Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de Tarım ve Tar��m Ürünleri

Türkiye'de nadas yönteminin yaygın olduğu kurak ve yarı kurak bölgelerde sulama projelerinin (GAP, KOP gibi) hayata geçirilmesiyle tarımsal verimlilik artmış, ürün deseni çeşitlenmiş ve nadas alanları önemli ölçüde azalmıştır. Ancak sulama imkânların��n artırılması, her tarım ürününün her bölgede yetiştirilebilmesini sağlamaz. Çünkü bazı tarım ürünlerinin coğrafi dağılışı üzerinde sıcaklık istekleri, kış ılıklığı veya yaz kurakl��ğı gibi iklimsel sınırlandırıcılar doğrudan belirleyicidir.

Buna göre, haritada numaralandırılarak gösterilen alanların iklim koşulları dikkate alındığında, sulama imkânlarının geliştirilmesi durumunda bile aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin belirtilen alanda yetiştirilmesi mümkün değildir?

  1. A
    II numaralı alanda şeker pancarı yetiştirilmesi
  2. B
    III numaralı alanda pamuk yetiştirilmesi
  3. I numaralı alanda pamuk yetiştirilmesiCevap
  4. D
    IV numaralı alanda muz yetiştirilmesi
  5. E
    V numaralı alanda çeltik yetiştirilmesi

Cevap

Doğu Karadeniz kıyı kuşağını gösteren I numaralı alanda, yaz kuraklığı isteyen pamuk bitkisinin sulama imkânları geliştirilse dahi yetişmesi mümkün değildir.
Doğu Karadeniz kıyı kuşağında (I numaralı alan) her mevsim yağışlı ve nemli bir iklim görülür. Pamuk bitkisi ise olgunlaşma döneminde kesin olarak yaz kuraklığı ve yüksek güneşlenme süresi ister. Bu alanda sulama imkânları geliştirilse bile, her mevsim yağışlı olan iklim şartları nedeniyle pamuğun olgunlaşması ve hasat edilmesi imkânsızdır. Dolayısıyla sulama projeleri buradaki sınırlılığı ortadan kaldıramaz.

Adım Adım Çözüm

1
Haritada işaretli alanların iklim özelliklerini belirlemek.
I numaralı alan Doğu Karadeniz kıyı kuşağında yer alır ve her mevsim yağışlı Karadeniz iklimine sahiptir. Diğer alanlar ise sırasıyla İç Anadolu (yarı kurak), Güneydoğu Anadolu (yazı sıcak ve kurak), Akdeniz kıyısı (kışları ılık, yazları sıcak) ve Ergene Havzası (karasallaşmış Akdeniz iklimi) özelliklerini taşır.
Tarım ürünlerinin doğal yetişme sınırlarını belirleyen en temel faktör iklim koşullarıdır.
2
Sulama projelerinin tarıma etkisini ve sınırlarını analiz etmek.
Sulama projeleri (GAP, KOP vb.) kurak bölgelerdeki su yetersizliğini çözerek ürün çeşitliliğini artırır ve nadası azaltır; fakat sıcaklık ve yağış rejimi gibi diğer iklim elemanlarının s��nırlandırıcı etkisini (örneğin yaz kuraklığı veya kış ılıklığı ihtiyacını) ortadan kaldıramaz.
Sulamayla toprak neme kavuşsa bile bitkinin olgunlaşması için gereken atmosferik koşulların (güneşlenme süresi, sıcaklık) sağlanması şarttır.
3
Eşleştirmeleri karşılaştırarak olumsuz sonuca ulaşmak.
Pamuk bitkisi olgunlaşma ve hasat döneminde mutlaka yaz sıcaklığı ve kuraklığına ihtiyaç duyar. I numaralı alan (Doğu Karadeniz) her mevsim yağışlı ve bulutlu olduğundan, sulama yapılsa dahi pamuk yetiştirilmesi biyolojik olarak mümkün değildir.
Doğu Karadeniz'deki her mevsim yağışlı rejimin pamuğun olgunlaşmasını engellemesi, sulama teknolojisiyle aşılamayacak bir iklim sınırıdır.

Anahtar Kavram

Türkiye'de Tarım Ürünlerinin Dağılışını Etkileyen İklim ve Sulama Faktörleri
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla