Milli Mücadele Dönemi

Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın 'İstanbul ve Boğazlar TBMM Hükümeti yönetimine bırakılacaktır' maddesiyle Osmanlı Devleti'nin hukuken sona erdiğinin kabul edilmesine rağmen, İtilaf Devletleri'nin Lozan Konferansı'na hem TBMM'yi hem de İstanbul Hükümeti'ni davet etmesi Türk tarafında meşruiyet ve temsil tartışmalarını yeniden alevlendirmiştir. TBMM bu meşruiyet krizini çözmek ve Türk milletinin tek temsilcisi olduğunu göstermek amacıyla 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırma kararı almıştır.

Bu tarihi gelişmeler ve saltanatın kaldırılma s��reci dikkate alındığında, bu kararın sonuçları hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

TBMM, 19 Ağustos 1920 tarihli birleşiminde, Sevr Antlaşması'nı imza atan delegeleri ve bu antlaşmayı onaylayan Saltanat Şûrası üyelerini "vatan haini" ilan eden bir karar almıştır.

TBMM Hükümetinin bu kararı alarak gösterdiği tavizsiz duruş, aşağıdakilerden hangisinin doğrudan bir göstergesidir?

Kurtuluş Savaşı'nın Batı Cephesi'nde yaşanan Kütahya-Eskişehir Muharebeleri, Türk ordusunun yenilgisiyle sonuçlanmış ve ordu Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmiştir. Mecliste büyük tartışmalara yol açan bu ma��lubiyet, kriz ortamını aşmak ve orduyu yeniden savaşa hazır hale getirmek adına olağanüstü önlemlerin alınmasını zorunlu kılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Kütahya-Eskişehir Muharebeleri'nin ardından bu kriz sürecinde TBMM tarafından alınan önlemlerden biridir?

Mudanya Ateşkes Antlaşması ile İstanbul, Bo��azlar ve çevresinin yönetiminin TBMM Hükümeti'ne bırakılması, Osmanlı Hükümeti'nin hukuken sona erdiğinin bir göstergesiydi. Buna rağmen İtilaf Devletleri, Lozan'da toplanacak olan barış konferansına hem TBMM Hükümeti'ni hem de Osmanlı Hükümeti'ni birlikte davet etmişlerdir. TBMM ise bu gelişme üzerine 1 Kasım 1922'de aldığı kararla saltanatı kaldırmıştır.

Bu gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde, saltanatın kaldırılmasının diplomatik boyutuyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

TBMM ordularının Batı Cephesi'nde elde ettiği askeri sonuçlar, Anadolu'yu işgal eden devletlerin politikalarını doğrudan etkilemiştir. Nitekim Türk ordusunun kazandığı bir zafer üzerine İtalya Anadolu'daki askerlerini çekmeye başlamış, Fransa ise barış görüşmeleri yürütmek amacıyla Ankara'ya resmi bir temsilci göndermiştir. Ancak kısa bir süre sonra cephede yaşanan askeri bir başarısızlık, bu devletlerin Anadolu'dan çekilme ve anlaşma kararlarını askıya alarak beklemeye geçmelerine yol açmıştır.

Buna göre, Fransa ve İtalya'nın diplomatik girişimlerini askıya almalarına neden olan askeri gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

İngiltere'nin İstanbul Fevkalade Komiseri Sir John de Robeck, Lord Curzon'a gönderdiği raporda şu ifadelere yer vermiştir:

'Mebusan Meclisi üyeleri, milliyetçi liderlerin etkisi altında hareket ederek bağımsızlık beyannamesini kabul etmişlerdir. Bu beyannamenin ilanı, bizim buradaki varlığımızı ve Mondros şartlarının uygulanmasını imkânsız kılmaktadır. Bu meclis açık kaldığı sürece barış şartlarını dikte etmemiz mümkün görünmemektedir.'

