Aşağıda sol sütunda verilen günlük yaşam durumlarını, sağ sütunda verilen edimsel koşullanma kavramlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.
- Migren ağrısı başlayan bir kişinin, karanlık ve sessiz bir odada dinlendiğinde ağrısının hafifledi��ini fark etmesi ve sonraki ağrılarında doğrudan karanlık odaya geçmesi.Olumsuz pekiştirme
- Derste sürekli arkadaşlarıyla konuşarak düzeni bozan bir öğrenciye, öğretmeninin herkesin önünde kızması sonucunda öğrencinin derste konuşma davranışının azalması.I. Tip ceza
- Oyuncağını arkadaşıyla paylaşmayan bir çocuğun, annesi tarafından oyuncağına geçici süreyle el konulması ve bunun ardından oyuncağı paylaşmama davranışının azalması.II. Tip ceza
- Barınaktan sahiplendiği köpeğe 'otur' komutunu öğreten bir hayvanseverin, köpek her oturduğunda ona ödül maması vermesi ve köpeğin bu komuta uyma sıklığının artması.Olumlu pekiştirme
Cevap
Migren ağrısından kurtulmak için karanlık odaya geçilmesi olumsuz pekiştirmeyle; öğretmenin kızması sonucu konuşma davranışının azalması I. tip cezayla; oyuncağa el konulması sonucu paylaşmama davranışının azalması II. tip cezayla; köpek her oturduğunda mama verilmesiyle oturma davranışının artması ise olumlu pekiştirmeyle eşleşmektedir.
Eşleştirmelerin doğruluğu, davranışın sıklığındaki artış/azalış yönü ve ortama eklenen/çıkarılan uyarıcıların niteliğine göre belirlenir. Karanlık odaya gitme davranışı migren ağrısından kurtulmayı sağladığı için artmıştır (olumsuz pekiştirme). Öğretmenin kızması konuşma davranışını ortama itici uyarıcı sokarak azaltmıştır (I. tip ceza). Oyuncağa el konulması paylaşmama davranışını ortamdan çekici uyarıcıyı çıkararak azaltmıştır (II. tip ceza). Mamayla ödüllendirme oturma davranışını ortama çekici uyarıcı sokarak artırmıştır (olumlu pekiştirme).
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Edimsel Koşullanmada Pekiştirme ve Ceza İlkeleri