Osmanlı Devleti’nin demokratikleşme sürecinde ilan edilen iki önemli belgeye ait şu hükümler verilmiştir:
* I. Belge: "Şer'i şerif kanunlarına aykırı olarak tebaadan hiç kimsenin yargılanmadan cezalandırılmaması, tebaanın can, ırz, namus ve malının güvende olması ve verginin herkesin gelirine göre adilce toplanması esastır."
* II. Belge: "Hristiyan ve diğer gayrimüslim tebaanın ibadet, din ve mezhep özgürlükleri tam olarak korunacaktır. Devlet hizmetlerine, askerî okullara kabul edilmelerinde ve vergi yükümlülüklerinde Müslüman tebaayla eşit haklara sahip olacaklardır."
Bu hükümler ve ilan edildikleri dönemlerin koşulları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu belgelerin Osmanlı demokratikleşme tarihindeki yerini ve aralarındaki temel farkları en doğru şekilde ortaya koymaktadır?
- AI. Belge Sultan Abdülaziz döneminde ilan edilerek meşruti yönetimi başlatmış; II. Belge ise Sultan II. Abdülhamid döneminde ilan edilerek padişahın meclisi kapatma yetkisini tamamen sonlandırmıştır.
- BI. Belge (Islahat Fermanı), sadece gayrimüslim unsurlara yönelik ekonomik imtiyazları içerirken; II. Belge (Tanzimat Fermanı), padişahın yetkilerini sınırlayarak anayasal düzene geçişi ve meclis hükümeti sistemini kurmuştur.
- CI. Belge Sultan II. Mahmud tarafından Ayanlara karş�� mutlak otoriteyi korumak amacıyla ilan edilmiş bir anayasa metni olup; II. Belge ise Sultan Abdülaziz döneminde ilan edilen Kanun-ı Esasi'nin yasal temelini oluşturmuştur.
- I. Belge (Tanzimat Fermanı), din ve mezhep farkı gözetmeksizin tüm tebaayı kapsayan genel bir hukuk devleti beyannamesiyken; II. Belge (Islahat Fermanı), gayrimüslim tebaaya özel haklar ve muafiyetler sağlayarak yabancı devletlerin iç işlerine müdahale etmesini önleme amacı taşıyan bir reform belgesidir.Cevap
- EHer iki belge de Osmanlıcılık fikrini tamamen reddederek İslamcılık (Panislamizm) ideolojisini devletin resmi politikası haline getirmiş ve Müslüman tebaanın üstün konumunu anayasal güvence altına almıştır.