Examkin

Soru

Zorluk: OrtaAnonim Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Gül erken
Dost ağlasın gül erken
Feleğin bir işi var
Ağlatır o gülerken

Bu dizelerin nazım biçimi ve özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Sekizli hece ölçüsüyle söylenmiş, aşk ve gurbet temasını işleyen bir semai örneğidir.
  2. B
    Ölüm konusunu ele aldığı ve üzüntü dile getirdiği için anonim halk edebiyatı nazım türlerinden olan bir ağıttır.
  3. İlk dizesinin hece sayısı diğerlerinden az olan, dize sonlarında cinaslı kafiyeye yer verilmiş bir kesik (cinaslı) manidir.Cevap
  4. D
    Divan edebiyatında tek dörtlükten oluşan, aaba kafiye düzenine sahip ve aruz ölçüsüyle yazılan bir tuyuğ örneğidir.
  5. E
    İslamiyet öncesi sözlü dönemde ölen kişilerin ardından duyulan acıyı dile getiren sagu nazım biçimine aittir.

Cevap

İlk dizesinin hece sayısı diğerlerinden az olan, dize sonlarında cinaslı kafiyeye yer verilmiş bir kesik (cinaslı) manidir.
Şiir, aaba kafiye örgüsüyle yazılmış tek bir dörtlükten oluşmaktadır. İlk dizesi yedi heceli standart mani dizelerinden kısa olup ('Gül erken' 3 heceli) dize sonlarındaki 'gül erken' ve 'gülerken' sözcükleri cinaslı kafiye oluşturmuştur. Bu özellikleri taşıyan manilere kesik veya cinaslı mani denir. Bu nedenle doğru cevap bu özellikleri açıklayan seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin hece sayılarını ve kafiye şemasını belirleme
Şiir tek dörtlükten oluşmaktadır ve aaba kafiye şemasına sahiptir. İlk dize 'Gül erken' 3 heceli, diğer dizeler ise 7 hecelidir.
Mani nazım biçiminin temel özelliklerinden biri aaba kafiye düzeni ve genellikle 7'li hece ölçüsüdür. İlk dizesi 7 heceden kısa olan maniler kesik mani adını alır.
2
Dize sonlarındaki ses benzerliklerini (kafiyeyi) analiz etme
Dize sonlarındaki 'gül erken' (gülün erken açması/vakti) ile 'gülerken' (gülümserken) ifadeleri yazılış ve okunuş olarak aynı olmalarına rağmen farklı anlamlara sahiptir.
Yazılışları aynı, anlamları farklı sözcüklerin dize sonunda kullanılması cinaslı kafiyeyi oluşturur.
3
Şiirin nazım biçimini nihai olarak tespit etme
Dize sonlarında cinas barındıran ve ilk dizesi eksik (kesik) olan bu tek dörtlük, anonim halk edebiyatı nazım biçimlerinden kesik (cinaslı) manidir.
Elde edilen biçimsel ve içeriksel veriler bizi doğrudan kesik mani kavramına götürür.

Anahtar Kavram

Anonim halk edebiyatı nazım biçimlerinden kesik (cinaslı) maninin yapısal ve ahenk özellikleri
Bu soruyu puanla

Konular

Anonim Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Bu konudan daha fazla soru