Soru

Zorluk: Çok zorFecr-i Âti Edebiyatı'nın Oluşumu ve Şiir Anlayışı

Fecr-i Âti Edebiyatı, Türk edebiyatı tarihinde ilk kez bir beyanname yayımlayarak ortaya çıkan edebî topluluktur. Bu beyannamede topluluğun kuruluş amaçları, sanat görüşleri ve gerçekleştirilmesi planlanan faaliyetler ayrıntılı bir biçimde kamuoyuna duyurulmuştur. Ancak topluluğun sanatsal pratiği, özellikle de şiir anlayışı incelendiğinde, beyannamedeki bazı vaatler ve iddialar ile büyük tezatlar oluşturduğu görülür.

Buna göre, Fecr-i Âti şairlerinin şiir anlayışları ve sanatsal uygulamaları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi beyannamede ortaya konan amaçlar veya iddialarla çelişen durumlardan biri olarak değerlendirilemez?

  1. A
    Beyannamede edebiyatın halkın estetik düzeyini yükseltmek için bir araç olarak kullanılacağı ve halka açık konferanslar düzenleneceği belirtilmesine rağmen, şiirlerde halkın anlayamayacağı kadar ağır, Arapça ve Farsça tamlamalarla yüklü elitist bir dilin tercih edilmesi
  2. B
    Edebiyat-ı Cedide topluluğunun artık devrini tamamladığını ve Batı edebiyatını geriden takip ettiğini iddia etmelerine karşın, şiirlerinde Servet-i Fünun'un serbest müstezat formunu ve melankolik doğa tasvirlerini neredeyse aynen sürdürmeleri
  3. C
    Türk edebiyatını Batı'daki çağdaş mecralarla doğrudan temas ettirerek evrenselleştirmeyi hedeflediklerini beyan etmelerine rağmen, Fransız sembolizminin sadece biçimsel ve imgesel özelliklerini taklit düzeyinde kalarak özgün bir estetik kuram geliştirememeleri
  4. Beyannamenin temel felsefesini oluşturan 'sanat şahsi ve muhteremdir' ilkesi doğrultusunda, şiirlerinde toplumsal meselelerden tamamen uzak durarak bireysel duyarlılıkları, estetik kaygıyı ve içsel yaşantıları ön planda tutan bir anlayışı benimsemeleriCevap
  5. E
    Genç sanatçıları bir araya getirerek organize ve kalıcı bir edebî mektep oluşturma sözü vermelerine karşın, ortak bir estetik zemin kuramadıkları için kısa sürede dağılmaları ve üyelerinin çoğunun daha sonra Mill�� Edebiyat hareketi gibi farklı yönelimlere katılması

Cevap

Beyannamenin temel felsefesini oluşturan 'sanat şahsi ve muhteremdir' ilkesi doğrultusunda, şiirlerinde toplumsal meselelerden tamamen uzak durarak bireysel duyarlılıkları, estetik kaygıyı ve içsel yaşantıları ön planda tutan bir anlayışı benimsemeleri
Beyannamenin temel felsefesini oluşturan 'sanat şahsi ve muhteremdir' ilkesi doğrultusunda, şiirlerinde toplumsal meselelerden tamamen uzak durarak bireysel duyarlılıkları, estetik kaygıyı ve içsel yaşantıları ön planda tutan bir anlayışı benimsemeleri seçeneği bir çelişki belirtmez. Bu durum, topluluğun yayımladığı beyannamede ilan ettiği temel felsefesiyle sanatsal üretiminin doğrudan örtüştüğü tek alandır. Topluluk, sanatın kişisel olduğunu savunmuş ve şiirlerinde de tamamen bireysel konulara yönelmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Fecr-i Âti Edebiyatı beyannamesinde yer alan temel amaçları (edebiyatı halka sevdirmek, kütüphane kurmak, Batı klasiklerini çevirmek, gençleri eğitmek, 'sanat şahsi ve muhteremdir' ilkesini yaymak) belirlemek.
Beyannamenin hem halka yönelik eğitici ve kurumsal hedefleri hem de bireyselci sanat felsefesini barındıran ikili yapısı saptanır.
Topluluğun teorik iddiaları ile sanatsal uygulamaları arasındaki ilişkileri karşılaştırmak için temel verileri ortaya koymak gerekir.
2
Fecr-i Âti şairlerinin (özellikle Ahmet Haşim ve Tahsin Nahit gibi isimlerin) fiilî şiir uygulamalarını incelemek.
Şiirlerde aruz ölçüsünün kullanıldığı, dilin Servet-i Fünun kadar ağır olduğu, toplumsal konulara hiç değinilmediği ve bireysel temaların işlendiği tespit edilir.
Beyannamedeki vaatler ile fiilî sanat üretimi arasındaki uyuşmazlıkları belirlemek için şiirlerin yapısal ve tematik analizini yapmak şarttır.
3
Seçeneklerde verilen durumları 'çelişki oluşturma' kriterine göre değerlendirmek.
Halka hitap etme hedefiyle ağır dil kullanımı; Servet-i Fünun'u aşma iddiasıyla onun biçimlerini sürdürme; Batı standartlarına ulaşma iddiasıyla taklit düzeyinde kalma; kalıcı mektep kurma iddiasıyla kısa sürede dağılma durumlarının çelişki olduğu görülür. Bireysel temaları işleme durumunun ise 'sanat şahsi ve muhteremdir' ilkesiyle çelişmediği, aksine doğrudan örtüştüğü belirlenir.
Soruda çelişki olarak değerlendirilemeyecek olan uyumlu veya tutarlı durumun bulunması istenmektedir.

Anahtar Kavram

Fecr-i Âti beyannamesindeki vaatler ile topluluğun bireyselci şiir pratiği arasındaki ilişki ve çelişkiler.
Bu soruyu puanla