Soru

Zorluk: ZorAnonim Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Ayna düştü dizime
Sürme çektim gözüme
İnanmazsan bak usta
Yalan gelmez sözüme
Bahar gelmiş düzüme
Uykusuzluk yüzüme

Bu dizelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Standart mani yapısına aynı kafiyede iki dize eklenmesiyle oluşmuş "yedekli (artık) mani" örneğidir.
  2. B
    7'li hece ölçüsüyle oluşturulmuştur ve anonim halk edebiyatı geleneğini yansıtmaktadır.
  3. C
    "aaxaaa" şeklinde bir kafiye düzenine sahiptir.
  4. "Dizime" ve "düzüme" sözcükleri arasında sesdeşlik ilişkisi kurulduğundan cinaslı kafiye mevcuttur.Cevap
  5. E
    İlk dizeler hazırlık niteliğinde olup asıl anlatılmak istenen duygu ve düşünce son dizelerde verilmiştir.

Cevap

Dizeler arasında sesdeşlik ilişkisine dayalı cinaslı kafiye bulunduğu ifadesi yanlıştır.
Verilen şiirde 'dizime', 'gözüme', 'sözüme', 'düzüme' ve 'yüzüme' sözcükleri arasında kafiye ve redif bulunmaktadır ancak cinaslı kafiye yoktur. Cinaslı kafiye olabilmesi için sesdeş (yazılışları aynı, anlamları farklı) sözcüklerin kullanılması gerekirdi. Oysa bu dizelerdeki kelime kökleri (diz, göz, söz, düz, yüz) tamamen farklı anlamlara ve yazılışlara sahip oldukları için burada cinas değil, tam/zengin uyak söz konusudur.

Adım Adım Çözüm

1
Nazım biçimini belirle
Şiir 6 dizeden oluşmaktadır ve 7'li hece ölçüsüyle söylenmiştir. Bu yapı, 4 dizelik standart maniye dize eklenmesiyle oluşan 'yedekli (artık) mani'dir.
Dize sayısı ve hece ölçüsü türün teşhis edilmesini sağlar.
2
Kafiye ve redif analizi yap
Diz-im-e, göz-üm-e, söz-üm-e, düz-üm-e, yüz-üm-e kelimelerinde köklerdeki ses benzerlikleri kafiye, '-ime' ekleri ise rediftir.
Ahenk unsurlarını belirlemek için kök ve ek ayrımı yapılmalıdır.
3
Cinaslı kafiye kontrolü yap
Cinas için 'yazılış aynı, anlam farklı' olmalıdır. 'Diz' (vücut bölümü) ile 'Düz' (ova, alan) kelimeleri sesdeş değildir.
Cinaslı kafiyenin tanımı gereği sesdeşlik aranmalıdır.

Anahtar Kavram

Yedekli (Artık) Mani ve Cinaslı Kafiye Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Cinaslı (kesik) mani ile yedekli mani arasındaki yapısal ve ahenk farklarını pekiştirmek için farklı mani örneklerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla