Soru

Zorluk: OrtaDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Dörtlük ve Bentlerle Kurulanlar

Klasik Türk şiirinde dörtlük ve bentlerle kurulan nazım şekillerinin kendilerine has yapısal, kökensel ve içeriksel özellikleri bulunmaktadır. Aşağıda verilen nazım şekillerini, karşılarındaki en belirleyici karakteristik özellikleriyle eşleştiriniz.

  • ŞarkıLirik konular�� işleyen, bentlerinin üçüncü dizesine meyan adı verilen ve her bendin sonunda tekrarlanan nakarat dizesine sahip olan, bestelenmek amacıyla yazılmış nazım şekli
  • TuyuğAruzun sadece tek bir kalıbıyla yazılabilen, Türk şairler tarafından divan edebiyatına kazandırılan ve genellikle cinaslı kafiyelerin tercih edildiği tek dörtlükten oluşan nazım şekli
  • RubaiKendine has yirmi dört özel aruz kalıbı (ahrem ve ahreb kalıpları) ile yazılan, felsefi ve rindane düşünceleri yoğun bir şekilde işleyen İran edebiyatı kökenli tek dörtlükten oluşan nazım şekli
  • MurabbaGenellikle 3 ile 7 bent arasında değişen, bentleri dörder dizeden oluşan ve kafiye düzeni çoğunlukla aaaa/bbba/ccca şeklinde olan nazım şekli

Cevap

Şarkı - meyan ve nakarat içeren bestelenmeye uygun nazım şekli; Tuyuğ - Türklerin kazandırdığı tek aruz kalıplı tek dörtlük; Rubai - 24 özel aruz kalıbıyla yazılan İran kökenli tek dörtlük; Murabba - dörder dizelik çok bentli nazım şekli
Doğru eşleştirmede: Şarkı nazım şekli, meyan ve nakarat dizesine sahip olması ve bestelenmek amacıyla yazılmasıyla ilgili açıklamayla; Tuyuğ nazım şekli, Türklerin kazandırdığı tek aruz kalıbıyla yazılan tek dörtlük açıklamasıyla; Rubai nazım şekli, İran kökenli olup 24 özel aruz kalıbıyla yazılan tek dörtlük açıklamasıyla; Murabba nazım şekli ise dörder dizelik bentlerden oluşan çok bentli yapı açıklamasıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dörtlük ve bentlerle kurulan nazım şekillerinin yapısal özelliklerini belirleme
Şarkı'nın meyan ve nakarat özellikleriyle, Murabba'nın bent sayısıyla öne çıktığı; Tuyuğ ve Rubai'nin ise tek dörtlükten oluştuğu tespit edilir.
Şarkı ve Murabba çok bentli, Tuyuğ ve Rubai ise tek dörtlükten oluşan formlar olduğu için temel yapısal ayrım yapılır.
2
Tek dörtlükten oluşan nazım şekillerini (Tuyuğ ve Rubai) kendi aralarında ayırt etme
Tuyuğ'un Türk kökenli olması ve sadece tek bir aruz kalıbıyla (fâilâtün fâilâtün fâilün) yazılması, Rubai'nin ise İran kökenli olması ve kendine has 24 aruz kalıbıyla yazılması özellikleri eşleştirilir.
İki tek dörtlük biçimini köken ve aruz kalıbı farklarına göre doğru şekilde eşleştirmek gerekir.
3
Çok bentli nazım şekillerini (Şarkı ve Murabba) kendi aralarında ayırt etme
Şarkı'nın bestelenmek üzere yazılması, meyan ve nakarat bulundurması özellikleri; Murabba'nın ise genel dörder dizelik bent yapısı ve kafiye düzeni özellikleri eşleştirilir.
Meyan ve nakarat gibi kavramların şarkıya ait olduğunu bilmek doğru eşleştirmeyi tamamlar.

Anahtar Kavram

Divan edebiyatında dörtlük ve bentlerle kurulan nazım şekillerinin yapısal, kökensel ve içeriksel ayırıcı özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla