Nemli ortamda yaşayan odunsu bir dikotil (çift çenekli) bitkinin yaprak enine kesitinde ye… — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi)

Nemli ortamda yaşayan odunsu bir dikotil (çift çenekli) bitkinin yaprak enine kesitinde yer alan bazı anatomik yapılar şematize edilmiştir. Şemada üst epidermis tarafındaki palizat parankiması $I$ , onun altındaki boşluklu sünger parankiması $II$ , yaprak iletim demetinin üst kısmında yer alan ksilem $III$ , alt kısmında yer alan floem $IV$ ve alt epidermiste konumlanmış stoma bekçi hücreleri ise $V$ ile gösterilmiştir.

Buna göre, numaralandırılmış bu anatomik yapılar ve bu yapılarda gerçekleşen fizyolojik süreçlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A
$I$ numaralı yapıdaki kloroplastlarda fotofosforilasyonla üretilen $ATP$ molekülleri, $IV$ numaralı yapıda organik maddelerin taşınması sırasında aktif taşıma yapan arkadaş hücrelerinin enerji ihtiyacını karşılamak üzere hücre dışına aktarılarak kullanılır.
B
$V$ numaralı yapıda, bekçi hücrelerinde su miktarının azalması ve hücre içi turgor basıncının düşmesi, çeper kalınlığının her yerde aynı olmaması nedeniyle stoma açıklığının genişlemesine ve stomanın açılmasına neden olur.
C
$III$ numaralı yapı boyunca suyun yerçekimine zıt yönde taşınması sürecinde, bu yapıyı oluşturan hücreler tarafından aktif taşıma yapılarak yüksek miktarda hücresel $ATP$ harcanır.
$II$ numaralı yapıyı oluşturan hücrelerin aralarında geniş boşluklar bulunması yaprak içi gaz difüzyonunu kolaylaştırırken, bu boşluklardaki su buharı kısmi basıncı, terlemenin gerçekleşebilmesi için $V$ numaralı yapının açık olduğu zamanlarda dış ortama göre daha yüksektir.Cevap
E
$V$ numaralı yapının asimetrik olarak açılıp kapanmasını sağlayan yönelme hareketi, ışık uyarısına bağlı olarak oksin hormonunun stoma hücrelerinin ışık alan tarafında daha fazla birikmesiyle gerçekleşen bir tropizma hareketidir.

Cevap

Sünger parankiması hücrelerinin aralarında geniş boşluklar bulunması yaprak içi gaz difüzyonunu kolaylaştırırken, bu boşluklardaki su buharı kısmi basıncı, terlemenin gerçekleşebilmesi için stoma bekçi hücrelerinin açık olduğu zamanlarda dış ortama göre daha yüksektir.

Doğru olan ifade, sünger parankiması hücreleri arasındaki boşluklarda bulunan su buharı kısmi basıncının, stomaların açık olduğu durumlarda dış ortama (atmosfere) kıyasla daha yüksek olduğunu belirten ifadedir. Yaprak içindeki hücreler arası boşluklar nem bakımından neredeyse tamamen doygundur. Suyun yapraktan dışarıya difüzyonu (terleme), bu kısmi basınç farkından (su buharı potansiyeli farkından) kaynaklanan pasif bir süreçtir.

Adım Adım Çözüm

Yaprak enine kesitinde numaralandırılmış anatomik yapıları tanımlama.

I

palizat parankiması,

II

sünger parankiması,

III

ksilem (odun borusu),

IV

floem (soymuk borusu) ve

V

stoma bekçi hücreleri olarak belirlenir. Yaprak iletim demetlerinde ksilemin üstte, floemin ise altta yer aldığı anatomik bilgisi doğrulanır.

Sorunun çözümünde kullanılacak yapıların anatomik konumlarını ve kimliklerini netleştirmek için.

Seçeneklerdeki fizyolojik süreçleri ve anatomik ilişkileri tek tek analiz etme.

Fotofosforilasyonla üretilen

ATP

’nin kloroplast dışına çıkamayacağı (

I

IV

ilişkisi), stoma açılmasının turgor basıncı artışıyla olduğu (

V

), ksilemdeki iletimin cansız hücrelerde gerçekleştiği ve

ATP

harcanmadığı (

III

), stoma hareketlerinin tropizma değil nasti olduğu (

V

ve oksin ilişkisi) belirlenir.

Misyonu olan yanlış kavramları elemek ve doğru seçeneği bilimsel olarak doğrulamak için.

Doğru olan seçeneğin fiziksel ve biyolojik temellerini doğrulama.

Terlemenin (transpirasyon) gerçekleşmesi, su buharının yaprak içi hücreler arası boşluklardan (sünger parankiması -

II

) stoma açıklığı (

V

) yoluyla daha düşük nem oranına sahip dış atmosfere doğru difüzyonu ile olur. Bu durum, yaprak içi boşluklardaki su buharı kısmi basıncının dış ortama göre yüksek olmasını gerektirir.

Doğru cevabın bilimsel gerekçesini ortaya koymak için.

Anahtar Kavram

Yaprak anatomik tabakalarının yapısı, iletim demetlerinin konumlanışı ve stoma/terleme mekanizmalarıyla ilişkisi.

Tahmini Süre:3m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru