Birinci TBMM, açılışından kısa süre sonra saltanat ve hilafet yanlısı çevrelerin, İstanbul Hükümeti’nin ve İtilaf Devletleri’nin kışkırtmalarıyla başlayan iç ayaklanmalarla karşı karşıya kalmıştır. TBMM bu ayaklanmaları bastırmak amacıyla Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nu yürürlüğe koymuş, İstiklal Mahkemelerini kurmuş; diğer yandan da Şeyhülislam Dürrizade Abdullah Efendi’nin Milli Mücadele karşıtı fetvasına karşı Ankara Müftüsü Rıfat Efendi ve Anadolu’daki çok sayıda müftünün imzasıyla karşı fetvalar yayımlatmıştır.
Buna göre Birinci TBMM'nin iç ayaklanmalara karşı yürüttüğü mücadele stratejisi ve bu süreçteki hukuki-siyasi yapısıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- ATBMM, meclisin üstünlüğü ilkesini korurken saltanat ve hilafet yanlısı kitleleri dışlamamak amacıyla karşı fetva gibi dini meşruiyet araçlarını kullanmıştır.
- Bİstiklal Mahkemelerinin kurulması ve üyelerinin mebuslardan seçilmesi, olağanüstü koşullarda yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin meclis bünyesinde birleştirildiğini gösterir.
- Ayaklanmaları bastırma sürecinde meclisin otoritesini korumak amacıyla laiklik ilkesini anayasal bir kural haline getirmiş ve dini argümanları tamamen dışlamıştır.Cevap
- DHıyanet-i Vataniye Kanunu, İstanbul Hükümeti'nin işgalcilerle iş birliğini ve TBMM'nin meşruiyetini hedef alan eylemleri vatan hainliği kapsamında cezalandırmayı amaçlamıştır.
- EMücadele sürecinde dini ve hukuki önlemlerin eş zamanl�� alınması, meclisin hem geleneksel toplumsal değerleri hem de yeni kurulan siyasi düzenin otoritesini gözeterek hareket ettiğini kanıtlar.
Cevap
Ayaklanmaları bastırma sürecinde meclisin otoritesini korumak amacıyla laiklik ilkesini anayasal bir kural haline getirmiş ve dini argümanları tamamen dışlamıştır.
Doğru cevap olan ifade, Birinci TBMM'nin laiklik ilkesini anayasal bir kural haline getirdiğini ve dini argümanları tamamen dışladığını öne sürmektedir. Ancak Birinci TBMM dönemi anayasası olan 1921 Anayasası'nda (Teşkilat-ı Esasiye) laiklik ilkesi yer almadığı gibi, meclis Şeyhülislam'ın fetvasına karşı Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi'den karşı fetva alarak dini argümanları mücadelede etkin bir şekilde kullanmıştır. Dolayısıyla bu ifade söylenemez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Birinci TBMM'nin hukuki-siyasi yapısı, güçler birliği ilkesi ve ayaklanmalara karşı meşruiyet arayışları