Bitkilerde su ve minerallerin kökten yapraklara doğru taşınmasında görev alan fiziksel ve fizyolojik mekanizmalar ile bu mekanizmaların açıklamalarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.
- Kök BasıncıKök hücrelerinin ATP harcayarak topraktan aktif taşıma ile mineral alması sonucu merkezî silindirde oluşan yüksek ozmotik basınca bağlı olarak suyun kök içine ozmozla girip ksilem boyunca yukarı doğru itilmesi.
- Kohezyon-Gerilim MekanizmasıYapraklardaki mezofil hücrelerinden suyun terleme ile buharlaşması sonucu oluşan negatif basınç (çekme kuvveti) ve su moleküllerinin kendi aralarındaki hidrojen bağlarının oluşturduğu gerilim ile suyun ksilemde kopmayan bir sütun hâlinde taşınması.
- Adezyon KuvvetiKsilem borularının iç çeperini oluşturan selüloz ve lignin gibi hidrofilik moleküllerin, polar yapıdaki su moleküllerini elektrostatik olarak çekmesi sayesinde suyun yer çekimine karşı tutunarak yükselmesi.
- Simplastik YolSu ve çözünmüş minerallerin hücre zarı üzerindeki taşıyıcı proteinler ve plazmodezmler aracılığıyla bir hücrenin sitoplazmasından komşu hücrenin sitoplazmasına geçerek kaspari şeridine takılmadan ilerlemesi.
Cevap
Doğru eşleşmeler şu şekildedir: Kök Basıncı - Kök hücrelerinin mineral biriktirmesiyle oluşan ozmotik itme kuvveti; Kohezyon-Gerilim Mekanizması - Yapraklardan terleme ile oluşan çekim kuvveti ve suyun kohezyonu; Adezyon Kuvveti - Su moleküllerinin ksilem çeperindeki selüloz ve lignine tutunarak yükselmesi; Simplastik Yol - Su ve minerallerin plazmodezmler arac��lığıyla sitoplazmadan sitoplazmaya geçerek taşınması.
Eşleştirmede kök basıncı, kökteki mineral birikiminin oluşturduğu ozmotik itme kuvvetiyle; kohezyon-gerilim mekanizması, yapraklardan terleme ile oluşan negatif basınç ve su moleküllerinin hidrojen bağlarıyla; adezyon, suyun ksilem çeperine tutunmasıyla; simplastik yol ise suyun hücre içi sitoplazmik kanallarla taşınmasıyla doğru bir şekilde ilişkilendirilmiştir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bitkilerde su ve mineral taşınımını sağlayan kök basıncı, terleme-kohezyon ve adezyon kuvvetleri ile kökteki simplastik/apoplastik taşıma yolları.
Alternatif Yöntem
Kaspari şeridinin apoplastik yolu kesintiye uğrattığını ve maddeleri simplastik yola zorladığını hatırlayarak simplastik yolun özelliklerini hızlıca ayırt edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s