Soru

Zorluk: ZorNazım Biçimi ve Nazım Türü Kavramları

Aşağıdaki şiir parçalarını, sahip oldukları yapısal özellikleri (nazım biçimi) ve tematik içeriklerini (nazım türü) dikkate alarak uygun tanımlamalarla eşleştiriniz.

  • Adalet kalmadı hep zulüm doldu
    Geçti şu baharın gülleri soldu
    Dünyanın gidişi acayip oldu
    Koyun belli değil kurt belli değil
    Nazım Biçimi: Koşma / Nazım Türü: Taşlama
  • Gönül gurbet ele varma
    Ya gelinir ya gelinmez
    Her dilbere meyil verme
    Ya sevilir ya sevilmez
    Nazım Biçimi: Semai / Nazım Türü: Güzelleme
  • Benden selam olsun Bolu Beyi'ne
    Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır
    Ok gıcırtısından kalkan sesinden
    Dağlar gümbür gümbür seslenmelidir
    Nazım Biçimi: Koşma / Nazım Türü: Koçaklama
  • Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı
    Felekler yandı âhımdan murâdım şem'i yanmaz mı
    Nazım Biçimi: Gazel / Nazım Türü: Lirik (Aşk)

Cevap

Doğru eşleşme şu şekildedir: 'Adalet kalmadı...' metni Koşma-Taşlama; 'Gönül gurbet...' metni Semai-Güzelleme; 'Bolu Beyi...' metni Koşma-Koçaklama; 'Beni candan usandırdı...' metni ise Gazel-Lirik ile eşleşmelidir.
Verilen şiirler incelendiğinde; toplumsal aksaklıkları eleştiren 11'li hece ölçüsündeki şiir 'Taşlama' türünde bir 'Koşma'dır. 'Gönül gurbet' ile başlayan ve 8'li hece ölçüsüyle söylenen şiir lirik yapısı nedeniyle 'Güzelleme' türünde bir 'Semai'dir. Köroğlu'na ait kahramanlık temalı şiir 'Koçaklama' türünde bir 'Koşma'dır. Fuzuli'nin beyitlerle kurulan şiiri ise 'Lirik' konulu bir 'Gazel'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Metinlerin yapısal özelliklerini (hece sayısı ve birim) analiz et.
I. metin 11'li hece, II. metin 8'li hece, III. metin 11'li hece, IV. metin beyit birimi.
Nazım biçimini belirlemek için önce dış yapı (ölçü ve birim) incelenmelidir.
2
Metinlerin içeriklerini ve temalarını incele.
I. metinde toplumsal eleştiri, II. metinde aşk/lirik duygu, III. metinde kahramanlık, IV. metinde bireysel aşk acısı mevcuttur.
Nazım türünü belirlemek için metnin konusuna odaklanmak gerekir.
3
Yapı ve içerik bilgilerini birleştirerek kavramlarla eşleştir.
11'li hece + eleştiri = Koşma/Taşlama; 8'li hece + aşk = Semai/Güzelleme; 11'li hece + kahramanlık = Koşma/Koçaklama; Beyit + aşk = Gazel/Lirik.
Nazım biçimi (form) ve nazım türü (içerik) sentezi doğru sınıflandırmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Nazım biçimi dış yapı (ölçü, kafiye, birim) ile; nazım türü ise içerik (tema, konu) ile ilgilidir.
Bu soruyu puanla