Examkin

Soru

Zorluk: ZorMilli Edebiyat'ın Oluşumu ve Yeni Lisan Hareketi

Genç Kalemler dergisinde yayımlanan Yeni Lisan makalesi, Türkçeyi yabancı kuralların boyunduruğundan kurtararak millî bir yazı dili oluşturmayı hedeflemiştir. Bu doğrultuda dilde sadeleşmeyi sağlamak için bazı kurallar ortaya konmuştur.

Buna göre Yeni Lisan Hareketi'nin dil anlayışı ve kuralları ile ilgili olarak:

I. Arapça ve Farsça dil bilgisi kuralları ile bu kurallara göre yapılan tamlamalar tamamen terk edilecektir.
II. Türkçe karşılığı bulunan Arapça ve Farsça kelimeler dilden atılacak; karşılığı olmayanlar ise Türkçeleşmiş kabul edilerek korunacak ve Türkçe eklerle çekimlenecektir.
III. Yazı dili ile konuşma dili arasındaki farkı kapatmak için Anadolu ağızlarından kelime derleme çalışmaları yapılarak bu kelimeler yazı diline kazandırılacaktır.
IV. Türk dünyasında edebi bir birlik kurmak amacıyla Çağatayca ve Kıpçakça gibi diğer Türk lehçelerinden kelime ve dil bilgisi unsurları ithal edilecektir.

yargılarından hangileri Yeni Lisan Hareketi'nin savunduğu ilkelerle çelişmektedir?

  1. A
    Yalnız IV
  2. B
    I ve II
  3. C
    II ve III
  4. III ve IVCevap
  5. E
    I, III ve IV

Cevap

Anadolu ağızlarından kelime derleme çal��şmalarının yapılması ve diğer Türk lehçelerinden kelime ithal edilmesi yönündeki yargılar Yeni Lisan ilkeleriyle çeliştiği için doğru cevap bu iki yargıyı içeren seçenektir.
Doğru cevap, Anadolu ağızlarından kelime derlenmesini ve diğer Türk lehçelerinden kelime alınmasını içeren yargıların Yeni Lisan ilkeleriyle çeliştiğini belirten seçenektir. Yeni Lisan makalesinde Çağatayca veya Uygurca gibi diğer Türk lehçelerinden kelime alınması dili yapaylaştıracağı gerekçesiyle kesin bir dille reddedilmiştir. Ayrıca yazı dilinin esası olarak sadece İstanbul Türkçesi belirlenmiş, Anadolu ağızlarından kelime derlemek gibi bir kural konulmamıştır. Bu iki yargı Yeni Lisan beyannamesiyle doğrudan çelişmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüllerde yer alan yargılar tek tek analiz edilerek Yeni Lisan makalesinde ilan edilen dil kuralları ile karşılaştırılır.
I. yargı (yabancı kuralların ve tamlamaların terk edilmesi) ile II. yargı (karşılığı bulunmayan kelimelerin Türkçe eklerle kullanılması) Yeni Lisan'ın doğrudan kurallarıyken; III. yargı (Anadolu ağızlarından derleme yapılması) ve IV. yargı (diğer Türk lehçelerinden kelime alınması) bu ilkeler arasında yer almaz veya onlarla doğrudan çelişir.
Soruda hangi yargıların Yeni Lisan ilkeleriyle çeliştiğini bulmak hedeflenmektedir.
2
Yeni Lisan Hareketi'nin diğer Türk lehçelerinden kelime alımına yönelik kesin tutumu değerlendirilir.
Yeni Lisan makalesinde, başka Türk lehçelerinden (Çağatayca, Kıpçakça vb.) kelime almanın dilin doğal yapısına aykırı olduğu ve yazı dilini yapaylaştıracağı gerekçesiyle bu tutum kesinlikle reddedilmiştir.
Öğrencilerin milliyetçi bir hareketin diğer lehçelere yöneleceği şeklindeki yaygın yanılgısını test etmek ve çelişkiyi netleştirmek amaçlanır.
3
Yeni Lisan'ın temel aldığı konuşma dili ile Anadolu ağızlarından derleme faaliyetlerinin tarihi ilişkisi çözümlenir.
Yeni Lisan Hareketi yazı dilinde İstanbul Türkçesini tek ölçüt kabul etmiştir. Anadolu ağızlarından sistemli derleme faaliyetleri ise Cumhuriyet Dönemi dil devrimi sürecinde (1932'den sonra kurulan Türk Dili Tetkik Cemiyeti öncülüğünde) hayata geçirilmiştir. Dolayısıyla bu yargı da Yeni Lisan ilkeleriyle uyuşmamaktadır.
Milli Edebiyat dönemi ile Cumhuriyet dönemi dil çalışmalarının sınırlarını belirlemek hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

Yeni Lisan Hareketi'nin dil sadeleşmesi kuralları ve bu kuralların sınırları
Bu soruyu puanla

Konular

Milli Edebiyat'ın Oluşumu ve Yeni Lisan Hareketi

Bu konudan daha fazla soru