Bu raporda bahsedilen bağımsızlık beyannamesi ve sonrasında yaşanan gelişmelere dair aşağıda yapılan değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Millî Mücadele Hazırlık Dönemi'nde yaşanan aşağıdaki gelişmelerin geçmişten günümüze doğru kronolojik sıralanışı nasıl olmalıdır?

Milli Mücadele Dönemi’nde Doğu ve Güney cephelerinde yürütülen mücadelelerin genel özellikleri ile ilgili;

I. Doğu Cephesi'nde Osmanlı Devleti'nden kalan terhis edilmemiş düzenli ordu birlikleri mücadele ederken, Güney Cephesi'nde yerel halkın oluşturduğu Kuvayı Milliye birlikleri direnç göstermiştir.
II. Her iki cephenin de askeri aşamaları, kendi cephelerindeki yerel askeri başarıların hemen ardından imzalanan ikili barış antlaşmalarıyla kesin olarak son bulmuştur.
III. Doğu Cephesi’ndeki mücadeleler TBMM’nin uluslararası alandaki ilk siyasi zaferine zemin hazırlarken, Güney Cephesi’ndeki işgaller Batı Cephesi’ndeki bir askeri başarının ardından imzalanan antlaşmayla resmen sona ermiştir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Milli Mücadele Dönemi Batı Cephesi Savaşları ile bu savaşların ardından ortaya çıkan iç siyasi ve uluslararası diplomatik gelişmeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Lozan Barış Antlaşması'nın hazırlık, müzakere ve yürürlüğe girme süreçlerinde meydana gelen aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Lozan Barış Antlaşması’nda Türk heyeti, yeni Türk devletinin tam bağımsızlığı ve ulusal egemenliği için büyük bir mücadele vermiş; ancak bazı konularda egemenlik haklarını kısıtlayıcı kararları kabul etmek zorunda kalırken, bazı konuları ise ileride çözülmek üzere ertelemiştir.

Buna göre, antlaşmada yer alan;

I. Boğazlar’ın yönetiminin, başkanlığını Türk delegesinin üstleneceği uluslararası bir komisyona bırakılması ve kıyılarının askerden arındırılması,
II. Türkiye-Irak sınırının (Musul sorunu) belirlenmesinin, antlaşmanın yür��rlüğe girmesinden sonraki dokuz ay içinde Türkiye ile İngiltere arasındaki ikili görüşmelere bırakılması,
III. Düyun-ı Umumiye idaresinin kaldırılarak Osmanlı borçlarının imparatorluktan ayrılan devletler arasında paylaştırılması ve Türkiye’nin borcunu kendi para birimi veya Fransız frangı ile taksitler halinde ödemesi

hükümlerinden hangileri, sırasıyla 'ulusal egemenliği kısıtlayıcı bir karara' ve 'çözümü konferans sonrasına ertelenen bir konuya' örnek oluşturur?

Erzurum Kongresi'nde 'Doğu Anadolu illerini temsil etmek üzere' 9 kişiden oluşturulan Temsil Heyeti, Sivas Kongresi'nde 'Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin yürütme organı' haline getirilerek üye sayısı 16'ya çıkarılmış ve tüm yurdu temsil etme yetkisiyle donatılmıştır. Temsil Heyeti'nin Sivas Kongresi sonrasında Ali Fuat Paşa'yı Batı Cephesi Kuvay-ı Milliye Genel Komutanlığına tayin etmesi ve ardından İstanbul Hükümeti'nin baskılara dayanamayarak Damat Ferit Paşa Kabinesi'nin istifa etmesi üzerine yeni kurulan Ali Rıza Paşa Kabinesi ile Amasya Görüşmeleri'ni gerçekleştirmesi bu heyetin hukuki ve siyasi statüsünde önemli değişimlere yol açmıştır.

Bu bilgilere ve Milli Mücadele Hazırlık Dönemi gelişmelerine göre, Temsil Heyeti ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğru bir değerlendirme değildir?

