Soru

Zorluk: OrtaDivan Edebiyatının Genel Özellikleri ve Kaynakları

Divan edebiyatında şairler, eserlerini oluştururken hem zengin bir kültürel, dinî ve mitolojik arka plandan faydalanmış hem de bu geleneğin yüzyıllar boyunca yerleşmiş estetik kurallarına bağlı kalmışlardır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi divan edebiyatının genel özellikleri veya beslendiği kaynaklar ile ilgili yanlış bir bilgidir?

  1. A
    Arap ve Fars edebiyatlarından alınan gazel, kaside ve mesnevi gibi nazım şekilleriyle aruz ölçüsü, bu geleneğin temel şekilsel yapısını belirlemiştir.
  2. B
    Kur'an ayetleri, hadisler, tasavvufi terimler, peygamberler tarihi ve Şehnâme kaynaklı mitolojik unsurlar şiirlerin düşünsel zeminini oluşturmuştur.
  3. Toplumu eğitme ve sosyal aksaklıkları düzeltme amacı güdülmüş; vatan, hürriyet ve eşitlik gibi kavramlar şiirlerin temel izlekleri haline getirilmiştir.Cevap
  4. D
    Türklerin divan şiirine kazandırdığı şarkı ve tuyuğ gibi nazım şekilleri, bu köklü geleneğin yerel ögeler barındırdığını ve tamamen taklitçi olmadığını gösterir.
  5. E
    Dış dünya olduğu gibi yansıtılmamış; sevgilinin boyunun serviye, dişinin inciye benzetilmesi gibi kalıplaşmış mecazlar (mazmunlar) aracılığıyla soyut bir estetik kurulmuştur.

Cevap

Toplumu eğitme ve sosyal aksaklıkları düzeltme amacı güdülmüş; vatan, hürriyet ve eşitlik gibi kavramlar şiirlerin temel izlekleri haline getirilmiştir.
Divan edebiyatında 'sanat sanat içindir' anlayışı hâkimdir. Şairlerin toplumu eğitme, toplumsal aksaklıkları düzeltme gibi bir gayesi yoktur. Vatan, hürriyet ve eşitlik gibi kavramlar ise Türk edebiyatına ilk kez Tanzimat Dönemi'nde girmiştir. Dolayısıyla toplumu eğitmeyi amaçlayan ve vatan, hürriyet gibi konuları işleyen ifade divan edebiyatının genel özellikleriyle çelişir ve yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünü okuyarak divan edebiyatının özellikleri ve kaynakları bakımından yanlış olan bilgiyi tespit etmek üzere odaklanılır.
Araştırılacak ana konunun divan edebiyatı genel nitelikleri ve kaynakları olduğu belirlenir.
Seçenekleri analiz etmek için ölçüt oluşturmak.
2
Seçeneklerdeki ifadeler tek tek incelenir; Arap/Fars biçimleri, İslami ve mitolojik kaynaklar, Türklerin kazandırdığı şarkı/tuyuğ biçimleri ve mazmunlu soyut estetik yapısının doğruluğu onaylanır.
Geriye kalan seçenekte yer alan toplumsal fayda, halkı eğitme ve vatan, hürriyet gibi konuların divan şiiriyle değil Tanzimat edebiyatıyla ilişkili olduğu görülür.
Doğru seçeneği (yani yanlış olan bilgiyi) ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Divan Edebiyatının Genel Özellikleri ve Kaynakları
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla