Soru

Zorluk: ZorBüyük Selçuklu Devleti

Büyük Selçuklu Devleti'nde yönetim, adalet ve saray teşkilatlanması zamanla kurumsallaşarak kendine özgü kurumların ve unvanların ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Aşağıda verilen Büyük Selçuklu Devleti'ne ait idari, adli veya saray görev ve kurumlarını, karşılarındaki işlevsel açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Hâcibü'l-hüccâbSultan ile halk, divan üyeleri ve saray çalışanları arasındaki protokol düzenini sağlayan ve saray bürokrasisini yöneten en yetkili görevli
  • AtabeyEyaletlere vali olarak tayin edilen meliklerin idari, askeri ve siyasi alanlarda tecrübe kazanmaları için eğitimlerini üstlenen tecrübeli devlet adamı
  • Divan-ı İşrafDevletin askeri ve adli işleri haricindeki tüm idari ve mali faaliyetlerini denetlemek ve teftiş etmekle yükümlü olan yüksek kurul
  • Emîr-i DâdÖrfi adalet mekanizmasının başında bulunarak yargı işlerini yürüten ve gerektiğinde divan üyelerini bile mahkemeye çağırıp yargılayabilen görevli

Cevap

Hâcibü'l-hüccâb saray protokolüyle; Atabey meliklerin eğitimiyle; Divan-ı İşraf idari ve mali denetimle; Emîr-i Dâd ise örfi adalet ve yargıyla eşleşmektedir.
Büyük Selçuklu Devleti'ndeki idari, askeri, adli ve saray teşkilatına ait görev ve kurumlara dair doğru eşleştirme şu şekildedir: Hâcibü'l-hüccâb, sultan ile diğer görevliler ve halk arasındaki protokolü düzenleyen saray görevlisidir. Atabey, şehzadelerin (meliklerin) eğitimiyle görevli tecrübeli devlet adamıdır. Divan-ı İşraf, mali ve idari işleri denetleyen kuruldur. Emîr-i Dâd ise örfi yargının başındaki adalet görevlisidir.

Adım Adım Çözüm

1
Saray teşkilatındaki g��revlileri belirleme
Sultan ile halk ve diğer devlet görevlileri arasındaki irtibatı sağlayan, saray protokolünün idaresinden sorumlu en yetkili makamın Hâcibü'l-hüccâb olduğu tespit edilir.
Saray düzeninde sultanın şahsına en yakın ve diplomatik/protokol görevlerini üstlenen merciyi ayırt etmek gerekir.
2
Eğitim ve idari staj sistemini analiz etme
Melik adı verilen şehzadeleri eyaletlerde vali olarak görevlendirirken yanlarına eğitmen olarak verilen deneyimli devlet adamının Atabey olduğu saptanır.
Büyük Selçuklu Devleti'ndeki yönetim tecrübesi aktarım modelini ve şehzade eğitim sistemini anlamak gerekir.
3
Merkez teşkilatındaki divanların görevlerini inceleme
Askeri ve adli alanlar hariç tutularak, ülkedeki idari ve mali kurumların işleyişini denetlemekle ve teftiş etmekle yükümlü olan divanın Divan-ı İşraf olduğu belirlenir.
Devletin denetim ve teftiş mekanizmasını diğer yürütme organlarından ayırt etmek gerekir.
4
Adalet sistemindeki görevlileri tespit etme
Örfi yargı alanında en yüksek yetkiye sahip olan, adalet işlerini yürüten ve gerektiğinde en üst düzey devlet yöneticilerini bile yargılama kudreti bulunan kişinin Emîr-i Dâd olduğu belirlenir.
Selçuklu yargı sisteminin (şer'i ve örfi olarak ikiye ayrılan yapısının) örfi boyutunun başındaki kişiyi tanımlamak gerekir.

Anahtar Kavram

Büyük Selçuklu Devleti'nde saray, taşra ve merkez teşkilatının yapısı ile kurumsal işleyişi.

Alternatif Yöntem

Kavramları eşleştirirken saray içi (Hacip), eğitim (Atabey), yargı (Emîr-i Dâd) ve denetim (Divan-ı İşraf) gibi işlevsel kategorilere ayırmak çözümü kolaylaştıracaktır.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla