Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorBüyük Selçuklu Devleti

Büyük Selçuklu Devleti'nin kuruluşu, yükselişi ve yıkılışı sürecinde meydana gelen aşağıdaki gelişmeleri kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru sıralayınız.

  1. 1Nesa ve Serahs zaferlerinin ardından Nişabur'a giren Tuğrul Bey adına ilk kez hutbe okutularak bağımsız bir Selçuklu devletinin kuruluş beyanının yapılması
  2. 2Bizans İmparatorluğu ve müttefik kuvvetlerine karşı Doğu Anadolu sınırlarında kazanılan ilk büyük zafer olan Pasinler Savaşı ile Anadolu'ya yönelik Türk akınlarının kalıcı fetih politikasının bir parçası haline gelmesi
  3. 3Bağdat Seferi sonucunda Şii Büveyhoğulları tehlikesinin bertaraf edilmesiyle Abbasi halifesi tarafından Selçuklu hükümdarına 'Doğunun ve Batının Sultanı' unvanının verilerek İslam dünyasının siyasi liderliğinin Selçuklulara geçmesi
  4. 4Sultan Melikşah'ın vefatıyla birlikte Selçuklu hanedan üyeleri arasında taht kavgalarının (Fetret Devri) başlaması ve merkezi otoritenin ilk kez bu düzeyde büyük bir sarsıntı yaşaması
  5. 5Karahitaylar ile yapılan Katvan Savaşı'ndaki mağlubiyetin ardından devletin zayıflaması ve Sultan Sencer'in Oğuzlar tarafından esir alınmasıyle Büyük Selçuklu Devleti'nin fiilen çöküşe sürüklenmesi

Cevap

Doğru kronolojik sıralama şu şekildedir: Nişabur'da Tuğrul Bey adına ilk kez hutbe okutulması (1038), Pasinler Savaşı'nın kazanılması (1048), Bağdat Seferi ve Abbasi halifesinden 'Doğunun ve Batının Sultanı' unvanının alınması (1055-1058), Sultan Melikşah'ın ölümüyle Fetret Devri'nin başlaması (1092) ve Katvan Savaşı yenilgisi ile Sultan Sencer'in esir düşmesi (1141-1153).
Büyük Selçuklu Devleti'nin gelişim çizgisi kuruluş sancıları, Bizans ile ilk doğrudan karşılaşma, İslam dünyasının koruyuculuğunun üstlenilmesi, iç buhran dönemi ve nihayetinde yıkılış süreci sıralamasını izler. Bu bağlamda kronoloji; Tuğrul Bey adına ilk kez hutbe okutulması (1038) ile başlar, Pasinler Savaşı (1048) ile devam eder, Bağdat Seferi ile hilafetin himaye edilmesi (1055-1058) ve unvan alınmasıyla yükselir, Melikşah'ın ölümüyle başlayan Fetret Devri (1092) ile sarsılır ve Katvan Savaşı ile Sultan Sencer'in esareti (1141-1153) ile son bulur.

Adım Adım Çözüm

1
Devletin egemenlik ve kuruluş adımlarını temsil eden en erken gelişmeyi tespit etmek
Tuğrul Bey adına Nişabur'da ilk hutbenin okutulması (1038) ilk sıraya yerleştirilir.
Hutbe okutulması, Türk-İslam devlet geleneğinde egemenliğin ve bağımsızlığın en somut ilanıdır; dolayısıyla kuruluş aşamasının en erken safhasıdır.
2
Bizans İmparatorluğu ile yapılan ilk büyük askeri mücadeleyi belirlemek
Pasinler Savaşı'nın kazanılması (1048) ikinci sıraya yerleştirilir.
Pasinler Savaşı, Büyük Selçuklu Devleti ile Bizans arasındaki ilk büyük meydan muharebesi olup, Anadolu sınırındaki Türk ilerleyişinin erken dönemini simgeler.
3
İslam dünyasının koruyuculuğu ve siyasi liderliğinin üstlenilmesini sağlayan dönüm noktasını belirlemek
Tuğrul Bey'in Bağdat Seferi ve halifeden 'Doğunun ve Batının Sultanı' unvanını alması (1055-1058) üçüncü sıraya yerleştirilir.
Büveyhoğullarının ortadan kaldırılmasıyla Abbasi halifesinin dünyevi yetkilerini Selçuklulara devretmesi, devletin İslam dünyasındaki liderlik konumunu resmiyete dökmüştür.
4
En parlak dönemin sona erdiği ve merkezi otoritenin bozulduğu iç siyasi bunalım aşamasını belirlemek
Sultan Melikşah'ın vefatı ve Fetret Devri'nin başlaması (1092) dördüncü sıraya yerleştirilir.
Melikşah'ın vefatıyla Selçuklu tahtında uzun süren taht mücadeleleri başlamış, bu da devletin eski gücünü yitirmesine zemin hazırlamıştır.
5
Devletin yıkılışına giden süreci başlatan askeri yenilgiyi ve hükümdarın esaretini belirlemek
Katvan Savaşı yenilgisi ve Sultan Sencer'in Oğuzlarca esir alınması (1141-1153) son sıraya yerleştirilir.
Karahitaylara karşı alınan Katvan yenilgisi devleti yıpratmış, son büyük hükümdar Sultan Sencer'in esareti ise Büyük Selçuklu Devleti'nin fiilen çöküş sürecini tamamlamıştır.

Anahtar Kavram

Büyük Selçuklu Devleti Siyasi Tarihi Kronolojisi
Bu soruyu puanla

Konular

Büyük Selçuklu Devleti

Bu konudan daha fazla soru