Milli Mücadele Dönemi'nde Misak-ı Milli'nin kabul edilmesi ve İstanbul'un resmen işgali sürecinde yaşanan aşağıdaki gelişmelerin geçmişten günümüze doğru kronolojik sıralaması nasıl olmalıdır?

Birinci TBMM, açılışından kısa süre sonra saltanat ve hilafet yanlısı çevrelerin, İstanbul Hükümeti’nin ve İtilaf Devletleri’nin kışkırtmalarıyla başlayan iç ayaklanmalarla karşı karşıya kalmıştır. TBMM bu ayaklanmaları bastırmak amacıyla Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nu yürürlüğe koymuş, İstiklal Mahkemelerini kurmuş; diğer yandan da Şeyhülislam Dürrizade Abdullah Efendi’nin Milli Mücadele karşıtı fetvasına karşı Ankara Müftüsü Rıfat Efendi ve Anadolu’daki çok sayıda müftünün imzasıyla karşı fetvalar yayımlatmıştır.

Buna göre Birinci TBMM'nin iç ayaklanmalara karşı yürüttüğü mücadele stratejisi ve bu süreçteki hukuki-siyasi yapısıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Milli Mücadele Dönemi'nde Birinci TBMM'nin açılış süreci, meclisin otoritesini tesis etme çabaları ve bu süreçte karşılaşılan iç ayaklanmalarla ilgili aşağıda verilen gelişmeleri kronolojik olarak ilkten sona doğru sıralayınız.

Sevr Antlaşması'nın hazırlanma ve imzalanma sürecinde yaşanan diplomatik gelişmeler incelendiğinde; Osmanlı yönetiminin antlaşma şartlarını hafifletmek amacıyla yürüttüğü girişimlerin sonuçsuz kalması üzerine, İtilaf Devletleri'nin askeri harekatı genişleterek Osmanlı Hükûmeti'ni imzaya zorladığı görülmektedir. Bu doğrultuda imzalanan antlaşma, gerek imzalanış usulü gerekse içeriği yön��yle hem Osmanlı hem de yeni kurulan Ankara Hükûmeti nezdinde ciddi tartışmalara yol açmıştır.

Bu bilgiler ve dönemin şartları dikkate alındığında, Sevr Antlaşması'na ilişkin aşağ��daki değerlendirmelerden hangisi söylenemez?

Milli Mücadele Dönemi'nde işgalci güçlere ve azınlıklara karşı Doğu ve Güney Cephelerinde hem askeri hem de diplomatik alanlarda son derece kritik mücadeleler yürütülmüştür. Bu süreçte yerel direniş örgütlenmiş, düzenli ordu ve milis güçler vasıtasıyla önemli başarılar kazanılmış, bu başarılar çeşitli antlaşmalar ve kongreler ile hukuki zemin kazanmıştır.

Buna göre, sol sütunda verilen tarihi gelişmeleri, sağ sütunda verilen açıklamalarıyla doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Milli Mücadele Dönemi'nde düzenli ordunun kazandığı I. İnönü Muharebesi'nin ardından İtilaf Devletleri'nin Sevr Antlaşması'nı TBMM Hükümeti'ne kabul ettirmek amacıyla düzenlediği uluslararası konferans aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Mücadele Dönemi'nde Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasından sonra İtilaf Devletleri bloğunda yaşanan görüş ayrılıklarını derinleştiren ve Fransa'nın TBMM Hükümeti'ni resmen tanıyarak Anadolu'dan çekilmesini sağlayan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Batı Cephesi'nde gerçekleştirilen askeri mücadeleler, Türk milletinin bağımsızlık azmini kanıtlarken ulusal ve uluslararası alanda köklü hukuki, siyasi ve diplomatik değişimleri de beraberinde getirmiştir.

Aşağıda verilen askeri gelişmeleri, doğrudan zemin hazırladıkları siyasi ve diplomatik sonuçlar ile doğru biçimde eşleştiriniz.