Soru

Zorluk: OrtaMÖ 6. Yüzyıl - MS 2. Yüzyıl Felsefesi: Doğa Filozofları ve İlk Neden (Arkhe) Problemi

Milet Okulu'nun son temsilcisi olan Anaksimenes, hocası Anaksimandros'un "sınırsız olan" (apeiron) tasarımını fazla soyut bularak arkheyi daha somut ve dinamik bir yapıda belirlemek istemiştir. Ona göre arkhe olan "hava" (pneuma), ruhumuzun bizi ayakta tutması gibi, tüm evreni de kuşatıp ayakta tutar. Hava; gevşeyip seyrekleştiğinde ate��e, yoğunlaştığında ise sırasıyla rüzgara, buluta, suya, toprağa ve nihayetinde taşa dönüşür.

Bu parçadan hareketle Anaksimenes'in doğa felsefesiyle ilgili aşa��ıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

  1. A
    Arkhenin soyut ve belirsiz bir yapıda olması gerektiğini savunarak hocası Anaksimandros'un görüşlerini geliştirmiştir.
  2. B
    Değişimi tamamen reddederek evrenin durağan, bölünemez ve tek bir yapıdan ibaret olduğunu öne sürmüştür.
  3. Evrendeki niteliksel çeşitliliğin gerisinde, tek bir ilk nedenin niceliksel değişimlerinin bulunduğunu kabul etmiştir.Cevap
  4. D
    Evrenin oluşumunu sevgi ve nefret gibi iki karşıt gücün maddeleri birleştirmesi ve ayırmasıyla açıklamıştır.
  5. E
    Maddenin en küçük ve bölünemez parçacıklar olan atomlardan oluştuğunu ve boşlukta hareket ettiğini savunmuştur.

Cevap

Evrendeki niteliksel çeşitliliğin gerisinde, tek bir ilk nedenin niceliksel değişimlerinin bulunduğunu kabul etmiştir.
Anaksimenes, evrendeki tüm çeşitliliği tek bir ilk neden olan havanın niceliksel değişimleriyle açıklar. Havanın seyrekleşmesi (gevşemesi) veya yoğunlaşması (sıkışması), onun farklı niteliklere (ateş, su, toprak) bürünmesini sağlar. Bu durum, nitel çeşitliliğin nicel değişimlere indirgenerek açıklandığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki Anaksimenes'in arkhe açıklaması ve değişim mekanizması çözümlenir.
Anaksimenes'in ilk neden olarak havayı seçtiği ve bu havanın seyrekleşme ile yoğunlaşma süreçleri vasıtasıyla diğer tüm maddelere (ateş, rüzgar, su, toprak, taş) dönüştüğünü savunduğu görülür.
Filozofun arkheye dayalı varlık açıklamasındaki temel mekanizmayı belirlemek amacıyla bu adım uygulanır.
2
Seyrekleşme ve yoğunlaşma süreçlerinin felsefi anlamı yorumlanır.
Yoğunluk derecelerindeki azalış veya artış niceliksel (sayısal/ölçülebilir) bir değişimi temsil ederken; bu değişim sonucunda ortaya çıkan farklı maddeler (su, taş, ateş) niteliksel çeşitliliği gösterir.
Anaksimenes'in fiziksel dönüşüm açıklamasının ontolojik arka planındaki nitelik-nicelik ilişkisini kavramak için bu adım gerçekleştirilir.

Anahtar Kavram

Anaksimenes'in Arkhe Görüşü ve Yoğunlaşma-Seyrekleşme Kuramı
Bu soruyu puanla