Bitki Biyolojisi

Bitkilerde su ve minerallerin topraktan alınarak yapraklara kadar taşınması sürecinde farklı fiziksel kuvvetler ve biyolojik mekanizmalar rol oynar. Aşağıda verilen taşınma mekanizmalarını, bu mekanizmaların temel özelliklerini ifade eden açıklamalarla eşleştiriniz.

Bitkilerde topraktan alınan su ve minerallerin ksilem (odun boruları) içerisinde, yer çekimine zıt yönde taşınması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir monokotil (tek çenekli) bitki tohumunun dormansiden (uyku hali) çıkarak çimlenmeye başlaması sürecinde embriyo ve çevre dokularda gerçekleşen bazı fizyolojik olaylar aşağıda verilmiştir:

I. Embriyonun aktifleşerek salgıladığı giberellin hormonunun aleuron tabakasındaki $\alpha$-amilaz sentezini kontrol eden genleri aktif hale getirmesi
II. Tohumun osmotik basınç farkıyla ortamdan su alması (imbibisyon) sonucu tohum kabuğunun çatlaması ve hücrelerin hidrasyona uğraması
III. Endosperdeki depo nişastanın hidroliz edilmesiyle oluşan glikoz monomerlerinin embriyoya taşınması
IV. Aleuron tabakasında sentezlenen $\alpha$-amilaz enziminin endosperme salgılanarak buradaki depo nişastayı maltoz ve dekstrine parçalaması
V. Embriyo hücrelerinde hızlanan hücresel solunumla üretilen ATP'nin ve artan turgor basıncının etkisiyle mitoz bölünmelerin başlaması ve radikulanın (kökçük) dışarı çıkması

Bu olayların çimlenme sürecinde gerçekleşme sırasını ilk olaydan son olaya doğru sıralayınız.

Uygun çevre koşullarının sağlandığı bir ortamda çimlenmeye başlayan bir tohumda, embriyonik kök ve gövdenin gelişip ilk yapraklar toprak üstüne çıkana kadar geçen süreçte gerçekleşen değişimlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bitkilerde dış çevreyle gaz alışverişi ve su iletimini/atılımını sağlayan epidermis türevleri (stoma, hidatot) ile peridermis üzerinde bulunan lentisellerin (kovucuklar) yapısal ve fizyolojik özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Çok yıllık odunsu bir dikotil (çift çenekli) bitkinin gövdesinde sekonder b��yüme sürecinde meydana gelen aşağıdaki anatomik tabakaları, gövdenin en dışından en iç kısmına (merkeze) doğru sıralayınız.

Bir araştırmacı, kritik karanlık süresi $10\text{ saat}$ olan bir kısa gün bitkisi (KGB) ile bir uzun gün bitkisi (UGB) üzerinde aşağıdaki fotoperiyot deneylerini gerçekleştirmiştir:

* 1. Deney Grubu: $8\text{ saat}$ ışık, $16\text{ saat}$ karanlık (Karanlık periyot kesintisiz).
* 2. Deney Grubu: $8\text{ saat}$ ışık, $16\text{ saat}$ karanlık (Karanlık periyodun 8. saatinde $1\text{ dakikalık}$ kırmızı ışık ($R$) flaşı uygulanmıştır).
* 3. Deney Grubu: $8\text{ saat}$ ışık, $16\text{ saat}$ karanlık (Karanlık periyodun 8. saatinde $1\text{ dakikalık}$ kırmızı ışık ($R$) flaşının hemen ardından $1\text{ dakikalık}$ kızılötesi ışık ($FR$) flaşı uygulanmıştır).

Bu deneylerin sonuçları ve bitkilerde gerçekleşen fizyolojik süreçlerle ilgili,

I. 2. deney grubunda, kırmızı ışık flaşı aktif form olan $P_{fr}$ fitokromunun pasif form olan $P_r$ formuna hızlıca dönüşmesini sağlayarak kısa gün bitkisinde çiçeklenmeyi uyarır, uzun gün bitkisinde ise çiçeklenmeyi engeller.
II. 3. deney grubunda, kızılötesi ($FR$) ışık flaşı, kırmızı ışık flaşının etkisini ortadan kaldırarak aktif fitokrom ($P_{fr}$) oranını düşürür ve karanlık periyodun bitki tarafından 'kesintisiz' algılanmasını sağlar.
III. Fotoperiyodik uyarının yapraklardaki fitokromlar tarafından algılanıp florigen sinyali (FT proteinleri) şeklinde soymuk boruları (floem) vasıtasıyla çiçek meristemine taşınması, bu hormonun hedef dokulardaki spesifik reseptörlere bağlanmasıyla çiçeklenmeyi başlatır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Nemli ortamda yaşayan odunsu bir dikotil (çift çenekli) bitkinin yaprak enine kesitinde yer alan bazı anatomik yapılar şematize edilmiştir. Şemada üst epidermis tarafındaki palizat parankiması $I$, onun altındaki boşluklu sünger parankiması $II$, yaprak iletim demetinin üst kısmında yer alan ksilem $III$, alt kısmında yer alan floem $IV$ ve alt epidermiste konumlanmış stoma bekçi hücreleri ise $V$ ile gösterilmiştir.

