Examkin

Soru

Zorluk: OrtaAtabetü'l-Hakayık

Aşağıdaki dörtlük, Türk edebiyatının geçiş dönemi ürünlerinden Atabetü’l-Hakayık’tan alınmıştır:

*Biligdin kamug edgülükler önür*
*Bilig birle âdem biliglig bolur*
*Bilig bildi erse kamug i�� onar*
*Biliglig kişi yig biligsiz bolur*

(Günümüz Türkçesiyle: *Bütün iyilikler bilgiden kaynaklanır; insan, bilgiyle değer kazanır. İnsan bilgi sahibi olursa her işi yoluna koyar; bilgili kişi, bilgisizden her zaman daha üstündür.*)

Bu dörtlükten hareketle Atabetü’l-Hakayık ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Dörtlüğün kafiye düzeninin "aaba" (mani tipi) biçiminde oluşturulduğu
  2. B
    Didaktik bir üslupla kaleme alınarak bilginin bireysel ve toplumsal faydalarının işlendiği
  3. C
    Nazım birimi dörtlük olmasına karşın hece ölçüsü yerine aruz ölçüsünün tercih edildiği
  4. D
    Metinde geçen "âdem" sözcüğünde görüldüğü üzere dilde Arapça ve Farsça etkilerin başladığı
  5. İslamiyet öncesi sözlü edebiyat geleneğinin hece ölçüsü ve arı Türkçe özelliklerini bütünüyle koruduğuCevap

Cevap

İslamiyet öncesi sözlü edebiyat geleneğinin hece ölçüsü ve arı Türkçe özelliklerini bütünüyle koruduğu
İslamiyet öncesi sözlü edebiyat geleneğinin hece ölçüsü ve arı Türkçe özelliklerini bütünüyle koruduğu yargısı söylenemez. Çünkü geçiş dönemi eseri olan Atabetü'l-Hakayık'ta aruz ölçüsü kullanılmış ve dile Arapça ile Farsça kelimeler (örneğin 'âdem') girmeye başlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen dörtlüğün biçimsel özelliklerini (nazım birimi, kafiye örgüsü ve ölçü) incelemek
Dörtlüğün aaba kafiye örgüsüyle ve aruz ölçüsüyle yazıldığı belirlenir.
Geçiş dönemi eserlerinin biçimsel melezliğini anlamak için bu inceleme gereklidir.
2
Dörtlüğün dil özelliklerini ve sözcük kadrosunu analiz etmek
Dörtlükde Türkçe kelimelerin yanı sıra Arapça kökenli 'âdem' kelimesinin kullanıldığı tespit edilir.
Dildeki yabancı etkilerin düzeyini ve geçiş dönemi karakterini belirlemek için.
3
Şiirin temasını ve yazılış amacını belirlemek
Bilginin önemi ve cehaletin zararlarını işleyen didaktik bir yapısı olduğu anlaşılır.
Eserin ahlaki-öğretici içeriğini seçeneklerle karşılaştırmak için.
4
Elde edilen verileri seçeneklerdeki yargılarla karşılaştırarak yanlış olan seçeneği bulmak
Eserin hece ölçüsünü ve arı Türkçe özelliklerini bütünüyle koruduğu yargısının yanlış olduğu saptanır.
Aruz ölçüsünün ve Arapça kelimelerin varlığı, İslamiyet öncesi geleneğin bütünüyle korunmadığını gösterir.

Anahtar Kavram

Atabetü'l-Hakayık eseri, İslamiyet öncesi ile İslamiyet etkisindeki Türk edebiyatı arasında biçimsel ve dilsel bir köprü kuran geçiş dönemi niteliklerine sahiptir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Atabetü'l-Hakayık

Bu konudan daha fazla soru