Soru

Zorluk: KolayÇok Basamaklı (Mekanizmalı) Tepkimelerde Hız

İki basamakta gerçekleşen bir tepkimenin basamakları aşağıda verilmiştir:

I. Basamak (Yavas¸): A(k)+B(g)C(g)\text{I. Basamak (Yavaş): } A(k) + B(g) \rightarrow C(g)
II. Basamak (Hızlı): C(g)+D(s)E(g)\text{II. Basamak (Hızlı): } C(g) + D(s) \rightarrow E(g)

Buna göre, bu tepkimenin h��z bağıntısı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    r=k[A][B]r = k \cdot [A][B]
  2. B
    r=k[B][D]r = k \cdot [B][D]
  3. r=k[B]r = k \cdot [B]Cevap
  4. D
    r=k[A][B][D]r = k \cdot [A][B][D]
  5. E
    r=k[C][D]r = k \cdot [C][D]

Cevap

Tepkime hız bağıntısı r=k[B]r = k \cdot [B] şeklindedir.
Mekanizmalı tepkimelerde reaksiyon hızı yavaş basamağa göre belirlenir. Yavaş basamak olan I. Basamakta girenlerde katı halde A(k)A(k) ve gaz halinde B(g)B(g) bulunmaktadır. Katılar hız bağıntısına yazılmayacağından, hız bağıntısı sadece B(g)B(g) derişimine bağlı olur ve r=k[B]r = k \cdot [B] şeklinde yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
Tepkime hızını belirleyen basamağın belirlenmesi.
Çok basamaklı tepkimelerde hız bağıntısı en yavaş gerçekleşen basamağa (I. Basamak) göre yazılır.
Tepkimenin hızı, en yavaş olan basamağın hızı ile sınırlıdır.
2
Yavaş basamaktaki maddelerin fiziksel hallerinin kontrol edilmesi ve hız bağıntısının yazılması.
Yavaş basamakta yer alan A(k)A(k) katı fazda olduğu için hız bağıntısında yer almaz. Gaz fazındaki B(g)B(g) ise hız bağıntısına yazılır. Böylece hız bağıntısı r=k[B]r = k \cdot [B] olarak elde edilir.
Hız bağıntısına sadece gazlar ve suda çözünmüş (suda) maddeler yazılır; katı ve saf sıvılar yazılmaz.

Anahtar Kavram

Çok basamaklı tepkimelerde hız bağıntısının yavaş basamağa göre ve fiziksel hallere dikkat edilerek yazılması.
Bu soruyu puanla