Buna göre, numaralandırılmış bu anatomik yapılar ve bu yapılarda gerçekleşen fizyolojik süreçlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Diploid kromozom sayısı $2n = 32$ olan kapalı tohumlu bir bitkinin üreme organlarında gerçekleşen gametogenez ve döllenme süreçlerindeki bazı hücre/çekirdek yapıları ile bu yapıların özellikleri aşağıda karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, soldaki hücre/çekirdek yapıları ile sağdaki özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Bitkilerde su ve minerallerin kökten yapraklara doğru taşınmasında görev alan fiziksel ve fizyolojik mekanizmalar ile bu mekanizmaların açıklamalarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Bitkilerde fotosentez ürünlerinin üretildiği yaprak gibi organlardan (kaynak), kök veya meyve gibi tüketildiği ya da depolandığı organlara (havuz) taşınması, Basınç-Akış Teorisi ile açıklanır. Aşağıdaki şemada bu taşıma mekanizmasında rol oynayan yapılar ve gerçekleşen fizyolojik süreçler gösterilmiştir.

Buna göre, basınç-akış mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi do��rudur?

Bitkilerde fotosentez ürünlerinin taşınmasını açıklayan basınç-akış teorisine göre, kaynak hücreden havuz hücreye doğru gerçekleşen organik madde iletim sürecinde gözlenen a��ağıdaki olayları ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Tohum dormansisinin (uyku hali) kırılması ve ardından gerçekleşen çimlenme süreci, içsel (hormonal) ve dışsal (çevresel) faktörlerin koordineli çalışmasıyla kontrol edilen karmaşık bir fizyolojik döngüdür.

Bu süreçte gerçekleşen olaylarla ilgili,

I. Tohumun su alarak şişmesi (imbibisyon), embriyodan salgılanan giberellin hormonunun etkisiyle çeper gevşemesi sonucu gerçekleşen aktif bir taşıma olayıdır.
II. Çimlenme başlangıcında tohumun kuru ağırlığındaki azalmanın temel nedeni, endospermdeki nişastanın monomerlerine hidroliz edilmesi değil; hidroliz ürünlerinin hücresel solunumda katabolik olarak yıkılarak karbondioksit ($CO_2$) halinde tohumdan uzaklaştırılmasıdır.
III. Aleuron tabakasında giberellin hormonu uyarısıyla hidroliz enzimlerinin sentezlenmesi sürecinde ATP enerjisi harcanırken, bu enzimlerin endospermdeki nişastayı glikoza dönüştürmesi (hidroliz) reaksiyonlarında ATP harcanmaz.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Bitkisel dokular, bu dokuları oluşturan hücre tipleri ve bu yapıların işleyiş özellikleri ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir bitki fizyolojisi laboratuvarında gerçekleştirilen deneyde, bir bitki türünün $24$ saatlik periyotlarda $10$ saat ışık ve $14$ saat kesintisiz karanlıkta bırakıldığında çiçeklendiği gözlenmiştir. Ancak aynı bitki türünde, $14$ saatlik karanlık periyodun ortasında kısa süreli bir kırmızı ışık flaşı verildiğinde çiçeklenmenin gerçekleşmediği saptanmıştır. Bu deneyin devamında, kırmızı ışık flaşının hemen ardından uzak kırmızı ışık flaşı uygulandığında ise bitkinin tekrar çiçeklendiği görülmüştür.

Buna göre, bu bitki türü ve çiçeklenme mekanizmasıyla ilgili;

I. Kritik karanlık süresinden daha uzun süreli, kesintisiz gece periyoduna ihtiyaç duyan bir kısa gün bitkisidir.
II. Karanlık periyodun kırmızı ışık flaşı ile bölünmesi, bitki hücrelerindeki fitokrom dengesini çiçeklenmeyi baskılayan aktif form ($P_{fr}$) lehine değiştirmiştir.
III. Fotoperiyodik tepkinin oluşmasında, karanlık periyoduna yapılan en son ışık flaşının dalga boyu belirleyici olmuştur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Bitkilerde çiçeklenmenin kontrol edilmesinde gün uzunluğuna bağlı olarak verilen fizyolojik tepkiler fotoperiyodizm olarak adlandırılır. Bir bitkinin fotoperiyodik uyaranı (ışık/karanlık süresi) algılamasından itibaren çiçek açmasına kadar geçen süreçte meydana gelen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Bitkilerde fotoperiyodizm üzerine yapılan bir çalışmada, kritik karanlık süresinin $12$ saat olduğu bir ortamda X ve Y bitki türlerinin çiçeklenme durumları incelenmiştir. Deneyde uygulanan ışıklandırma periyotları aşağıda verilmiştir:

* 1. Durum: $10$ saat ışık / $14$ saat kesintisiz karanlık
* 2. Durum: $14$ saat ışık / $10$ saat kesintisiz karanlık
* 3. Durum: $10$ saat ışık / $14$ saat karanlık (Karanlık periyodun tam ortasında kısa süreli kırmızı ışık flaşı uygulanmıştır.)

X bitkisinin bir kısa gün bitkisi, Y bitkisinin ise bir uzun gün bitkisi olduğu bilindiğine göre;

I. 1. durumda X bitkisinin çiçeklenmesi beklenirken, Y bitkisinin çiçeklenmesi beklenmez.
II. 2. durumda Y bitkisi, kritik karanlık süresinden daha kısa süre karanlığa maruz kaldığı için çiçeklenir.
III. 3. durumda uygulanan ışık flaşı, kesintisiz karanlık süresini bozduğu için X bitkisinin çiçeklenmesini sağlar.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Çiçekli bir bitkinin dişi organında gerçekleşen megasporogenez ve embriyo kesesi oluşumu sürecinde gözlenen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Çiçekli bir bitkide erkek ve dişi gametofitlerin oluşum süreçleri (mikrosporogenez ve megasporogenez) incelendiğinde, gerçekleşen olaylar ve oluşan yapılarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Çiçekli bitkilerde gamet oluşumu ve döllenme süreçlerinde görev alan bazı yapılar ile bu yapıların temel özellikleri aşağıda verilmiştir. Bu yapıları ilgili oldukları özelliklerle eşleştiriniz.