (hümoral bağışıklık) uyarırlar. Güçlü ve kalıcı bir sitotoksik T hücre (

CD8^+

) yanıtı için antijenin hücre içinde sentezlenmesi ve

MHC

Sınıf

I

üzerinden sunulması gerekir ki bu durum canlı atenüe aşılara özgüdür.

Adım Adım Çözüm

Aşı türlerini ve üretim teknolojilerini değerlendirin.

Hepatit B (rekombinant), KKK/Suçiçeği (canlı), HPV (VLP), Hepatit A/Kuduz (inaktive) aşılarının tanımları doğrudur.

Seçeneklerdeki aşı sınıflandırmalarının doğruluğunu teyit etmek.

Antijen sunum yollarını (processing) analiz edin.

Canlı aşılar endojen (MHC-I), inaktive aşılar eksojen (MHC-II) yolu kullanır.

Hangi aşı tipinin hangi T hücre grubunu (

CD4^+

CD8^+

) uyardığını belirlemek.

Hücresel ve hümoral bağışıklık farklarını karşılaştırın.

İnaktive aşıların CD8+ sitotoksik T hücre yanıtını canlı aşılardan daha iyi uyardığı bilgisi immunolojik gerçeklerle çelişmektedir.

Soru kökünde istenen yanlış ifadeyi saptamak.

Anahtar Kavram

Viral aşıların immünobiyolojisi: Canlı atenüe aşılar doğal enfeksiyonu taklit ederek endojen yol (

MHC

I

) ile güçlü hücresel bağışıklık sağlarken, inaktive/subunit aşılar eksojen yol (

MHC

II

) ile temel olarak hümoral bağışıklık sağlarlar.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 65Soru →

Viral aşıların üretim teknolojisi, antijenin antijen sunan hücre (APC) tarafından işlenme yolağını ve buna bağlı olarak tetiklenen $T$ lenfosit yanıtının niteliğini belirler.

Bir hastada profesyonel APC'lerin sitozolündeki peptidleri endoplazmik retikulum lümenine taşımaktan sorumlu olan 'Transporter associated with Antigen Processing' (TAP) kompleksinin fonksiyonel kaybına yol açan genetik bir mutasyon saptanmıştır. Bu mutasyon varlığında, aşağıdaki viral aşılardan hangisinin uygulanmasıyla elde edilecek antijene özgü sitotoksik $T$ lenfosit ( $CD8^+$ ) aktivasyonu en belirgin düzeyde sekteye uğrar?

İnaktive hepatit A aşısı

Rekombinant hepatit B (HBsAg) aşısı

Canlı atenüe kabakulak aşısı

Human Papillomavirus (HPV) tip 16/18 VLP aşısı

İnaktive poliovirüs (Salk) aşısı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Canlı atenüe kabakulak aşısı

Cevap

Canlı atenüe kabakulak aşısı

Canlı atenüe aşılar (örneğin kabakulak aşısı), konak hücresine girip replike oldukları için antijenik proteinleri sitozolde sentezlenir. Bu proteinler proteozomal yıkıma uğradıktan sonra, MHC sınıf I moleküllerine yüklenebilmek için TAP kompleksi aracılığıyla endoplazmik retikuluma taşınmak zorundadır. TAP defekti, bu endojen yolağın işlemesini ve dolayısıyla

CD8^+

sitotoksik T hücresi aktivasyonunu doğrudan ve en ağır şekilde engeller.

Adım Adım Çözüm

Seçeneklerde sunulan aşıların biyolojik tiplerini ve replikasyon yeteneklerini belirlemek.

Kabakulak aşısı canlı atenüe (replike olan); Hepatit A, Salk ve HPV aşıları inaktive/subunit (replike olmayan); Hepatit B ise rekombinant (replike olmayan) yapıdadır.

Aşının canlı veya inaktive olması, antijenin APC içinde 'endojen' mi yoksa 'eksojen' mi işleneceğini belirler.

TAP (Transporter associated with Antigen Processing) protein kompleksinin hücresel görevini hatırlamak.

TAP, sitozolde proteozomlar tarafından parçalanan endojen protein peptidlerini MHC sınıf I molekülleriyle birleşmek üzere endoplazmik retikulum (ER) lümenine taşır.

CD8^+

sitotoksik T hücrelerini uyarmak için antijenin MHC sınıf I üzerinde sunulması şarttır.

Aşı tipi ile immün yolak arasındaki bağlantıyı kurmak.

Canlı aşılar konak hücresinde replike olduklarından proteinleri sitozolde sentezlenir (endojen antijen). Bu süreç, sitozolden ER'ye peptid transportu için TAP'a bağımlıdır.

Replike olmayan aşılar (inaktive/subunit) fagositoz yoluyla dışarıdan alınır (eksojen) ve TAP-bağımsız olan MHC sınıf II yolağını kullanır.

TAP defektinin klinik sonucunu aşı bağlamında analiz etmek.

TAP fonksiyonu yoksa, canlı aşıların (örn. kabakulak) ürettiği antijenler MHC sınıf I ile sunulamaz ve bu aşılara özgü güçlü

CD8^+

yanıtı gelişemez.

Canlı aşıların en karakteristik immünolojik avantajı olan endojen yolak aktivasyonu, TAP'ın yokluğunda tamamen tıkanır.

Anahtar Kavram

Canlı atenüe viral aşılar, hücre içi replikasyon sayesinde endojen antijen sunum yolağını (MHC-I/TAP/CD8+) tetiklerken; inaktive aşılar eksojen yolak (MHC-II/CD4+) üzerinden etki gösterir.

Alternatif Yöntem

İmmünolojik yolağı hızlıca hatırlamak için 'Canlı-İç-Bir-Sekiz' (Canlı aşı-Hücre içi replikasyon-MHC I-

CD8^+

) ve 'İnaktive-Dış-İki-Dört' (İnaktive aşı-Hücre dışı alım-MHC II-

CD4^+

) kodlaması kullanılabilir.

Tahmini Süre:2m 0s

ÖncekiSayfa 4 / 4

Viral Aşılar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem