Soru

Zorluk: OrtaBirinci TBMM'nin Açılması ve Ayaklanmalar

Millî Mücadele Dönemi'nde Birinci TBMM'ye karşı çıkan ayaklanmaların genel nitelikleri ile bu ayaklanmaların somut örnekleri aşağıda verilmiştir. Sol sütundaki ayaklanma özelliklerini, sağ sütundaki uygun isyan örnekleriyle eşleştiriniz.

  • İstanbul Hükümeti'nin doğrudan organize ettiği ve Hilafet makamının gücünü kullanmayı amaçlayan ayaklanmalarAnzavur Ahmet ve Kuva-yi İnzibatiye Ayaklanmaları
  • İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri'nin ortaklaşa yürüttüğü propagandalar ve kışkırtmalar sonucu Anadolu'da çıkan yerel ayaklanmalarBolu, Düzce, Yozgat ve Konya Ayaklanmaları
  • Başlangıçta Millî Mücadele yanlısı olup düzenli ordunun kurulması kararına karşı çıkarak merkezi otoriteye isyan edenlerin ayaklanmalarıÇerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe Ayaklanmaları
  • İtilaf Devletleri'nin desteğiyle Anadolu topraklarında bağımsız devletler kurmayı amaçlayan gayrimüslim unsurların ayaklanmalarıPontus Rum ve Ermeni Ayaklanmaları

Cevap

Sol sütundaki İstanbul Hükümeti'nin doğrudan organize ettiği ayaklanmalar sağ sütundaki Anzavur Ahmet ve Kuva-yi İnzibatiye Ayaklanmaları ile; İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri'nin ortak kışkırtmasıyla çıkan yerel ayaklanmalar Bolu, Düzce, Yozgat ve Konya Ayaklanmaları ile; düzenli orduya katılmayı reddeden eski Kuva-yi Milliyecilerin ayaklanmaları Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe Ayaklanmaları ile; bağımsız devlet kurmayı amaçlayan gayrimüslim ayaklanmaları ise Pontus Rum ve Ermeni Ayaklanmaları ile eşleşir.
Birinci TBMM'ye karşı çıkan ayaklanmaların nitelikleri ve örnekleri doğru eşleştirildiğinde; İstanbul Hükümeti'nin doğrudan çıkardığı isyanlar Anzavur Ahmet ve Kuva-yi İnzibatiye ile; ortaklaşa çıkarılan yerel isyanlar Bolu, Düzce, Yozgat ve Konya isyanları ile; eski Kuva-yi Milliyecilerin çıkardığı isyanlar Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe ile; azınlık isyanları ise Pontus ve Ermeni isyanları ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
İstanbul Hükümeti'nin doğrudan organize ettiği ayaklanmayı belirlemek.
Anzavur Ahmet ve Kuva-yi İnzibatiye (Hilafet Ordusu) isyanlarının doğrudan İstanbul Hükümeti tarafından TBMM'yi etkisiz kılmak amacıyla çıkarıldığı tespit edilir.
Bu ayaklanmalar doğrudan İstanbul Hükümeti tarafından planlanmış, finanse edilmiş ve askeri güç olarak kullanılmıştır.
2
İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletleri'nin ortaklaşa kışkırttığı yerel ayaklanmaları tespit etmek.
Bolu, Düzce, Yozgat ve Konya isyanlarının, işgalci güçlerin desteği ve İstanbul Hükümeti'nin kışkırtmalarıyla çıkan yerel ayaklanmalar olduğu belirlenir.
Halkın dini ve saltanata bağlılık duyguları istismar edilerek TBMM otoritesi bu bölgelerde sarsılmak istenmiştir.
3
Eski Kuva-yi Milliye şeflerinin çıkardığı ayaklanmaları gruplandırmak.
Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe'nin, kurulmakta olan düzenli ordunun komutası altına girmeyi reddederek isyan ettikleri saptanır.
Merkeziyetçi devlet ve ordu yapısının kurulması sürecinde kişisel nüfuz ve bağımsız hareket etme arzuları isyana yol açmıştır.
4
Azınlıkların bağımsızlık amaçlı çıkardığı isyanları belirlemek.
Pontus Rum ve Doğu Anadolu Ermeni isyanlarının kendi devletlerini kurmayı amaçlayan azınlık isyanları olduğu anlaşılır.
Mondros Mütarekesi'nin işgal maddelerine ortam hazırlamak ve Wilson İlkeleri doğrultusunda çoğunluk oluşturduklarını iddia ederek bağımsızlık elde etmek istemişlerdir.

Anahtar Kavram

Birinci TBMM Dönemi Ayaklanmaları ve Sınıflandırılması
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla