Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorKüresel İklim Değişimi ve Doğal Sistemlere Etkileri

Küresel iklim değişiminin doğal sistemler üzerindeki etkileri ve bu süreçlerdeki geri besleme mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki iklim değişikliği süreçlerini, doğal sistemdeki karbon veya enerji döngüsü karşılıklarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Yüksek enlemlerdeki tundra topraklarının (permafrost) çözünerek organik maddelerin mikrobiyal yollarla ayrışmasıLitosferdeki karbon depolarının atmosfere sera gazı (CH4CH_4 ve CO2CO_2) olarak salınmasıyla sonuçlanan pozitif geri besleme
  • Sıcaklık artışına bağlı olarak atmosferdeki su buharı miktarının artması ve bu durumun sera etkisini derinleştirmesiAtmosferik nem artışının sera etkisini doğrudan artırdığı ve iklim hassasiyetini yükselten pozitif geri besleme
  • Okyanusların ısınması ve asitlenmesi nedeniyle kalsiyum karbonat kabuklu organizmaların zarar görmesi ve karbon emiliminin azalmasıHidrosfer kaynaklı karbon yutağı kapasitesinin zayıflamasıyla sonuçlanan pozitif geri besleme
  • Yüksek sıcaklıkların bitkisel terlemeyi artırarak bulutluluğu teşvik etmesi ve bu bulutların gelen güneş radyasyonunu geri yansıtmasıAtmosferin enerji dengesinde güneş radyasyonunun geri yansıtılmasını (albedo) artırarak sıcaklık artışını baskılayan negatif geri besleme

Cevap

Sol sütundaki tundra topraklarının çözünmesi süreci litosferdeki karbon depolarının salınımıyla; su buharı artışı atmosferik nem artışının sera etkisini artırmasıyla; okyanus asitlenmesi hidrosfer kaynaklı karbon yutağı kapasitesinin zayıflamasıyla; terleme sonucu bulutluluk artışı ise albedoyu artırarak sıcaklığı baskılayan negatif geri beslemeyle eşleşir.
Doğru eşleştirmeler, küresel iklim değişiminin farklı doğal sistemlerde (litosfer, hidrosfer, atmosfer ve biyosfer) tetiklediği pozitif ve negatif geri besleme mekanizmalarının fiziksel ve kimyasal süreçlerine dayanmaktadır. Tundra topraklarının çözülmesi litosferden karbon salınımına; su buharı artışı atmosferik sera etkisine; okyanus asitlenmesi hidrosfer kaynaklı karbon yutağı kapasitesinin zayıflamasına; bulutluluk artışı ise albedoyu artırarak negatif geri beslemeye karşılık gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Tundra topraklarının (permafrost) çözünmesiyle başlayan süreci analiz etmek.
Tundra topraklarının çözülmesiyle organik maddelerin ayrıştığı ve litosferde depolanan karbonun metan (CH4CH_4) ve karbondioksit (CO2CO_2) olarak salındığı görülür.
Bu süreç litosfer kaynaklı karbon depolarının atmosfere salınarak sera etkisini artıran pozitif bir geri beslemedir.
2
Atmosferik su buharı miktarındaki artışın sera etkisine olan etkisini incelemek.
Sıcaklık artışının buharlaşmayı artırdığı, artan su buharının ise sera etkisini derinleştirerek sıcaklıkları daha da yükselttiği belirlenir.
Su buharı en etkin sera gazlarından biridir ve bu döngü nem artışına bağlı doğrudan bir pozitif geri beslemedir.
3
Okyanuslardaki ısınma ve asitlenmenin karbon emilimine etkisini değerlendirmek.
Okyanus sularının ısınmasının gaz çözünürlüğünü azaltması ve kalsiyum karbonat kabuklu canlıların zarar görmesiyle karbon yutağı işlevinin zayıfladığı saptanır.
Okyanuslar hidrosferin bir parçasıdır ve karbon yutağı kapasitelerinin azalması atmosfere daha fazla karbon birikmesine yol açan pozitif bir geri besleme mekanizmasıdır.
4
Bitkisel terleme ve bulutluluk oluşumu arasındaki ilişkiyi ve bunun enerji dengesine etkisini analiz etmek.
Sıcaklıkla artan terlemenin bulutluluğu artırdığı, bulutların ise albedoyu yükselterek yeryüzünün fazla ısınmasını engellediği görülür.
Bulutların güneş radyasyonunu yansıtarak sıcaklık artışını sınırlandırması, atmosferik enerji dengesinde sıcaklığı azaltıcı yönlü negatif bir geri beslemedir.

Anahtar Kavram

Küresel iklim değişiminin doğal sistemler üzerindeki etkileri ve pozitif/negatif geri besleme mekanizmaları
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Küresel İklim Değişimi ve Doğal Sistemlere Etkileri

Bu konudan daha fazla soru